Từ ngập úng thành mục tiêu xóa sổ: Hà Nội chọn cách tấn công, không phòng thủ
Chiến lược chống ngập lụt cục bộ của Hà Nội là một chương trình đầu tư hạ tầng đồng bộ gồm hồ điều hòa, trạm bơm nước thành phố, hệ thống cống và kênh tiêu, được triển khai theo hai giai đoạn khẩn cấp với mục tiêu đến mùa mưa bão 2027 khắc phục triệt để các điểm ngập trong đô thị. Đây không còn là câu chuyện “chống đỡ” vài trận mưa lớn, mà là bước chuyển từ phản ứng bị động sang chủ động thiết kế lại cấu trúc thoát nước của thành phố. Thông điệp chính ở đây rất rõ: Hà Nội không chấp nhận sống chung với ngập, mà đặt ra một mốc thời gian cụ thể để xóa sổ ngập lụt cục bộ. Sáng 14/8, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông chủ trì cuộc làm việc về kết quả và kế hoạch thực hiện 12 công trình xây dựng khẩn cấp nhằm giải quyết ngập úng trên địa bàn. Việc lãnh đạo cấp cao trực tiếp “cầm trịch” cho thấy chống ngập được xem như một ưu tiên chiến lược, gắn với an sinh và uy tín quản trị đô thị, chứ không còn là nhiệm vụ kỹ thuật của riêng ngành xây dựng.
5 công trình chống ngập khẩn cấp đã hoàn thành: Bằng chứng đầu tiên cho thấy thành phố có thể thay đổi
Đến hết ngày 30/6, toàn bộ 10 dự án khẩn cấp giai đoạn 1 đã cơ bản hoàn thành các hạng mục chính, trong đó 5 công trình chống ngập Hà Nội đã hoàn thành toàn bộ và đi vào vận hành. Danh sách này không chỉ là vài hạng mục kỹ thuật mà là những “nút bấm” chiến lược trong mạng lưới tiêu thoát nước: hồ đầu mối Mễ Trì (hồ Đồng Bông 2), hồ điều hòa Yên Nghĩa 2, các tuyến cống và trạm bơm dọc Đại lộ Thăng Long, hệ thống tiêu cho các khu đô thị Tây Hồ Tây, Resco, Ecohome, Ciputra, khu vực Võ Chí Công, cùng các trạm bơm, hồ, bể điều tiết và đường ống trong lưu vực Tô Lịch - Tả Nhuệ. Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn, “5 công trình đã hoàn thành trước đó đã phát huy hiệu quả rõ rệt ngay khi bước vào mùa mưa năm nay”, với những khu vực thường xuyên ngập như Tây Hồ Tây, Nam Thăng Long, Ciputra giảm ngập thấy rõ. Điều này quan trọng ở chỗ người dân không cần xem báo cáo kỹ thuật để cảm nhận thay đổi: họ nhìn vào mặt đường sau cơn mưa và thấy mình ít phải lội nước hơn. Chỉ khi hiệu quả được đo bằng trải nghiệm hàng ngày, các công trình chống ngập mới thực sự trở thành hạ tầng phòng chống thiên tai sống động, không nằm trên giấy.
Danh mục công trình còn lại: Từ Kim Ngưu, La Khê đến các hồ điều hòa mới
Nếu 5 công trình đã hoàn thành là bước khởi đầu, thì phần việc còn lại mới là phép thử về khả năng duy trì kỷ luật tiến độ. Thành phố khẳng định 10 dự án khẩn cấp giai đoạn 1 đã hoàn thành các hạng mục chính và được kết nối với hệ thống thoát nước chung, tham gia trực tiếp vào tiêu thoát nước mùa mưa năm 2026. Tuy vậy, một loạt hạng mục then chốt vẫn đang trên đường về đích: hồ điều hòa Phú Đô; cải tạo tuyến kênh Thụy Phương; hồ điều hòa Thụy Phương 2; hồ điều hòa Yên Nghĩa 1; cùng dự án cải tạo tuyến hạ lưu Kim Ngưu nối sông Tô Lịch với trạm bơm Yên Sở. Thành phố đặt mốc rất cụ thể: Kim Ngưu và Phú Đô hoàn thành trong tháng 8; kênh Thụy Phương trong tháng 9; Thụy Phương 2 trước 20/8; Yên Nghĩa 1 trước 25/8. Riêng kênh La Khê chậm nhất phải hoàn thành trong tháng 9. Cùng lúc, đợt triển khai khẩn cấp thứ hai bổ sung hai hồ điều hòa mới: hồ Chèm tại Đông Ngạc và hồ Liên Mạc 1 tại Thượng Cát, đều dự kiến hoàn thành trong quý IV. Đây không chỉ là những “hố nước” mới trên bản đồ; mỗi hồ điều hòa là một “bộ nhớ” nước mưa, giảm áp lực cho cống rãnh và trạm bơm nước thành phố khi xuất hiện mưa lớn.
Trạm bơm, kênh tiêu và bài toán đồng bộ: chống ngập không thể dựa vào vài hồ điều hòa
Nhìn vào cấu trúc các dự án khẩn cấp, dễ thấy Hà Nội không coi hồ điều hòa là “cây đũa thần” duy nhất. Các dự án hoàn thành đã bao gồm cải tạo, nâng công suất nhiều trạm bơm hiện có, lắp đặt trạm bơm dã chiến và xây dựng thêm các tuyến cống, rãnh thoát nước dọc các trục giao thông chính như Đại lộ Thăng Long, lưu vực Tô Lịch - Tả Nhuệ. Tức là hạ tầng phòng chống thiên tai được thiết kế theo logic dòng chảy: nước mưa được giữ lại tạm thời tại hồ, dẫn đi bằng cống, đẩy ra bằng trạm bơm, rồi thoát về hệ thống sông, kênh. Vấn đề là, chỉ cần một mắt xích yếu – một đoạn kênh chưa được cải tạo, một trạm bơm thiếu công suất – thì cả hệ thống sẽ “tắc” và ngập úng cục bộ lại xuất hiện. Chính vì thế, lãnh đạo Thành ủy yêu cầu Sở Xây dựng nghiên cứu giải pháp xử lý sớm khu vực đường Võ Chí Công, trong đó đánh giá sự cần thiết của việc bổ sung trạm bơm và phương án nâng cốt nền đường để tăng hiệu quả chống ngập lâu dài. Đây là cách tiếp cận đúng: không đổ lỗi cho mưa, mà soi vào từng điểm nghẽn của hạ tầng, từ mặt đường đến cống ngầm.
Mục tiêu mùa mưa bão 2027: Có đủ quyết tâm để biến lời hứa thành thói quen sống mới?
Kết luận cuộc họp, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông đánh giá các công trình chống ngập khẩn cấp đã phát huy hiệu quả rõ rệt, khi tình trạng ngập úng cục bộ giảm đáng kể trong các đợt mưa. Nhưng ông không dừng lại ở việc ghi nhận kết quả, mà yêu cầu tiếp tục rà soát toàn bộ các điểm còn ngập cục bộ, xây dựng phương án xử lý triệt để với mục tiêu đến mùa mưa năm 2027 khắc phục toàn bộ tình trạng này. Đây là mục tiêu đầy tham vọng, vì nó đòi hỏi không chỉ hoàn thành các công trình đang thi công, mà còn giải quyết tận gốc những điểm nghẽn trong hệ thống thoát nước đô thị. Thành phố cũng yêu cầu Ban Quản lý dự án hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp khẩn trương hoàn thiện cảnh quan, mặt đường, thảm nhựa để công trình được đưa vào sử dụng đồng bộ, không biến khu vực thi công thành điểm ngập mới. Quan trọng hơn, cơ quan tuyên giáo và dân vận được giao nhiệm vụ ghi nhận bằng hình ảnh, tư liệu thực tế để người dân trực tiếp thấy hiệu quả của nguồn lực đã đầu tư. Nếu Hà Nội giữ được kỷ luật tiến độ, tiếp tục vận hành trơn tru các công trình chống ngập, nâng cấp hệ thống đê điều và trạm bơm nước thành phố một cách đồng bộ, thì mùa mưa bão 2027 có thể trở thành cột mốc nơi người dân Thủ đô bắt đầu coi việc đường khô ráo sau mưa là điều bình thường, chứ không phải là may mắn. Ngập lụt cục bộ lúc ấy sẽ không còn là “định mệnh đô thị”, mà là bài toán hạ tầng đã giải xong.
