Phòng ngừa phải bắt đầu từ quan hệ trong gia đình
Nhóm “Con ghét bố mẹ” trên không gian mạng là nơi nội dung và trao đổi về bất hòa giữa con cái với cha mẹ có thể tác động đến cách trẻ nhìn nhận quan hệ gia đình. Đây là vấn đề cần được ứng phó bằng giáo dục và đối thoại, không phải bằng cách quy mọi bất đồng của trẻ cho ảnh hưởng trực tuyến. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng vừa ban hành Văn bản số 6346, triển khai tuyên truyền và phòng ngừa tác động tiêu cực từ nhóm này. Động thái được đặt trong nỗ lực nâng cao giáo dục đạo đức, lối sống, xây dựng gia đình hạnh phúc và phòng, chống bạo lực gia đình.
Cách tiếp cận ấy hợp lý ở điểm không tách nội dung mạng khỏi đời sống thường nhật. Những lời xúc phạm, áp đặt hay so sánh con cái có thể gây tổn thương tâm lý; vì vậy, bảo vệ trẻ em không thể chỉ dừng ở lời khuyên tránh một hội nhóm. Gia đình cần nhìn nhận cả những cách ứng xử trong nhà có thể khiến trẻ thấy mình không được lắng nghe hoặc tôn trọng.
Đối thoại cởi mở là kỹ năng bảo vệ thiết thực
Lâm Đồng nhấn mạnh hướng dẫn kỹ năng giao tiếp, ứng xử giữa cha mẹ và con cái, với trọng tâm là lắng nghe, thấu hiểu, tôn trọng và đồng hành cùng trẻ. Đây không nên là khẩu hiệu chỉ dùng trong các buổi tuyên truyền. Khi con nhắc đến một nhóm trên mạng hoặc bày tỏ bất mãn với gia đình, cha mẹ nên hỏi điều gì khiến con quan tâm, để trẻ nói hết ý rồi mới trao đổi về nội dung có thể gây hại. Cách phản ứng bằng quát mắng hay cấm đoán ngay lập tức dễ khiến trẻ khép kín, trong khi một cuộc trò chuyện bình tĩnh giúp cha mẹ hiểu cả nội dung trẻ tiếp xúc lẫn điều trẻ đang trải qua.
Giao tiếp gia đình là nền tảng để trẻ có thể tìm đến người lớn khi gặp nội dung gây bất an, thay vì chỉ dựa vào lời khuyên từ mạng xã hội. Cha mẹ cũng cần tự rà soát cách góp ý: không xúc phạm, áp đặt hay thường xuyên đem con ra so sánh. Giáo dục kỹ năng ứng xử vì thế phải đi cùng cách người lớn thực hành ứng xử mỗi ngày.
Dạy trẻ chọn lọc nội dung, không chỉ cấm đoán
Với mạng xã hội trẻ em, mục tiêu không nên chỉ là giảm thời gian trực tuyến mà còn phải giúp trẻ biết tiếp nhận, chọn lọc và kiểm chứng thông tin. Lâm Đồng yêu cầu tăng cường hướng dẫn những kỹ năng này, đồng thời nâng cao nhận thức của phụ huynh, trẻ em và thanh thiếu niên về việc sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh, có trách nhiệm. Đây là hướng đi thiết thực hơn việc coi mọi nội dung trái chiều đều là mối đe dọa: trẻ cần được chỉ dẫn cách nhận diện điều tác động xấu đến tâm lý, hành vi và biết trao đổi với người đáng tin cậy.
Các trường học được phối hợp tuyên truyền, trang bị kỹ năng phòng, chống bạo lực gia đình và góp phần tạo môi trường văn hóa lành mạnh. Vai trò của nhà trường là bổ trợ cho gia đình, không thay thế trao đổi giữa cha mẹ và con. Khi cả hai môi trường cùng khuyến khích trẻ đặt câu hỏi, chia sẻ trải nghiệm và tìm trợ giúp, việc bảo vệ trẻ em mới có cơ hội đi vào thực chất.
Tạo thêm không gian gắn kết ngoài mạng
Tỉnh cũng khuyến khích khu, điểm du lịch và cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch tổ chức hoạt động trải nghiệm, vui chơi lành mạnh cho gia đình, trẻ em và thanh thiếu niên; các địa phương, cơ sở thể thao được khuyến khích mở sân chơi và hoạt động vận động thể chất. Những lựa chọn ấy giúp trẻ rèn sức khỏe, kỹ năng giao tiếp và hòa nhập cộng đồng, đồng thời tạo dịp để các thành viên chia sẻ với nhau ngoài màn hình.
Đa dạng hoạt động cộng đồng có thể giúp hạn chế sự lệ thuộc quá mức vào mạng xã hội, nhưng không nên được xem là giải pháp thay thế cho giao tiếp gia đình. Trẻ vẫn cần cha mẹ hiện diện, quan tâm và sẵn sàng trò chuyện khi có bất đồng. Kết hợp sân chơi, giáo dục ở trường và đối thoại trong nhà sẽ có ý nghĩa hơn việc chỉ yêu cầu trẻ rời mạng.
Ứng phó với nội dung gây rạn nứt quan hệ gia đình cần bắt đầu bằng sự bình tĩnh và tôn trọng. Tuyên truyền của địa phương đặt ra đúng những việc cần làm: nâng cao nhận thức, rèn kỹ năng ứng xử và mở rộng môi trường lành mạnh cho trẻ. Nhưng hàng rào gần gũi nhất vẫn là cha mẹ biết lắng nghe, trao đổi thẳng thắn và đồng hành, để trẻ có thể tìm đến gia đình trước khi một nội dung trên mạng định hình cách trẻ nhìn nhận các mối quan hệ.
