TP.HCM chọn chiến lược đi lên bằng hạ tầng công nghệ
Chính sách hỗ trợ hạ tầng công nghệ TP.HCM là tập hợp các cơ chế dùng ngân sách công để tài trợ từ 2 đến trên 100 tỷ đồng cho nhiệm vụ khoa học, công nghệ và phát triển hạ tầng đổi mới sáng tạo, tập trung vào các công nghệ chiến lược như bán dẫn, AI và chuyển đổi số, với mục tiêu giảm chi phí đầu tư ban đầu, thúc đẩy nghiên cứu – ứng dụng và hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo đạt chuẩn quốc tế. Điểm quan trọng là thành phố không còn chỉ hỗ trợ khâu nghiên cứu, mà chuyển sang đồng tài trợ cả hạ tầng cứng và hạ tầng số. Đây là lựa chọn mang tính chính trị – kinh tế: nếu muốn giữ vị thế đầu tàu công nghệ chiến lược, thành phố phải tạo được nền hạ tầng đủ sâu để kéo các dòng vốn tư, nhân tài và các dự án dài hạn về với mình, thay vì chứng kiến họ dịch chuyển sang những điểm đến khác trong khu vực.
Tầng 1: Gói 2–10 tỷ cho nhiệm vụ khoa học công nghệ trọng điểm
Ở tầng nền, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM tài trợ từ 2 đến 10 tỷ đồng cho các dự án khoa học công nghệ, ưu tiên công nghệ chiến lược và giải pháp xã hội, hồ sơ được tiếp nhận đến hết ngày 31/12. Thành phố chia nhiệm vụ thành 5 nhóm: nghiên cứu cơ bản, phát triển giải pháp xã hội, nghiên cứu ứng dụng, phát triển công nghệ và phát triển công nghệ định hướng công nghệ chiến lược. Mức trần hỗ trợ được thiết kế để buộc các đơn vị phải cùng chia sẻ rủi ro: nghiên cứu cơ bản được bảo đảm 100% với tối đa 2 tỷ đồng, trong khi phát triển công nghệ chỉ được hỗ trợ tối đa 7 tỷ đồng và không quá 50% tổng kinh phí dự án; nhóm công nghệ định hướng công nghệ chiến lược có thể nhận đến 10 tỷ đồng nhưng cũng chỉ tối đa 50%. Điều này cho thấy TP.HCM muốn tiền ngân sách trở thành “vốn mồi” kéo thêm vốn tư nhân, thay vì biến thành nguồn tài trợ toàn phần cho mọi ý tưởng.
Tầng 2: Đồng tài trợ 50% chi phí hạ tầng bán dẫn, AI từ 1/10/2026
Từ ngày 1/10/2026, nghị quyết mới cho phép thành phố dùng ngân sách hỗ trợ đến 50% chi phí xây dựng, nâng cấp hạ tầng nghiên cứu trong lĩnh vực công nghệ chiến lược, với mức tối đa 25 tỷ đồng cho mỗi tổ chức, doanh nghiệp. Đây là bước nhảy chính sách quan trọng, vì lần đầu tiên TP.HCM trực tiếp đi cùng doanh nghiệp ở khâu đầu tư hạ tầng – mắt xích vốn bị bỏ trống nhiều năm. Hạ tầng được hưởng lợi gồm xưởng sản xuất thử nghiệm, phòng đo kiểm vi mạch, máy chủ phục vụ nghiên cứu, phòng thí nghiệm y sinh, vật liệu mới, trung tâm dữ liệu nghiên cứu và hạ tầng kiểm chuẩn, đo lường. Với hạ tầng vật lý ngoài danh mục công nghệ chiến lược, mức hỗ trợ tối đa là 5 tỷ đồng; hạ tầng số tối đa 3 tỷ đồng, cùng trần 50% vốn dự án. Về bản chất, thành phố đang gửi thông điệp: “Ai dám đầu tư dài hạn vào bán dẫn, AI, hạ tầng dữ liệu, chúng tôi sẵn sàng đồng hành bằng tiền thật ở phần khó nhất”.
Tầng 3: Gói 100 tỷ xây trung tâm đổi mới sáng tạo tầm quốc tế
Tầng cao nhất của chính sách là gói hỗ trợ đến 100 tỷ đồng cho hạ tầng, trang thiết bị của các trung tâm đổi mới sáng tạo đặt mục tiêu đạt tầm quốc tế. Trung tâm hướng đến chuẩn quốc gia có thể được hỗ trợ tối đa 70 tỷ đồng, còn cấp tỉnh là 50 tỷ đồng. Không chỉ dừng ở hạ tầng, chính sách còn bổ sung các khoản cho vận hành kỹ thuật, đào tạo nhân lực, bảo hộ sở hữu trí tuệ, thương mại hóa sản phẩm R&D và hợp tác quốc tế, với tổng trần lý thuyết lên tới 145 tỷ đồng nếu trung tâm được phê duyệt đủ cả 6 nhóm nội dung. Điều kiện nhận hỗ trợ không dễ: trung tâm phải cam kết hoàn thành đề án phát triển trong 5 năm nếu hướng đến cấp quốc tế hoặc quốc gia, và 3 năm nếu hướng đến cấp tỉnh; dự án phải duy trì hoạt động đúng mục đích ít nhất 5 năm và lưu trữ dữ liệu phát sinh tại Việt Nam, đồng thời đáp ứng yêu cầu về bộ phận R&D, nhân sự và mức đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đây là cách TP.HCM sàng lọc, chỉ chấp nhận những trung tâm thực sự đủ năng lực trở thành “bãi đáp” của các dự án công nghệ chiến lược Đông Nam Á.
Tác động và thách thức: TP.HCM cần gì để thắng cuộc đua đầu tư?
Các chính sách mới được kỳ vọng bổ sung nguồn lực đầu tư ban đầu cho hạ tầng nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển công nghệ, qua đó tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp, tổ chức tham gia các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Với tầng hỗ trợ khởi nghiệp tối đa 500 triệu đồng phân theo ba giai đoạn từ ý tưởng đến tăng tốc, thành phố cố gắng khép kín chuỗi từ nghiên cứu đến thương mại hóa. Tuy vậy, tiền không tự biến thành hệ sinh thái. Thách thức sẽ nằm ở năng lực xét duyệt, giám sát, tránh đầu tư dàn trải như chính lãnh đạo Sở KH&CN đã cảnh báo khi nói rằng hoạt động khoa học công nghệ có khoảng 9 giai đoạn trong khi chính sách mới chỉ bao phủ một phần và sẽ tiếp tục được xây dựng. Nếu TP.HCM kết hợp được hỗ trợ hạ tầng công nghệ TP.HCM với cải cách thủ tục, ưu đãi nhân lực và các quỹ đầu tư chuyên ngành như quỹ đầu tư bán dẫn Việt Nam trong tương lai, thành phố có cơ hội tiến gần hơn vị thế trung tâm công nghệ chiến lược Đông Nam Á; nếu không, các gói chục tỷ, trăm tỷ sẽ khó tạo ra chuyển dịch dài hạn.
