Xe điện chiếm 41%: Việt Nam trở thành hiện tượng toàn cầu

Từ số phận ngoại lệ đến hiện tượng: Việt Nam bứt phá với thị phần xe điện gần 41%

Thị phần xe điện Việt Nam là tỷ lệ ô tô điện trong tổng số ô tô mới bán ra trên thị trường nội địa, phản ánh mức độ điện khí hóa trong tiêu dùng ô tô, sức mạnh của các chính sách khuyến khích, năng lực sản xuất xe điện nội địa và khả năng cạnh tranh về giá so với xe xăng, dầu, qua đó cho thấy Việt Nam đang dịch chuyển rất nhanh sang giao thông xanh, sạch và tiết kiệm chi phí vận hành. Trong bức tranh tăng trưởng ô tô điện toàn cầu, Việt Nam bước lên như một ngoại lệ khó bỏ qua: thị phần ô tô điện gần 41%, xếp hạng 5 toàn cầu. Đây không phải thành tích đẹp để trưng bày, mà là dấu mốc cho thấy cấu trúc thị trường ô tô trong nước đã bắt đầu đảo chiều. Nếu phần lớn thế giới vẫn loay hoay với rào cản hạ tầng và giá, người dùng Việt Nam về cơ bản đã coi xe điện như lựa chọn chính, chứ không còn là "thử nghiệm" công nghệ.

Tăng trưởng ô tô điện toàn cầu: Sóng lớn tạo "dòng chảy" cho Việt Nam

Để hiểu vì sao Việt Nam có thể bứt phá thị phần xe điện Việt Nam, cần đặt câu chuyện trong cơn sóng tăng trưởng ô tô điện toàn cầu. Doanh số xe điện (bao gồm BEV và PHEV) đã duy trì đà tăng 5 tháng liên tiếp, riêng tháng 7 đạt 1,85 triệu xe, tăng 9% so với cùng kỳ, nâng tổng cộng 7 tháng lên 11,5 triệu xe. Cả năm, ô tô điện vượt mốc 20 triệu chiếc, chiếm 25% tổng doanh số ô tô mới. Nói cách khác, cứ bốn chiếc ô tô mới bán ra thì đã có một chiếc là xe điện. Động lực không chỉ đến từ công nghệ pin, mà từ khủng hoảng năng lượng cho thấy sự phụ thuộc vào dầu mỏ và áp lực khí thải lên các chính phủ. Khi châu Âu siết chuẩn khí thải, Trung Quốc ngừng một số ưu đãi nhưng vẫn giữ thị phần ô tô điện gần 55% doanh số, Việt Nam nhìn thấy rõ: chuyển sang xe điện không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu sống còn nếu muốn ngành ô tô tồn tại trong trật tự mới.

Châu Âu và Na Uy: Tấm gương cực đoan cho tham vọng của Việt Nam

Trong làn sóng tăng trưởng ô tô điện toàn cầu, châu Âu đang đóng vai trò "phòng thí nghiệm" chính sách cho các thị trường khác quan sát. Lượng đăng ký xe điện chạy pin tại 16 thị trường lớn đạt 224.266 xe trong tháng 7, tăng 13,6% so với cùng kỳ; xe thuần điện chiếm 25,7% tổng thị trường ô tô mới. Từ đầu năm, gần 1,5 triệu BEV được đăng ký, tăng 30% so với cùng kỳ. Đà tăng này gắn trực tiếp với combo: chuẩn khí thải ngày càng nghiêm, ưu đãi chính phủ, cạnh tranh giá giữa các hãng. Na Uy là ví dụ cực đoan nhưng nhiều bài học: từ chỗ xe điện chưa tới 1% năm 2010, đến tháng 7 thị phần đã đạt kỷ lục 97,2% số ô tô bán ra. Con số này cho thấy nếu chính sách đủ quyết liệt và hạ tầng được chuẩn bị, thị trường có thể "lật" sang xe điện gần như hoàn toàn. Việt Nam rõ ràng đang đi theo logic đó, chỉ khác là phải cân bằng với mục tiêu phát triển công nghiệp nội địa.

Nội lực Việt Nam: Từ VinFast đến Nano S05 và phân khúc xe điện giá rẻ

Điểm khiến Việt Nam trở thành hiện tượng không phải chỉ ở con số thị phần, mà ở nội lực sản xuất xe điện. Theo báo cáo, Việt Nam là quốc gia duy nhất trong khu vực có nhà sản xuất ô tô điện nội địa quy mô lớn, cung cấp xe điện với giá tương đương xe xăng, dầu. Đây là lợi thế chiến lược: người dùng có thể chuyển sang xe điện mà không phải trả thêm chi phí đầu tư ban đầu quá lớn. Bên cạnh đó, làn sóng xe điện giá rẻ Việt Nam đang hình thành rõ nét. TMT Motors chuẩn bị ra mắt mẫu ô tô điện siêu nhỏ hai chỗ Nano S05 với giá 148 triệu đồng, thuộc nhóm rẻ nhất trên thị trường. Mức giá này thấp hơn VF 2 của VinFast, mẫu ô tô điện chở khách rẻ nhất của hãng với giá 188 triệu đồng. Khi ô tô điện tiệm cận giá các mẫu xe máy cao cấp, người dùng đô thị có thêm lý do để bỏ dần xe máy, nhất là trong bối cảnh quy hoạch giao thông đang ưu tiên phương tiện bốn bánh ít phát thải.

Tương lai 80% xe điện: Cơ hội vàng nếu Việt Nam dám đi nhanh hơn thế giới

Nhìn về phía trước, câu hỏi không còn là thị phần xe điện Việt Nam sẽ tăng hay không, mà là tăng nhanh đến mức nào và có giữ được vị thế đặc biệt trên bản đồ ô tô điện toàn cầu. Dự báo cho thấy thị phần ô tô điện toàn cầu có thể đạt khoảng 50% vào năm 2035, số lượng xe điện tăng hơn 6 lần, lên 510 triệu chiếc. Riêng Việt Nam, thị phần ô tô điện được kỳ vọng vượt 80%, cao nhất Đông Nam Á. Điều này đồng nghĩa với việc xe xăng, dầu sẽ trở thành thiểu số, không bao giờ trở lại mức đỉnh doanh số như năm 2017. Nhưng tương lai ấy không tự đến. Việt Nam cần giữ nhịp hỗ trợ phí trước bạ, thuế tiêu thụ đặc biệt, đồng thời mở rộng hạ tầng sạc và kiểm soát nhập khẩu xe điện giá rẻ để bảo vệ sản xuất nội địa mà không làm mất đi đa dạng lựa chọn cho người dùng. Nếu làm được, Việt Nam không chỉ là hiện tượng, mà có thể trở thành chuẩn mực tham chiếu cho các thị trường mới nổi khác. Kết luận thẳng thắn: bỏ lỡ cơ hội ô tô điện lần này, chúng ta sẽ bỏ lỡ cả một thế hệ công nghiệp mới.