TP.HCM chuyển trục sang đầu tư hạ tầng công nghệ chiến lược
Chính sách hạ tầng công nghệ TP.HCM mới là gói hỗ trợ tài chính công nghệ quy mô lớn, tập trung vào công nghệ chiến lược bán dẫn, AI và trung tâm đổi mới sáng tạo, kết hợp cấp vốn cho nghiên cứu, xây dựng hạ tầng nghiên cứu và vận hành các trung tâm đạt chuẩn quốc tế để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh cho thành phố.
Điểm đáng nói không phải là con số ngân sách đơn thuần, mà là cách TP.HCM chấp nhận chuyển trọng tâm từ hỗ trợ hoạt động sang đầu tư hạ tầng cứng – hạ tầng số, từ những phòng thí nghiệm nhỏ lẻ sang trung tâm đổi mới sáng tạo mang tầm quốc gia và quốc tế. Thành phố không còn đứng ở vai trò “tài trợ đề tài”, mà chủ động đồng chi trả 50% chi phí cho các dự án hạ tầng trong danh mục công nghệ chiến lược do Chính phủ ban hành. Đây là lựa chọn chính trị – kinh tế rõ ràng: muốn giữ vai trò đầu tàu, TP.HCM phải dồn nguồn lực cho các nền tảng công nghệ lõi thay vì dàn trải.
Từ phòng thí nghiệm đến hạ tầng nghiên cứu: ngân sách không còn “nhỏ giọt”
Ở tầng vi mô, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM sẽ tài trợ từ 2 đến 10 tỷ đồng cho các nhiệm vụ khoa học công nghệ, tùy loại hình từ nghiên cứu cơ bản đến phát triển công nghệ định hướng công nghệ chiến lược. "Mức hỗ trợ cao nhất 10 tỷ đồng dành cho nhóm phát triển công nghệ định hướng công nghệ chiến lược, nhưng không quá 50% tổng kinh phí". Điều này buộc doanh nghiệp và viện nghiên cứu phải cùng chia sẻ rủi ro, thay vì lệ thuộc hoàn toàn vào ngân sách.
Quan trọng hơn, TP.HCM dùng ngân sách hỗ trợ đến 50% chi phí xây dựng, nâng cấp hạ tầng nghiên cứu cho các dự án thuộc lĩnh vực công nghệ chiến lược, tối đa 25 tỷ đồng mỗi tổ chức, doanh nghiệp. Phạm vi hạ tầng công nghệ TP.HCM được hỗ trợ khá rộng: xưởng sản xuất thử nghiệm, phòng đo kiểm vi mạch, máy chủ phục vụ nghiên cứu, phòng thí nghiệm y sinh, vật liệu mới, trung tâm dữ liệu nghiên cứu và hạ tầng kiểm chuẩn, đo lường. Đây là mắt xích mà chính sách hiện hành đã bỏ trống nhiều năm và nay mới được bù đắp.
Trung tâm đổi mới sáng tạo: tham vọng tầm quốc tế hay nguy cơ dàn hàng ngang?
Trục thứ hai trong chiến lược hạ tầng công nghệ TP.HCM là trung tâm đổi mới sáng tạo. Dự thảo chính sách đề xuất hỗ trợ tối đa 100 tỷ đồng cho hạ tầng, trang thiết bị của các trung tâm đạt tầm cỡ quốc tế, 70 tỷ đồng cho trung tâm cấp quốc gia và 50 tỷ đồng cho cấp tỉnh. Nghị quyết còn cho phép một trung tâm, nếu được phê duyệt đầy đủ ở mức tối đa, nhận tổng mức hỗ trợ lên đến 145 tỷ đồng cho hạ tầng, vận hành kỹ thuật, đào tạo nhân lực, tư vấn và bảo hộ sở hữu trí tuệ, thương mại hóa sản phẩm R&D và hợp tác quốc tế.
Về mặt chiến lược, đây là cách thành phố ghi rõ ưu tiên cho trung tâm đổi mới sáng tạo, biến chúng thành nơi tập trung các dự án nghiên cứu, khởi nghiệp, chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, rủi ro nằm ở chỗ nếu tiêu chí lựa chọn không đủ nghiêm ngặt, nguồn lực dễ bị dàn hàng ngang cho nhiều trung tâm trung bình, thay vì vài hạt nhân thật sự đạt chuẩn quốc tế. Vì thế, yêu cầu các trung tâm hoàn thành đề án phát triển trong 5 năm nếu hướng đến cấp quốc tế hoặc quốc gia, và 3 năm nếu hướng đến cấp tỉnh là một hàng rào cần thiết, nhưng vẫn cần cơ chế đánh giá kết quả rõ ràng hơn.
Bán dẫn, AI và công nghệ chiến lược: chọn đúng “mặt trận” để đầu tư
Danh mục công nghệ chiến lược TP.HCM ưu tiên không phải ngẫu nhiên. Nhóm hạ tầng được hỗ trợ 50% chi phí, tối đa 25 tỷ đồng, bao gồm các cấu phần phục vụ nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm trong các lĩnh vực như công nghệ chiến lược bán dẫn và AI. Hình ảnh phòng thí nghiệm bán dẫn tại Khu công nghệ cao cho thấy thành phố đã có nền tảng nhất định, nhưng vẫn cần một cú hích hạ tầng để cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Song song, chương trình hỗ trợ nhiệm vụ khoa học công nghệ trọng điểm giai đoạn 2026–2030 tập trung vào chuyển đổi số, đô thị thông minh, công nghiệp và sản xuất thông minh, y tế, nông nghiệp đô thị, vận hành đô thị hiện đại, khoa học xã hội – nhân văn và các sản phẩm công nghệ chiến lược. Ở tầng doanh nghiệp, thành phố đề xuất hỗ trợ 100% một số khoản chi trực tiếp như nguyên nhiên liệu, dữ liệu, quyền sở hữu trí tuệ, máy móc, thiết bị, phần mềm cho nhiệm vụ phát triển công nghệ, sản phẩm thuộc danh mục công nghệ chiến lược. Đây là điểm bẻ lái quan trọng: nếu sử dụng tốt, TP.HCM có thể định vị mình ở các phân khúc giá trị cao thay vì chỉ gia công.
Từ nghị quyết đến thực thi: thách thức nằm ở kỷ luật và chọn lọc
Những chính sách hỗ trợ tài chính công nghệ này không phải giải pháp ngắn hạn. Nghị quyết về hỗ trợ hạ tầng và hệ thống đổi mới sáng tạo đã được HĐND TP.HCM thông qua tại kỳ họp chuyên đề và có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. Trong giai đoạn 2026–2030, cơ quan soạn thảo xây dựng kịch bản tham chiếu khoảng 1.405 tỷ đồng cho toàn bộ chính sách, gồm 825 tỷ đồng hỗ trợ hạ tầng và tối đa 580 tỷ đồng cho 4 trung tâm. Đồng thời, nghị quyết mới sẽ thay thế một nghị quyết hiện hành; các dự án đã phê duyệt tiếp tục thực hiện theo quy định cũ, còn hồ sơ chưa phê duyệt sẽ áp dụng quy định mới.
Vấn đề không còn là "có tiền hay không", mà là kỷ luật thực thi và khả năng chọn đúng dự án. Thành phố đang tiếp nhận hồ sơ theo hai đợt cho các nhiệm vụ khoa học công nghệ, kéo dài đến hết 31/12 mỗi năm, đồng thời tiếp tục xây dựng thêm chính sách để từng bước bao phủ toàn bộ quy trình từ nghiên cứu đến thương mại hóa. Nếu TP.HCM duy trì được nguyên tắc đồng chi trả, đánh giá kết quả nghiêm túc và dám ưu tiên cho những dự án khó, dài hạn trong các lĩnh vực chiến lược như bán dẫn, AI, thì gói 185 tỷ đồng cho hạ tầng công nghệ không chỉ là một chương trình chi tiêu, mà là nền móng cho một chu kỳ phát triển công nghệ mới của thành phố.
