Đầu tư giáo dục Hải Phòng: 3.779 tỷ đồng cho một cuộc thay đổi dày dặn tính chiến lược
Đầu tư giáo dục Hải Phòng năm 2026 là chương trình chi ngân sách quy mô lớn, tập trung 3.779,3 tỷ đồng cho 272 dự án xây dựng trường, cải tạo và nâng cấp hạ tầng giáo dục, nhằm tạo môi trường học tập hiện đại, an toàn, đồng thời củng cố năng lực cạnh tranh của thành phố trong thu hút nhân lực chất lượng cao và nuôi dưỡng nguồn vốn con người cho tăng trưởng dài hạn.
Điểm đáng chú ý của đợt đầu tư này là cách thành phố đối xử với giáo dục như một trụ cột phát triển chứ không phải khoản chi bắt buộc. Tổng chi ngân sách cho giáo dục và đào tạo ước đạt 18.638,57 tỷ đồng, chiếm 20,54% tổng chi ngân sách địa phương – con số hiếm thấy nếu so với mặt bằng các lĩnh vực khác. Khi một đô thị cảng đặt hơn một phần năm ngân sách vào học sinh, giáo viên và hạ tầng giáo dục, đó là lựa chọn mang tính tuyên bố: Hải Phòng muốn cạnh tranh bằng con người, không chỉ bằng cảng biển và công nghiệp. Đầu tư không dừng ở xây phòng học, mà gắn với số hóa, an toàn công trình và chính sách đãi ngộ nhân tài, thể hiện một tầm nhìn tương đối nhất quán về hệ sinh thái giáo dục.
| Chỉ tiêu | Quy mô | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Tổng vốn hạ tầng giáo dục triển khai trong năm | 3.779,3 tỷ đồng | Nâng cấp đồng loạt hạ tầng giáo dục công lập |
| Tổng chi ngân sách giáo dục và đào tạo | 18.638,57 tỷ đồng | Chiếm 20,54% tổng chi ngân sách địa phương |
272 dự án xây dựng trường: từ lớp học xuống cấp đến hạ tầng số
Nếu nhìn vào cấu trúc 272 dự án xây dựng trường, có thể thấy Hải Phòng không chạy theo những công trình biểu tượng, mà tập trung vá những điểm yếu dai dẳng của hệ thống: phòng học xuống cấp, bếp ăn, nhà vệ sinh, sân trường, hệ thống điện, cấp thoát nước, phòng cháy chữa cháy và hạ tầng số phục vụ dạy học. Đây là cách nâng cấp trường học đi thẳng vào trải nghiệm hàng ngày của học sinh, thay vì chỉ nâng cấp bề mặt.
Việc hoàn thành và đưa công trình mới của Trường THCS Đồ Sơn, với tổng mức đầu tư 86,838 tỷ đồng, đúng dịp khai giảng đã tạo thêm không gian học tập khang trang, hiện đại, an toàn cho giáo viên và học sinh. Song song, Trường Mầm non Sao Mai tại đặc khu Cát Hải được đầu tư hơn 57,253 tỷ đồng, với khối lớp học 3 tầng, nhà hành chính, bếp ăn, sân chơi, vườn cổ tích và hệ thống phòng cháy chữa cháy đồng bộ. Đây là những ví dụ điển hình cho kiểu dự án xây dựng trường coi hạ tầng giáo dục như một hệ thống tổng thể: từ lớp học đến khu vui chơi, từ đường nội bộ đến cây xanh. Ở tầm toàn thành phố, các dự án mới còn tập trung bổ sung phòng học bộ môn, nhà đa năng, và hạ tầng số, phản ánh yêu cầu chương trình giáo dục mới và xu hướng chuyển đổi số trong trường học.
Tác động thực tế: môi trường học tốt hơn, quyền học tập được bảo vệ
Điểm thuyết phục nhất của làn sóng nâng cấp hạ tầng giáo dục này nằm ở tác động trực tiếp đến người học. Việc khánh thành công trình mới của Trường THCS Đồ Sơn đúng dịp khai giảng là "niềm vui đối với cán bộ, giáo viên, phụ huynh và học sinh", tạo không gian học tập an toàn, hiện đại, đáp ứng tốt hơn nhu cầu rèn luyện của học sinh. Không phải dự án nào cũng về đích kịp năm học, nhưng thành phố yêu cầu các địa phương phải chủ động bố trí phòng học, dạy học thay thế, kiên quyết "không để ảnh hưởng quyền học tập của học sinh" đối với công trình chưa hoàn thành.
Đi cùng hạ tầng là một loạt biện pháp bảo đảm an toàn: rà soát điều kiện công trình, điện, nước, cây xanh, cổng trường, phòng cháy chữa cháy, khu bán trú và thiết bị, với quan điểm không đưa vào sử dụng bất kỳ phòng học hay thiết bị nào không đạt chuẩn an toàn. Thêm vào đó, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 với 62.029 thí sinh đã được tổ chức an toàn, và thành phố kịp thời bố trí thêm 87 lớp 10 công lập để tăng cơ hội học tập cho học sinh. Những động thái này cho thấy tư duy coi "quyền được học" là ranh giới không được xâm phạm khi triển khai các dự án xây dựng trường quy mô lớn, một điểm cộng quan trọng trong bất kỳ chương trình nâng cấp trường học nào.
Tái cấu trúc hệ thống, số hóa và chính sách nhân lực: nền tảng cho cạnh tranh dài hạn
Đầu tư giáo dục Hải Phòng không chỉ là xây thêm trường mà còn là tái cấu trúc và số hóa hệ thống. Toàn thành phố có 1.440 cơ sở giáo dục thuộc diện sắp xếp; sau khi sắp xếp còn 869 đơn vị, giảm 571 cơ sở, tương đương 39,7%. Kéo theo đó, số hiệu trưởng, phó hiệu trưởng giảm từ 3.162 xuống 2.001, giảm 1.161 vị trí (36,7%), trong đó 893 người chuyển sang làm công tác giảng dạy và 268 người chuyển sang vị trí phù hợp khác. Đây là sự thắt lại bộ máy quản lý để ưu tiên nguồn lực cho dạy học, đồng thời mở rộng đội ngũ giáo viên trực tiếp đứng lớp.
Ở bình diện công nghệ, 100% cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên đã dùng học bạ số, thư viện học liệu số với gần 40.000 bài giảng điện tử và hơn 1.000 thiết bị dạy học số tự thiết kế; 1.190 đơn vị triển khai 1.933 mô hình lớp học số, học liệu số, trường học số. Giáo viên và cán bộ quản lý – 65.145 người – đã được bồi dưỡng kỹ năng số, và giáo dục trí tuệ nhân tạo được thí điểm ở 194 trường THCS, THPT. Đây là lớp hạ tầng mềm bổ trợ cho hạ tầng giáo dục vật chất, tạo thế nâng cấp trường học toàn diện hơn, gắn với chương trình giáo dục phổ thông 2018, dạy 2 buổi/ngày, STEM và chuyển đổi số.
Từ chính sách đến lợi thế cạnh tranh vùng: Hải Phòng đang xây "thương hiệu giáo dục"
Điểm khiến chương trình đầu tư giáo dục Hải Phòng đáng chú ý ở góc độ cạnh tranh vùng là sự kết hợp giữa hạ tầng vật chất, chính sách phúc lợi học sinh và chiến lược nhân lực. Thành phố đang chuẩn bị thực hiện chính sách sách giáo khoa miễn phí cho toàn bộ học sinh phổ thông từ năm học 2027-2028, sớm hơn hai năm so với lộ trình chung. Đồng thời, ngân sách tiếp tục dành nguồn chi để chi trả thu nhập bổ sung cho giáo viên dựa trên kết quả công việc (hệ số 0,6 cho người hoàn thành tốt trở lên, 0,4 cho người hoàn thành nhiệm vụ) và thực hiện chính sách thu hút nhân tài, trong đó một tiến sĩ tại một trường đại học đã nhận hỗ trợ 200 triệu đồng.
Nhìn ở góc độ dài hạn, đây là bước đi xây dựng "thương hiệu giáo dục" của một đô thị công nghiệp – cảng biển. Khi hạ tầng giáo dục được nâng cấp đồng bộ, khi đội ngũ giáo viên có thêm đãi ngộ theo hiệu quả, khi phụ huynh bớt gánh nặng sách vở, Hải Phòng tạo ra một lời mời hấp dẫn với người lao động có con nhỏ, với giáo viên giỏi, với chuyên gia mong muốn môi trường sống có dịch vụ giáo dục ổn định. Đi kèm, việc giao và điều chuyển 71 cơ sở nhà, đất dôi dư với tổng diện tích khoảng 21,87 ha cho ngành giáo dục để phát triển các cơ sở mới cho thấy thành phố đang dùng cả quỹ đất để củng cố hạ tầng giáo dục. Nếu duy trì được kỷ luật triển khai và minh bạch, gói đầu tư 3.779,3 tỷ đồng cho hạ tầng giáo dục sẽ không chỉ tạo thêm trường lớp, mà còn nâng vị thế cạnh tranh của Hải Phòng trong bản đồ các trung tâm đào tạo và thu hút nhân lực của vùng.
