Đường sắt cao tốc Bắc Nam: Dự án khổng lồ chính thức vào guồng
Đường sắt cao tốc Bắc Nam là tuyến đường sắt tốc độ cao dài hơn 1.500km nối Hà Nội với TP. HCM, được đầu tư xây mới với tốc độ thiết kế lớn, đi qua nhiều tỉnh thành và được xem là dự án hạ tầng đường sắt quan trọng bậc nhất hiện nay của Việt Nam.
Điểm đáng chú ý nhất của giai đoạn hiện tại là chủ đầu tư đã ký hợp đồng gói thầu tư vấn hỗ trợ dự án, đánh dấu bước ngoặt khi dự án rời khỏi giai đoạn ý tưởng để bước vào chuỗi công việc chuẩn bị mang tính nền tảng. Việc ký hợp đồng thầu đường sắt này không chỉ mang tính thủ tục; nó mở khóa cả chuỗi công việc tiếp theo như lập nhiệm vụ, dự toán và hồ sơ yêu cầu cho báo cáo nghiên cứu khả thi (BCNCKT).
Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng Lê Quyết Tiến cho biết sau khi hợp đồng được ký, đơn vị tư vấn đã bắt tay vào lập nhiệm vụ, dự toán và hồ sơ yêu cầu của gói thầu lập BCNCKT cho dự án. Nói cách khác, đây là giai đoạn định hình "bản vẽ" cuối cùng cho tuyến đường sắt cao tốc Bắc Nam trước khi bước sang khâu thi công thực địa.
Hợp đồng thầu đường sắt và áp lực mốc khởi công 12/2027
Khi chủ đầu tư ký hợp đồng gói thầu tư vấn hỗ trợ dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam, bức tranh tiến độ đã trở nên rõ ràng hơn nhưng đồng thời cũng đặt ra áp lực mới. Hợp đồng này kéo theo hàng loạt gói tư vấn khảo sát, lập BCNCKT, giám sát khảo sát và lập báo cáo đánh giá tác động môi trường phải được triển khai trong thời gian ngắn.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu các ban quản lý lập kế hoạch chi tiết, từ giải phóng mặt bằng, tư vấn, khảo sát đến thi công, và phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng hạng mục. Đây không chỉ là yêu cầu hành chính; nó là thông điệp rằng nếu khâu chuẩn bị chậm, mốc khởi công dự kiến tháng 12/2027 sẽ tiếp tục bị đẩy lùi.
Một câu nói đáng trích dẫn ở thời điểm này là: "Bộ Xây dựng yêu cầu các đơn vị bám sát tiến độ để hướng tới một cột mốc lớn vào tháng 12/2027". Điều này cho thấy cơ quan quản lý đã chấp nhận lùi mốc khởi công so với kế hoạch trước đó, nhưng đổi lại, không còn nhiều khoảng trống cho việc chậm trễ thêm. Dự án được đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành vào năm 2035, nên mọi sự chệch nhịp hôm nay sẽ là áp lực dồn lên giai đoạn thi công mai sau.
Viettel Construction: Hàng chục nghìn nhân sự trên công trường tái định cư
Trong khi các gói tư vấn cho đường sắt cao tốc Bắc Nam đang được hoàn thiện trên giấy, dưới hiện trường, Viettel Construction và các nhà thầu khác đang chạy đua với thời gian tại các khu tái định cư dự án. Đây là minh chứng rõ ràng rằng dự án đã rời khỏi giai đoạn thảo luận thuần túy và bước vào các công việc nền tảng.
Tổng CTCP Công trình Viettel, với hơn 12.500 nhân sự cùng các công ty thành viên, đang đẩy nhanh thi công các khu tái định cư phục vụ đường sắt cao tốc Bắc Nam qua Thanh Hóa. Theo thông tin tại hiện trường, khu tái định cư thôn 2, xã Hoằng Phú do Viettel Construction Thanh Hóa thi công đã đạt khoảng 70% khối lượng, nhà thầu tăng nhân lực, tăng ca, tăng kíp để kịp hoàn thành trước ngày 30/10.
Ở góc độ vai trò, Viettel Construction không phải nhà thầu trực tiếp thi công toàn tuyến, nhưng đang đảm nhiệm một mắt xích then chốt: tái định cư dự án. Nếu khu tái định cư chậm, giải phóng mặt bằng sẽ bị kéo dài, và mọi kế hoạch về hợp đồng thầu đường sắt hay mốc khởi công 12/2027 chỉ còn nằm trên giấy. Đây chính là lý do sự xuất hiện của một doanh nghiệp lớn, có kinh nghiệm tổ chức hàng chục nghìn nhân sự, trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Thanh Hóa: "nút thử" cho bài toán tái định cư toàn tuyến
Thanh Hóa đang trở thành một trong những điểm nóng của công tác tái định cư dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam. Tại xã Hoằng Phú có 2 khu tái định cư phục vụ dự án, trong đó khu do Viettel Construction thi công đạt khoảng 70% khối lượng và dự kiến hoàn thành chậm nhất vào ngày 30/10. Đây là những con số cho thấy tiến độ tích cực, nhưng chưa đủ để làm yên tâm nếu nhìn trên toàn tuyến.
Tại thôn Nhân Hòa, xã Hoằng Giang, 2 khu tái định cư mới đạt khoảng 30–50% khối lượng và cũng được đặt mục tiêu hoàn thành trong tháng 10. Thời tiết mưa gió thất thường và nguồn vật liệu khan hiếm đang tác động trực tiếp đến tiến độ, buộc nhà thầu phải tranh thủ từng ngày thuận lợi và tìm thêm nguồn cung vật liệu.
Nhìn rộng hơn, Thanh Hóa có thể coi là "nút thử" cho toàn bộ công tác tái định cư dự án. Nếu địa phương này hoàn thành đúng hẹn, nó gửi tín hiệu tích cực rằng những khó khăn về thời tiết, vật liệu và tổ chức thi công vẫn có thể được xử lý khi có sự phối hợp giữa chính quyền và các nhà thầu quy mô lớn như Viettel Construction. Ngược lại, nếu bị chậm, đây sẽ là cảnh báo sớm cho các địa phương khác trên tuyến Bắc Nam.
Tuyến Bắc Nam: Cơ hội lớn nhưng không cho phép sai nhịp
Dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam, với chiều dài khoảng 1.541km, đi qua 15 tỉnh thành và gồm 23 ga hành khách cùng 5 ga hàng hóa, không chỉ là một tuyến giao thông mới mà còn là phép thử năng lực thực thi các dự án hạ tầng quy mô lớn của Việt Nam. Việc đầu tư mới tuyến đường đôi khổ 1.435mm với tốc độ thiết kế 350km/h đặt ra yêu cầu cao về quản trị tiến độ và chất lượng.
Khi Bộ Xây dựng nhấn mạnh việc đẩy nhanh các khâu chuẩn bị đầu tư, lựa chọn tư vấn và lập BCNCKT như điều kiện then chốt để đạt mốc khởi công mới, thông điệp rất rõ: dự án chỉ thành công nếu toàn bộ chuỗi từ tư vấn, tái định cư đến thi công hạ tầng được đồng bộ. Việc Viettel Construction hiện diện ở tuyến đầu tái định cư là lợi thế, nhưng không đủ để đảm bảo thành công nếu các mắt xích khác không bám sát tiến độ.
Quan điểm công bằng nhất lúc này là: dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam đã bước vào giai đoạn thi công nền tảng, nhưng vẫn ở "vạch xuất phát" về rủi ro. Mốc khởi công tháng 12/2027 và mục tiêu cơ bản hoàn thành năm 2035 chỉ thực sự có ý nghĩa khi hợp đồng thầu đường sắt, công tác tái định cư dự án và hệ thống nhà thầu lớn như Viettel Construction cùng vận hành theo một lịch trình thống nhất. Bất kỳ sai nhịp nào cũng có thể khiến tuyến đường sắt lớn nhất nước bị treo thêm một thập kỷ.
