Dự báo 7,8%: Tín nhiệm cao nhưng không miễn trừ rủi ro
Tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn hiện nay là mức mở rộng tổng sản phẩm trong nước được thúc đẩy bởi công nghiệp chế biến, tiêu dùng nội địa và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, đồng thời đối mặt với áp lực lạm phát, rủi ro tín dụng và chi phí năng lượng tăng cao, buộc chính sách phải ưu tiên ổn định vĩ mô và nâng cao năng suất để duy trì quỹ đạo bền vững. Sáng 23/9 tại Hà Nội, đại diện Ngân hàng Phát triển châu Á đã công bố nâng dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam lên 7,8% cho năm 2026 và 7,6% cho năm 2027, sau khi GDP nửa đầu năm tăng tới 8,2%, cao hơn nhiều so với mức 7,5% cùng kỳ năm trước. Theo ấn phẩm Triển vọng Phát triển Châu Á, mức dự báo mới này được nâng từ 7,2% nhờ nhu cầu trong nước mạnh mẽ, đầu tư được đẩy nhanh và ngành chế biến, chế tạo tăng trưởng vững chắc. Đó là một lời khen rõ ràng, nhưng cũng là ngưỡng kỳ vọng cao mà nền kinh tế phải chứng minh mình đủ sức vượt qua.
Động lực tăng trưởng: công nghiệp, tiêu dùng và dòng vốn FDI
Điều đáng chú ý trong câu chuyện tăng trưởng kinh tế Việt Nam không phải là một con số đẹp trên giấy, mà là cấu trúc đằng sau nó. ADB nhấn mạnh động lực tăng trưởng hiện nay đến từ công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục mở rộng, nhu cầu tiêu dùng trong nước tăng mạnh và dòng vốn FDI được duy trì ổn định. Chính sự kết hợp này tạo cảm giác nền kinh tế đang "chạy khỏe" trên nhiều trụ cột, thay vì chỉ dựa vào một bánh lái duy nhất. Tuy nhiên, chất lượng dòng vốn mới là điều quyết định. Nếu FDI vẫn tập trung vào lắp ráp và xuất khẩu đơn thuần, giá trị gia tăng trong nước sẽ hạn chế, năng suất khó bứt phá và chuỗi cung ứng công nghệ khó đi lên nấc cao hơn. Khi ADB khuyến nghị Việt Nam phải chú trọng đầu tư mang lại cải thiện về năng suất chứ không chỉ mở rộng về quy mô, thông điệp thực chất là: tăng trưởng 7,8% chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm một bước tiến rõ ràng về năng suất và đổi mới sáng tạo.
Vốn và năng lượng: hai chiếc phanh có thể hãm đà tăng tốc
Đằng sau triển vọng tích cực, ADB mô tả một bức tranh rủi ro không thể xem nhẹ. Lạm phát được dự báo ở mức 4,3% năm 2026 và 4% năm 2027 trong bối cảnh áp lực cầu duy trì và chi phí năng lượng, nhập khẩu gia tăng. Giá năng lượng tăng cùng điều kiện tài chính toàn cầu thắt chặt có thể đẩy chi phí sản xuất lên cao, tạo thành rào cản năng lượng Việt Nam đối với cả công nghiệp chế biến và chuỗi cung ứng công nghệ. Song song đó, nền kinh tế lại đang dựa quá nặng vào tín dụng ngân hàng: tổng dư nợ tương đương 145% GDP vào cuối năm 2025, trong khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới ở mức 10% GDP. Khi vốn dài hạn cho hạ tầng và chuyển đổi năng lượng vẫn chủ yếu đi qua hệ thống ngân hàng với bộ đệm vốn mỏng và chênh lệch kỳ hạn kéo dài, mọi kế hoạch tăng tốc đều gắn với rủi ro thanh khoản và an toàn hệ thống. Lời nhắc của ADB rằng tăng trưởng tín dụng nhanh có thể làm gia tăng rủi ro tài chính không phải cảnh báo hình thức, mà là yêu cầu phải tái thiết toàn bộ cấu trúc cấp vốn nếu muốn duy trì đà mở rộng.
Chuyển sang mô hình dựa vào năng suất và thị trường vốn sâu hơn
Nếu nhìn thuần túy vào con số tăng trưởng, Việt Nam đang ở trạng thái "cơ hội bứt tốc" mà ADB đánh giá tích cực. Nhưng để biến cơ hội thành bước nhảy dài, trụ cột phải dịch chuyển từ mở rộng tín dụng sang tăng trưởng dựa trên năng suất. Chuyên gia kinh tế trưởng của ADB tại Việt Nam cho rằng trụ cột đầu tiên cho tăng trưởng toàn nền kinh tế phải là năng suất, đồng thời cảnh báo sự phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng đang đặt ra rủi ro cho hệ thống tài chính. Điều đó kéo theo yêu cầu phát triển thị trường vốn theo chiều sâu, đa dạng hóa công cụ tài chính và mở rộng đầu tư tư nhân, thay vì để đầu tư công và ngân hàng "gánh" phần lớn động lực tăng trưởng. Khi gần 357.000 tỷ đồng đầu tư công đã được giải ngân trong nửa đầu năm, tạo lực kéo cho ngành xây dựng và nhu cầu trong nước, câu hỏi chính sách không còn là chi bao nhiêu, mà là đầu tư có đủ tạo ra dòng tiền và năng suất để trả nợ hay không. Câu trả lời sẽ định đoạt liệu tăng trưởng 7,8% có trở thành điểm tựa để hướng tới kinh tế thu nhập cao, hay chỉ là một chu kỳ nóng ngắn hạn.
