Chặng đầu của trục cao tốc xuyên Tây Ninh
Cao tốc Gò Dầu – Xa Mát là tuyến đường quy hoạch dài khoảng 65 km, kết nối cao tốc TP.HCM – Mộc Bài với khu vực cửa khẩu Xa Mát, trong đó giai đoạn 1 xây dựng đoạn từ Gò Dầu đến Ninh Thạnh. Đây là dự án giao thông Tây Ninh đáng chú ý vì đặt nền móng cho một trục đi xuyên tỉnh, thay vì chỉ bổ sung một đoạn đường ngắn.
Ngày 30/10, UBND tỉnh Tây Ninh tổ chức động thổ giai đoạn 1 dài 28,04 km, từ điểm đầu giao cao tốc TP.HCM – Mộc Bài tại xã Phước Thạnh đến điểm cuối giao các đường ĐT799 và ĐT781 tại phường Ninh Thạnh. Tuyến đi qua Phước Thạnh, Thạnh Đức, Gia Lộc, Long Hoa và Ninh Thạnh. Điểm kết thúc tại Ninh Thạnh giúp chặng đầu vươn tới khu vực trung tâm Tây Ninh cũ, nhưng chưa hoàn tất hành trình đến Xa Mát.
Quy mô lớn, kỳ vọng phải đi cùng tiến độ
Với tổng vốn đầu tư 10.279 tỷ đồng, cao tốc Gò Dầu Xa Mát được triển khai theo phương thức đối tác công tư, với ngân sách Nhà nước tham gia khoảng 5.404 tỷ đồng và vốn nhà đầu tư khoảng 4.875 tỷ đồng. Quy mô này cho thấy đây không phải dự án phụ trợ, mà là khoản đầu tư hạ tầng lớn, đòi hỏi giám sát chặt chẽ cả tiến độ lẫn sử dụng vốn.
Tuyến được thiết kế 4 làn xe, có làn dừng khẩn cấp liên tục và tốc độ thiết kế 120 km/h. Dự án còn gồm đường gom dân sinh và trạm dừng nghỉ khoảng 9,6 ha, với nhánh kết nối đường tỉnh 784. Theo kế hoạch, công trình hoàn thành sau ba năm, dự kiến đưa vào khai thác trong năm 2029; sau đó thu phí hoàn vốn khoảng 22 năm 2 tháng rồi chuyển giao cho Nhà nước. Mốc khai thác sẽ phụ thuộc đáng kể vào giải phóng mặt bằng, tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật.
Mở hướng đi mới, nhưng chưa thay thế toàn tuyến
Giá trị kết nối lớn nhất của giai đoạn 1 nằm ở điểm đầu: tuyến nhập vào cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, qua đó hình thành hành lang nhanh hơn từ TP.HCM đến Ninh Thạnh và khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen. Khi kết nối đồng bộ, đường cũng được kỳ vọng tăng liên hệ với các khu vực công nghiệp, thương mại và dịch vụ của Tây Ninh. Với người đi lại, lợi ích được trông đợi là rút ngắn thời gian di chuyển; với doanh nghiệp, đó là khả năng giảm chi phí vận tải và tiếp cận đầu tư thuận lợi hơn.
Nhu cầu về một trục bổ sung là có cơ sở: Quốc lộ 22B hiện đảm nhiệm kết nối Gò Dầu với cửa khẩu Xa Mát. Tuy vậy, giai đoạn đầu mới dừng ở Ninh Thạnh. Phần còn lại đến Xa Mát dự kiến được đầu tư trong giai đoạn tiếp theo để hoàn chỉnh tuyến khoảng 65 km. Vì thế, tác động trước mắt sẽ tập trung vào kết nối TP.HCM Mộc Bài với trung tâm tỉnh và khu vực Núi Bà Đen; vai trò hành lang xuyên tỉnh chỉ trọn vẹn khi đoạn còn lại được triển khai.
Kết luận: mắt xích đáng giá nếu được nối tiếp
Cao tốc Tây Ninh này mở thêm một lựa chọn tiếp cận trung tâm tỉnh và Núi Bà Đen từ TP.HCM, đồng thời tạo nền tảng cho kết nối rộng hơn tới Xa Mát. Nhưng 28 km đầu tiên chỉ phát huy hết ý nghĩa khi được hoàn thành đúng tiến độ, tổ chức kết nối thuận tiện với các tuyến hiện hữu và tiếp nối bằng giai đoạn sau. Động thổ là bước khởi đầu quan trọng; thước đo thực sự sẽ là thời gian đi lại được cải thiện và khả năng hoàn chỉnh toàn hành lang.
