Động thổ tuyến cao tốc hơn 10.000 tỷ đồng
Cao tốc Gò Dầu – Xa Mát là dự án giao thông theo phương thức đối tác công tư, được triển khai theo từng giai đoạn để nối khu vực Gò Dầu với Xa Mát và tăng liên kết trong tỉnh Tây Ninh. Sáng 30/10, UBND tỉnh Tây Ninh phối hợp với nhà đầu tư tổ chức lễ động thổ giai đoạn 1, đoạn từ Gò Dầu đến phường Ninh Thạnh. Đây là bước chuyển từ quy hoạch sang thi công, nhưng lễ động thổ mới chỉ mở đầu cho chặng đường còn nhiều yêu cầu về mặt bằng, chất lượng và tiến độ. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 10.279 tỷ đồng; trong đó vốn Nhà nước khoảng 5.404 tỷ đồng và vốn nhà đầu tư khoảng 4.875 tỷ đồng. Với quy mô vốn lớn, giá trị của công trình sẽ phụ thuộc không chỉ vào tốc độ xây dựng, mà còn vào việc tuyến mới có được kết nối đồng bộ với các trục giao thông liên vùng hay không.
Hai mươi tám cây số, qua năm xã và phường
Giai đoạn 1 Gò Dầu – Xa Mát dài khoảng 28,1 km, từ Km0+000 đến Km28+144, đi qua Phước Thạnh, Thạnh Đức, Gia Lộc, Long Hoa và Ninh Thạnh. Tuyến được thiết kế với bốn làn xe, vận tốc 120 km/h và làn dừng khẩn cấp liên tục. Điểm đầu tại xã Phước Thạnh kết nối với cao tốc TP.HCM – Mộc Bài; điểm cuối ở phường Ninh Thạnh kết nối với đường ĐT.781, gần nút giao ĐT.799 theo thông tin công bố. Hướng tuyến như vậy tạo một nhánh cao tốc đi sâu vào địa bàn Tây Ninh thay vì kết thúc ở cửa ngõ tỉnh. Đây là lợi thế đáng kể: kết nối đầu-cuối rõ ràng mới có thể biến một đoạn đường mới thành trục hữu ích cho đi lại và vận tải, thay vì một công trình tách rời khỏi mạng lưới hiện có.
Cao tốc TP.HCM – Mộc Bài là mắt xích quyết định vai trò liên vùng của tuyến. Khi kết nối đồng bộ, hành trình từ TP.HCM có thể liên thông đến khu vực trung tâm Tây Ninh, Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen và các khu vực công nghiệp, thương mại, dịch vụ. Với người đi đường, mục tiêu được đặt ra là rút ngắn thời gian di chuyển và giảm chi phí vận tải; với địa phương, thêm một trục giao thông có thể mở rộng cơ hội tiếp cận các điểm đến và khu sản xuất. Tuy vậy, lợi ích ấy không tự xuất hiện chỉ vì có đường mới: tiến độ hoàn thiện các nút giao, đường kết nối và tổ chức khai thác sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ thuận tiện.
Mốc 2029 là cam kết cần được kiểm chứng
Dự án dự kiến thi công từ năm 2026 đến năm 2029 và đưa vào khai thác trong năm 2029. Mốc này tạo ra kỳ vọng rõ ràng cho người dân và doanh nghiệp, nhưng cũng đặt áp lực lên khâu giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và điều phối thi công. Trước đó, tỉnh đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ cho khoảng 1.540 trường hợp trên diện tích khoảng 258 ha. Đây là phần việc có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì công trường liên tục, nên tiến độ không thể chỉ được đánh giá qua hoạt động xây lắp.
Sau khi hoàn thành, nhà đầu tư dự kiến khai thác và thu phí hoàn vốn trong khoảng 22 năm 2 tháng trước khi bàn giao công trình cho Nhà nước. Điều đó khiến minh bạch về chất lượng, tiến độ và phương án khai thác trở thành yêu cầu không kém phần quan trọng so với việc kịp ngày thông xe. Nhìn rộng hơn, cao tốc Tây Ninh này có thể tạo thêm không gian phát triển và tăng kết nối liên vùng, nhưng chỉ phát huy hết tác dụng nếu các tuyến nhánh và hạ tầng liên quan theo kịp. Vì vậy, năm 2029 nên được xem là mục tiêu cần giám sát sát sao, không phải lời bảo đảm rằng mọi lợi ích sẽ đến ngay khi công trình hoàn thành.
