Bắc Ninh chính thức bước vào “sân chơi lớn” của các thành phố trực thuộc
Bắc Ninh thành phố trực thuộc là cách gọi về việc khu vực tỉnh Bắc Ninh hiện nay được đề xuất chuyển thành mô hình thành phố trực thuộc Trung ương, giữ nguyên ranh giới hành chính hiện có, nhằm xây dựng một đô thị xanh, thông minh, hiện đại gắn với bản sắc văn hóa Kinh Bắc, đồng thời trở thành cực tăng trưởng kinh tế mới của vùng Đồng bằng sông Hồng. Nghị quyết của Chính phủ đã giao Bộ Nội vụ chủ trì hoàn thiện hồ sơ, Đề án và dự thảo Nghị quyết trình Quốc hội về việc thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương. Song song, Bộ trưởng Bộ Xây dựng, được Thủ tướng ủy quyền, đã trình Quốc hội Tờ trình về việc thành lập TP Quảng Ninh và TP Bắc Ninh trên cơ sở giữ nguyên diện tích tự nhiên, dân số và các đơn vị hành chính cấp xã của hai tỉnh. Điều này cho thấy nâng cấp hành chính Bắc Ninh không chỉ là bước kỹ thuật, mà là quyết định mang tính chiến lược về cấu trúc không gian phát triển quốc gia.
Lý do Bắc Ninh được chọn và bức tranh quy mô đô thị mới
Việc nâng cấp hành chính Bắc Ninh lên thành phố trực thuộc không diễn ra tình cờ, mà dựa trên đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn được xác định trong các nghị quyết của Trung ương và Bộ Chính trị, phù hợp quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng, quy hoạch tỉnh và quy hoạch đô thị Bắc Ninh. Đề án cho thấy khu vực dự kiến thành lập TP Bắc Ninh hiện có diện tích tự nhiên 4.713,75 km², dân số gần 4 triệu người và 99 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó gồm 45 phường và 54 xã. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Khu vực dự kiến thành lập TP Quảng Ninh và TP Bắc Ninh đều đáp ứng đầy đủ 7/7 tiêu chuẩn và 5/5 điều kiện thành lập thành phố theo quy định". Nói cách khác, Bắc Ninh đã đủ "điểm" về quy mô, dân cư và độ đô thị hóa để bước lên nấc thang quản trị mới, ngang hàng các thành phố trực thuộc khác, tạo nền tảng pháp lý cho tham vọng trở thành trung tâm công nghiệp, logistics và đô thị thông minh của vùng.
Cơ hội tái định hình phát triển kinh tế và hạ tầng Bắc Ninh
Địa vị thành phố trực thuộc là cơ hội hiếm có để phát triển kinh tế Bắc Ninh theo một quỹ đạo mới. Hiện Bắc Ninh nằm ở cửa ngõ phía Đông Bắc Hà Nội, sở hữu hệ thống giao thông đa phương thức và hạ tầng logistics hiện đại; năm 2025, quy mô kinh tế của địa phương đứng thứ 5 cả nước và thứ 3 vùng Đồng bằng sông Hồng, với hơn 3.660 dự án FDI còn hiệu lực. Việc trở thành Bắc Ninh thành phố trực thuộc sẽ giúp địa phương dễ dàng hơn trong huy động nguồn lực đầu tư cho hạ tầng giao thông, khu công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ logistics, phát triển các trục kết nối thương mại trong nước và quốc tế. Đề án thành lập thành phố nhấn mạnh mục tiêu xây dựng đô thị xanh, thông minh, kinh tế phát triển đi đôi với bảo vệ môi trường sinh thái, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực. Nhìn rộng hơn, khi Bắc Ninh và Quảng Ninh cùng được nâng cấp, hai cực tăng trưởng sẽ tạo một “trục phát triển mới” củng cố sức cạnh tranh của cả vùng Đồng bằng sông Hồng.
Quy hoạch đô thị Bắc Ninh và tác động đến đời sống người dân
Quy hoạch đô thị Bắc Ninh trong giai đoạn mới không chỉ là câu chuyện đường sá, cầu cống, mà là thiết kế lại toàn bộ không gian sống. Đề án thành lập thành phố đặt mục tiêu xây dựng đô thị xanh, thông minh, hiện đại, văn minh, giàu bản sắc Kinh Bắc; phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, ứng dụng mạnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời xây dựng chính quyền đô thị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Cơ quan thẩm tra của Quốc hội yêu cầu địa phương sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, thay đổi con dấu và chuẩn bị đầy đủ điều kiện để mô hình chính quyền đô thị vận hành đồng bộ ngay sau khi nghị quyết được thông qua, đồng thời tập trung nguồn lực nâng cao chất lượng đời sống người dân về văn hóa, xã hội. Nếu Bắc Ninh tận dụng tốt, người dân sẽ là đối tượng hưởng lợi rõ nhất: hạ tầng giao thông thuận tiện hơn, dịch vụ công nhanh hơn, môi trường sống tốt hơn và nhiều cơ hội việc làm chất lượng cao hơn.
Thách thức quản trị và cuộc chạy đua vị thế trong vùng Đồng bằng sông Hồng
Dù cơ hội lớn, Bắc Ninh cũng đối mặt nhiều thách thức. Trở thành thành phố trực thuộc nghĩa là bộ máy phải vận hành theo mô hình chính quyền đô thị, đòi hỏi sắp xếp tổ chức tinh gọn nhưng hiệu quả, cùng năng lực điều phối quy hoạch phức tạp hơn trên diện tích rộng và dân số lớn. Áp lực duy trì tăng trưởng nhanh đi kèm yêu cầu phát triển bền vững sẽ đặt ra bài toán khó về phân bổ đất đai cho công nghiệp, dịch vụ, đô thị và nông thôn. Thêm vào đó, trong cuộc cạnh tranh vị thế với các cực tăng trưởng khác của vùng Đồng bằng sông Hồng, Bắc Ninh phải nhanh chóng hiện thực hóa lời hứa về một đô thị thông minh, xanh, giàu bản sắc, chứ không để nâng cấp hành chính Bắc Ninh chỉ là thay tên trên bản đồ. Lộ trình được đề xuất khá rõ: nghị quyết thành lập TP Quảng Ninh có hiệu lực từ 1/9/2026 và nghị quyết thành lập TP Bắc Ninh từ 20/9/2026, phù hợp với mức độ chuẩn bị và quyết tâm của cấp ủy, chính quyền hai địa phương. Mốc thời gian này chính là "deadline" để Bắc Ninh chứng minh rằng mình xứng đáng với tấm áo mới thành phố trực thuộc.
