Từ nghi lễ kỷ niệm đến cú xoay phát triển: vì sao 16 công trình trọng điểm đáng chú ý?
Đợt đồng loạt khởi công, khánh thành 16 công trình trọng điểm TP.HCM là chương trình đầu tư hạ tầng giao thông, giáo dục, môi trường, nhà ở xã hội và chỉnh trang đô thị có quy mô lớn, được triển khai nhân dịp Quốc khánh, nhằm mở rộng không gian phát triển và nâng cao chất lượng sống đô thị, chứ không chỉ là hoạt động mang tính lễ nghi. Đây là bước đi thể hiện rõ tham vọng phát triển TP.HCM 2026 theo hướng đô thị đa cực, trong đó hạ tầng trở thành “xương sống” cho tăng trưởng. Tổng mức đầu tư hơn 249.422 tỷ đồng cho 16 công trình trọng điểm cho thấy lãnh đạo thành phố đang lựa chọn tăng tốc bằng đầu tư công quy mô lớn, thay vì cải thiện từng phần nhỏ lẻ. Theo Thạc sĩ Mã Xuân Tuấn, ý nghĩa lớn nhất không nằm ở con số tiền mà ở khả năng tái cấu trúc lại bản đồ phát triển đô thị TP.HCM.
Hạ tầng giao thông TP.HCM: giải tắc đường hay tạo cực tăng trưởng mới?
Nếu phải chọn điểm nhấn của đợt triển khai này, thì đó là nhóm hạ tầng giao thông TP.HCM với tổng vốn hơn 158.776 tỷ đồng. Việc mở rộng Quốc lộ 1, Quốc lộ 13 và xây dựng Vành đai 4 không thể nhìn đơn giản là giải bài toán kẹt xe; đây là những trục chiến lược định hình lại vùng đô thị mở rộng. Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 13 từ cầu Bình Triệu đến ranh Bình Dương có tổng mức đầu tư khoảng 20.678 tỷ đồng, còn Quốc lộ 1 đoạn từ Kinh Dương Vương đến ranh Long An cũng được nâng cấp với quy mô lớn. Đáng chú ý hơn, đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành với vốn khoảng 134.000 tỷ đồng sẽ kết nối trung tâm, trung tâm tài chính quốc tế và sân bay Long Thành, mở ra cực phát triển mới ở phía Đông thành phố. Nếu hoàn thành đúng tiến độ, các công trình này sẽ rút ngắn thời gian di chuyển, tăng khả năng tiếp cận việc làm và dịch vụ cho hàng triệu người dân.
Nhà ở xã hội và chỉnh trang đô thị: bài kiểm tra về công bằng phát triển
Điểm đáng hoan nghênh là TP.HCM công trình trọng điểm lần này không chỉ ưu tiên đường sá mà đặt nhà ở xã hội TP.HCM và chỉnh trang đô thị TP.HCM vào nhóm dự án then chốt. Khu đô thị Bà Điểm với vốn khoảng 64.053 tỷ đồng trên diện tích 191 ha là một ví dụ cho cách thành phố muốn xây các khu ở mới gắn với hạ tầng. Song song đó, dự án chỉnh trang đô thị khu Mả Lạng – chợ Gà – Gạo với tổng mức đầu tư khoảng 15.674 tỷ đồng hướng tới cải thiện điều kiện sống, mỹ quan và an sinh xã hội, thay vì để các khu dân cư cũ tiếp tục xuống cấp. Ở phân khúc bình dân, khu nhà ở xã hội Tiến Phước với khối nhà CT-3 trên diện tích khoảng 3.111m², 18 tầng, khoảng 342 căn hộ cho thấy thành phố muốn dịch chuyển từ mô hình đô thị chỉ dành cho người có thu nhập cao sang mô hình dung nạp tốt hơn các nhóm thu nhập. Tuy nhiên, mức độ thành công sẽ phụ thuộc vào khả năng kiểm soát đầu cơ đất quanh các tuyến hạ tầng mới để không biến nhà ở xã hội thành mục tiêu đầu cơ thay vì nơi ở bền vững.
Từ đô thị đơn tâm sang đô thị đa cực: chiến lược dài hạn hay tham vọng khó thực hiện?
Danh mục 16 dự án cho thấy TP.HCM đang chủ ý chuyển từ mô hình đô thị đơn tâm sang đô thị đa cực, trong đó các tuyến vành đai, tuyến đường sắt đô thị và trục cửa ngõ đóng vai trò xương sống kết nối các cực phát triển mới. Vành đai 4 với chiều dài khoảng 160km, tổng mức đầu tư hơn 120.400 tỷ đồng là minh chứng rõ nhất cho tầm nhìn vùng, chứ không chỉ trong địa giới thành phố. Khi các điểm nghẽn giao thông được tháo gỡ, giá trị đất đai, bất động sản, thương mại và công nghiệp tại các khu vực kết nối chắc chắn tăng, tạo thêm việc làm và kích thích tiêu dùng. Tuy nhiên, nếu để giá đất tăng theo kiểu đầu cơ, lợi ích từ đầu tư công lớn dễ bị chuyển hóa thành lợi nhuận tư nhân ngắn hạn. Đó là lý do các chuyên gia nhấn mạnh: các công trình chỉ mới khởi công, điều quan trọng hơn là triển khai đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng và có cơ chế phối hợp liên vùng đủ mạnh để phát triển TP.HCM 2026 theo quỹ đạo bền vững, không bị cuốn vào vòng tăng trưởng nóng.
