Loạt dự án hạ tầng 10 tỷ USD: Bước tăng tốc bắt buộc của TP.HCM
Loạt dự án hạ tầng TP.HCM sắp khởi công với quy mô khoảng 10 tỷ USD là chương trình đầu tư tập trung vào đường sắt, đường bộ, cảng biển và hạ tầng kinh tế – xã hội nhằm tạo thêm dư địa tăng trưởng, cải thiện kết nối vùng và hiện thực hóa tầm nhìn quy hoạch mới của Thành phố đến giữa thế kỷ.
Điểm mấu chốt không phải là con số 10 tỷ USD, mà là thời điểm và mục tiêu mà Thành phố theo đuổi. Nửa đầu năm, TP.HCM đạt tăng trưởng 8,55%, mức cao nhất trong 10 năm, nhưng vẫn thiếu hơn 1,4 điểm phần trăm so với mục tiêu 10,2%. Với quy mô kinh tế trên 3 triệu tỷ đồng, 1% tăng trưởng của Thành phố có thể đóng góp 0,24% cho cả nước. Nói cách khác, mỗi phần trăm tăng trưởng của TP.HCM là một phần tư điểm tăng trưởng quốc gia – đây là lý do Thành phố buộc phải tăng tốc bằng các dự án hạ tầng quy mô lớn thay vì điều chỉnh mục tiêu xuống.
Dự án hạ tầng trọng điểm: Không chỉ là bê tông và thép
Theo lãnh đạo Thành phố, loạt dự án hạ tầng TP.HCM lần này tập trung vào các công trình trọng điểm như đường sắt, đường bộ, cảng biển và các hạ tầng kinh tế – xã hội then chốt. Đây không đơn thuần là những công trình kỹ thuật, mà là bộ khung để Thành phố theo đuổi mô hình đô thị văn minh, hiện đại, năng động, sáng tạo và hướng tới vai trò Trung tâm Tài chính quốc tế có vị thế nổi bật trong khu vực.
Điểm đáng chú ý là phần lớn các dự án khởi công từ đầu năm đến nay được triển khai bằng vốn tư nhân, trong khi đầu tư công giữ vai trò dẫn dắt, tạo động lực. Trong giai đoạn 2026 – 2030, Thành phố cần khoảng 3,2 triệu tỷ đồng cho đầu tư phát triển nhưng ngân sách chỉ tự cân đối khoảng 1 – 1,2 triệu tỷ. Câu chuyện không chỉ là gọi vốn, mà là thiết lập một cơ chế cộng sinh: Thành phố thắng lợi thì doanh nghiệp cũng tăng trưởng – và ngược lại, doanh nghiệp chậm trễ sẽ kéo tụt mục tiêu tăng trưởng hai con số mà cả hệ thống đang theo đuổi.
Khởi công dịp 2/9 và chiến lược tăng trưởng hai con số
TP.HCM không ngẫu nhiên chọn dịp 2/9 làm mốc khởi công tiếp loạt dự án khoảng 10 tỷ USD. Đây là cách Thành phố khóa chặt tiến độ trong nửa cuối năm, tạo cú hích cho tăng trưởng GRDP trong bối cảnh quý 3 phải vượt 11% và quý 4 vượt 12% để đạt mục tiêu 10,2% cả năm. Với một nền kinh tế đô thị lớn nhất cả nước, sự chậm trễ vài tháng trong khởi công hạ tầng có thể đánh mất cả phần trăm tăng trưởng – điều mà Thành phố không cho phép.
Điểm tích cực là cam kết đồng hành được thiết lập khá rõ giữa chính quyền và các doanh nghiệp đầu ngành. Các tập đoàn lớn được yêu cầu xây dựng kế hoạch chi tiết, đăng ký mục tiêu, tiến độ, và cùng chính quyền rà soát hàng tuần, hàng tháng để giải quyết vướng mắc. Đồng thời, Thành phố cam kết cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, cải thiện môi trường đầu tư. Nếu cơ chế này vận hành đúng như cam kết, đợt khởi công dịp 2/9 có thể trở thành hình mẫu mới cho cách tổ chức thực thi các dự án hạ tầng TP.HCM trong giai đoạn tăng tốc.
Quy hoạch mới TP.HCM: Mở rộng không gian phát triển để đón dòng vốn
Đằng sau loạt dự án khởi công 10 tỷ USD là một nền tảng quan trọng hơn: quy hoạch mới TP.HCM. Thành phố đang đẩy nhanh tiến độ lập Quy hoạch tổng thể giai đoạn 2021 – 2050 với tầm nhìn 100 năm. Đây không chỉ là bản vẽ hành chính, mà là tuyên bố về cách Thành phố mở rộng không gian phát triển, tái phân bố chức năng đô thị và chuẩn bị “đất diễn” cho các dự án hạ tầng lớn.
Mục tiêu được xác định rõ: TP.HCM trở thành đô thị văn minh, hiện đại, năng động, sáng tạo; là Trung tâm Tài chính quốc tế, có vị thế nổi bật tại Đông Nam Á và từng bước ngang tầm các đô thị lớn châu Á. Khi không gian phát triển được mở rộng, hạ tầng giao thông liên vùng, cảng biển, đường sắt đô thị và khu công nghiệp sinh thái mới có chỗ để phát huy tác dụng. Nói cách khác, nếu không có một quy hoạch dài hạn, việc khởi công ồ ạt các dự án hạ tầng dễ bị biến thành “mảnh ghép lẻ”, khó gắn vào một chiến lược phát triển TP.HCM nhất quán và bền vững.
Từ tham vọng trên giấy đến diện mạo mới của Thành phố
Khi TP.HCM đặt cược vào loạt dự án hạ tầng khoảng 10 tỷ USD, câu hỏi quan trọng không phải là có khởi công hay không, mà là khởi công như thế nào và gắn với quy hoạch mới ra sao. Thành phố đã xác định rõ hai mục tiêu song hành: tăng trưởng 10,2% và thu ngân sách 1 triệu tỷ đồng trong năm, đồng thời phải xử lý các tồn tại về ô nhiễm, ngập nước, kẹt xe và tệ nạn. Nếu các công trình hạ tầng không góp phần giải quyết những vấn đề này, chúng sẽ khó được xã hội chấp nhận như “cú hích” tích cực.
Điểm sáng là Thành phố không còn đặt hạ tầng tách rời khỏi sản xuất, thương mại và dịch vụ, mà yêu cầu doanh nghiệp mở rộng đầu tư, phát triển sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy thương mại, dịch vụ, xuất khẩu và tiêu dùng, nâng cao năng lực cạnh tranh bên cạnh việc triển khai dự án. Tôi cho rằng diện mạo mới của TP.HCM trong vài năm tới sẽ được quyết định không chỉ bởi số lượng công trình khởi công, mà bởi chất lượng thực thi: giải ngân nhanh nhưng không ẩu, thủ tục gọn nhưng minh bạch, quy hoạch dài hạn nhưng đủ linh hoạt. Nếu Thành phố giữ được kỷ luật tiến độ và đối thoại liên tục với doanh nghiệp, loạt dự án hạ tầng lần này xứng đáng được xem là bước ngoặt trong hành trình phát triển TP.HCM.
