Hạ tầng công nghệ TP HCM là gì và vì sao thành phố chi hơn 135 tỷ?
Hạ tầng công nghệ TP HCM là hệ thống hạ tầng vật lý, số và tổ chức phục vụ nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm, thương mại hóa công nghệ, gồm trung tâm đổi mới sáng tạo, phòng thí nghiệm, trung tâm dữ liệu, xưởng sản xuất thử nghiệm và các nền tảng hỗ trợ chuyển đổi số doanh nghiệp, được đầu tư tập trung để nâng năng lực cạnh tranh của thành phố trong khu vực. Thành phố hiện xây một chiến lược tài chính khoa học công nghệ đa tầng, trong đó nổi bật là gói hỗ trợ hạ tầng và hoạt động cho trung tâm đổi mới sáng tạo với mức trần tổng cộng có thể lên đến 145 tỷ đồng cho một trung tâm nếu được phê duyệt đủ sáu nhóm nội dung. Đây không chỉ là một gói kích cầu, mà là tuyên bố rằng TP HCM muốn trở thành một đầu mối công nghệ tầm khu vực, thay vì chỉ là “công xưởng” của các chuỗi cung ứng.
Chiến lược đỉnh kim tự tháp: 100 tỷ cho trung tâm đổi mới sáng tạo tầm quốc tế
Trọng tâm đầu tiên của chiến lược là cấp đỉnh của hệ sinh thái: trung tâm đổi mới sáng tạo. Dự thảo của TP HCM cho phép hỗ trợ tối đa 100 tỷ đồng cho hạ tầng và trang thiết bị của trung tâm đạt tầm cỡ quốc tế, trong khi nghị quyết đã thông qua nêu rõ nhóm hỗ trợ hạ tầng và thiết bị có trần 100 tỷ đồng, kèm thêm năm nhóm hỗ trợ khác gồm vận hành kỹ thuật, đào tạo nhân lực, tư vấn sở hữu trí tuệ, thương mại hóa sản phẩm R&D và hợp tác quốc tế, với tổng mức hỗ trợ nếu đạt trần có thể tới 145 tỷ đồng cho một trung tâm. Đây là bước chuyển từ hỗ trợ nhỏ giọt sang đầu tư “mỏ neo” hạ tầng, nhắm tới việc tạo ra những trung tâm đủ tầm thu hút tập đoàn công nghệ lớn, startup quốc tế và dòng vốn R&D.
Tầng giữa: hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ tới 25 tỷ đồng để lấp khoảng trống hạ tầng
Nếu các trung tâm đổi mới sáng tạo là đỉnh kim tự tháp, thì lớp giữa là hạ tầng công nghệ của doanh nghiệp – nơi các công nghệ chiến lược thực sự được triển khai. Nghị quyết mới của HĐND TP HCM, được thông qua tại kỳ họp chuyên đề sáng 22/9, cho phép thành phố dùng ngân sách hỗ trợ đến 50% chi phí xây dựng, nâng cấp hạ tầng nghiên cứu trong lĩnh vực công nghệ chiến lược, tối đa 25 tỷ đồng mỗi tổ chức hoặc doanh nghiệp. Hạ tầng này có thể là xưởng sản xuất thử nghiệm, phòng đo kiểm vi mạch, máy chủ phục vụ nghiên cứu, phòng thí nghiệm y sinh, vật liệu mới, trung tâm dữ liệu nghiên cứu hay hạ tầng kiểm chuẩn, đo lường. Thành phố thẳng thắn thừa nhận chính sách này nhằm “lấp khoảng trống tồn tại nhiều năm” khi trước đây chủ yếu hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, tư vấn hay đào tạo mà thiếu vốn cho hạ tầng ban đầu.
Tầng nền: tài chính khoa học công nghệ 2-10 tỷ cho dự án công nghệ chiến lược
Ở tầng nền, Sở Khoa học và Công nghệ sử dụng tài chính khoa học công nghệ theo mô hình nhiệm vụ R&D và quỹ phát triển công nghệ. Sở sẽ tài trợ từ 2 đến 10 tỷ đồng cho các dự án phát triển công nghệ chiến lược và giải pháp xã hội, tùy loại nhiệm vụ, với hồ sơ tiếp nhận đến ngày 31/12. Cơ cấu gồm năm loại: nghiên cứu cơ bản được bảo đảm 100% kinh phí từ ngân sách, tối đa 2 tỷ đồng; phát triển giải pháp xã hội tối đa 3 tỷ; nghiên cứu ứng dụng tối đa 5 tỷ; phát triển công nghệ tối đa 7 tỷ; và phát triển công nghệ định hướng công nghệ chiến lược tối đa 10 tỷ đồng, nhưng không quá 50% tổng kinh phí. Hồ sơ có thể nộp qua Quỹ phát triển Khoa học và Công nghệ TP HCM, cho thấy vai trò ngày càng trung tâm của quỹ phát triển công nghệ trong hệ sinh thái tài chính công nghệ của thành phố.
TP HCM đang chơi ván bài dài hạn – nhưng có đủ để cạnh tranh khu vực?
Nhìn tổng thể, TP HCM đang dựng một kiến trúc hỗ trợ đa tầng: trung tâm đổi mới sáng tạo được rót tối đa 100 tỷ đồng cho hạ tầng và thêm nhiều khoản vận hành, với tổng hỗ trợ có thể vượt 135 tỷ đồng; doanh nghiệp công nghệ được chia sẻ tới 50% chi phí đầu tư hạ tầng nghiên cứu chiến lược, trần 25 tỷ đồng mỗi nhóm hạ tầng; các nhiệm vụ khoa học công nghệ được cấp 2-10 tỷ đồng tùy loại. Song song, thành phố còn đề xuất hỗ trợ 100% một số khoản chi trực tiếp cho doanh nghiệp phát triển công nghệ thuộc danh mục công nghệ chiến lược. Đây là ván bài dài hạn: tập trung vào hạ tầng, dữ liệu lưu trữ tại Việt Nam và cam kết vận hành tối thiểu 5 năm. Để thật sự cạnh tranh với các đô thị trong khu vực, TP HCM cần biến những nghị quyết này thành dự án cụ thể, quy trình duyệt minh bạch và khả năng “chọn mặt gửi vàng” cho các trung tâm, doanh nghiệp có tầm, thay vì dàn trải.
