Thông điệp chiến lược từ một chuyến công du ngắn ngày
Chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Liên Hợp Quốc và North America từ ngày 20–25/9, với các hoạt động tại Hoa Kỳ và thăm cấp Nhà nước Canada, là một sự kiện ngoại giao Việt Nam cho thấy Hà Nội đang kết hợp nhuần nhuyễn đối ngoại đa phương và song phương để phục vụ ưu tiên phát triển, nâng tầm vị thế và củng cố mạng lưới đối tác chiến lược trong giai đoạn mới.
Theo thông cáo, Tổng Bí thư Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81, tiến hành hoạt động song phương tại Hoa Kỳ và thăm cấp Nhà nước tới Canada theo lời mời của Toàn quyền Canada Louise Arbour. Việc nguyên thủ Đảng và Nhà nước gộp ba trục hoạt động vào một hành trình cho thấy tư duy “một chuyến đi, nhiều mục tiêu”: đưa tiếng nói Việt Nam vào trung tâm nghị sự toàn cầu, đồng thời củng cố hai mối quan hệ trụ cột tại Bắc Mỹ. Đây không phải chuyến “chào hỏi ngoại giao”, mà là bước hiệu chỉnh ưu tiên chiến lược của Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn và chuyển dịch chuỗi cung ứng.
Liên Hợp Quốc: Bệ phóng cho tham vọng đa phương của Việt Nam
Việt Nam bước vào Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81 không phải với tâm thế “người mới”, mà là một thành viên ngày càng tự tin trong kiến tạo luật lệ và chuẩn mực quốc tế. Bộ Ngoại giao nhấn mạnh việc tham gia ngày càng tích cực, chủ động tại Liên Hợp Quốc đã giúp Việt Nam làm sâu sắc quan hệ đối ngoại cả về đa phương và song phương, đồng thời tạo không gian để bảo vệ và thúc đẩy lợi ích quốc gia – dân tộc bằng biện pháp hòa bình.
Việt Nam đã đảm nhiệm hiệu quả nhiều trọng trách như Phó Chủ tịch Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 77, Uỷ viên không thường trực Hội đồng Bảo an nhiệm kỳ 2008–2009 và 2020–2021, thành viên Hội đồng Nhân quyền các nhiệm kỳ 2014–2016, 2023–2025, 2026–2028, cũng như tại Hội đồng Kinh tế Xã hội các nhiệm kỳ 1998–2000 và 2014–2016. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: “Những đóng góp đó góp phần nâng cao vị thế, uy tín và hình ảnh Việt Nam là đối tác tin cậy, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.” Trong bối cảnh đó, bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Phiên thảo luận chung cấp cao khóa 81 được kỳ vọng khẳng định rõ các ưu tiên của Việt Nam về phát triển bền vững, ứng phó thách thức toàn cầu và cải cách quản trị toàn cầu.
North America: Kết nối hai trụ cột Hoa Kỳ và Canada
Nếu Liên Hợp Quốc là sân khấu đa phương, thì North America là không gian để Việt Nam chuyển hóa uy tín quốc tế thành lợi ích song phương cụ thể. Với Hoa Kỳ, chuyến đi lần này diễn ra trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện duy trì đà phát triển tích cực, quan hệ chính trị – ngoại giao tiếp tục được tăng cường thông qua trao đổi, tiếp xúc ở các cấp, còn kinh tế – thương mại và đầu tư duy trì tăng trưởng. Trên nền tảng đó, các cuộc gặp với lãnh đạo chính quyền và Quốc hội Hoa Kỳ là cơ hội để Hà Nội nhấn mạnh lợi ích chung trong ổn định khu vực và hợp tác kinh tế công nghệ cao.
Theo Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao, hợp tác an ninh – quốc phòng giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đã đạt nhiều kết quả tích cực, nổi bật là khắc phục hậu quả chiến tranh; đồng thời, hợp tác khoa học – công nghệ mở rộng sang bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng hạt nhân và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Việc Tổng Bí thư Tô Lâm chọn North America cho chuyến công tác đầu kỳ thể hiện Việt Nam muốn khóa chặt các cam kết dài hạn với một đối tác coi trọng vai trò của Việt Nam trong xử lý vấn đề khu vực và toàn cầu.
Thăm cấp Nhà nước Canada: Bổ sung mắt xích chiến lược còn bỏ ngỏ
Nếu quan hệ với Hoa Kỳ là một trụ cột đã quen thuộc trong ngoại giao Việt Nam, thì thăm cấp Nhà nước Canada lần này mang ý nghĩa bổ sung mắt xích chiến lược còn nhiều dư địa. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ hội kiến Toàn quyền Canada Louise Arbour, hội đàm với Thủ tướng Mark Carney, gặp lãnh đạo Quốc hội Canada và có các hoạt động song phương quan trọng khác. Đây là cấp độ tiếp xúc cao nhất, đặt nền cho việc làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam – Canada vốn được đánh giá “duy trì đà phát triển ổn định, thực chất”.
Canada đang ưu tiên năng lượng, khoáng sản chiến lược, trí tuệ nhân tạo và nông nghiệp công nghệ cao; trong khi Việt Nam đẩy mạnh nâng cấp công nghiệp, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh. Sự bổ sung lợi ích này tạo điều kiện để Việt Nam tiếp cận nguồn công nghệ, tri thức và thị trường tại một thành viên chủ chốt của G7, đồng thời giúp Canada tìm thấy đối tác sản xuất và thị trường đang lên ở châu Á. Trong logic ngoại giao Việt Nam, đây là bước đi cần thiết để không “đặt tất cả trứng vào một giỏ”, mà xây dựng mạng lưới đối tác đa dạng tại Bắc Mỹ.
Ý nghĩa dài hạn cho ngoại giao Việt Nam
Nhìn tổng thể, chuyến công tác tới Liên Hợp Quốc, Hoa Kỳ và thăm cấp Nhà nước Canada cho thấy ngoại giao Việt Nam đang bước sang giai đoạn “chủ động định hình”, thay vì chỉ “thích ứng”. Tại cấp độ đa phương, Việt Nam tiếp tục cam kết mạnh mẽ với các chương trình nghị sự phát triển của Liên Hợp Quốc, từ Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ, Mục tiêu phát triển bền vững đến Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu, đồng thời từng bước tham gia sâu hơn vào việc định hình luật lệ và chương trình nghị sự của tổ chức.
Ở cấp độ song phương, việc kết nối Hoa Kỳ và Canada trong cùng một hành trình Bắc Mỹ thể hiện rõ ưu tiên chiến lược: gắn kết ngoại giao chính trị với ngoại giao kinh tế, khoa học – công nghệ và phát triển bền vững. Cùng lúc, sự tham gia của đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam cho phép triển khai nhiều kênh đối thoại song song, từ lãnh đạo cấp cao đến các bộ ngành chuyên trách. Nếu được triển khai hiệu quả sau chuyến đi, các kết quả đạt được sẽ góp phần củng cố hình ảnh Việt Nam là đối tác tin cậy, có trách nhiệm, biết tận dụng ngoại giao để phục vụ phát triển quốc gia trong dài hạn.
