Cao tốc Gò Dầu Xa Mát là gì và vì sao quyết định chọn nhà đầu tư mang tính bước ngoặt?
Cao tốc Gò Dầu Xa Mát giai đoạn 1 là dự án đường cao tốc dài hơn 28km, quy mô 4 làn xe, đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP), kết nối từ điểm giao với cao tốc TP.HCM – Mộc Bài tại xã Phước Thạnh đến phường Ninh Thạnh, đi qua 5 phường, xã và được xem như một trục động lực phát triển mới của hạ tầng giao thông Tây Ninh. Quyết định của UBND tỉnh Tây Ninh ngày 23/7 phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư cho dự án thành phần 2 – tuyến chính cao tốc và đường gom dân sinh – đánh dấu bước chuyển từ ý tưởng quy hoạch sang giai đoạn triển khai cụ thể. Đây không chỉ là một dự án đầu tư Tây Ninh đơn lẻ, mà là mắt xích quan trọng trong chiến lược biến tỉnh này thành trung tâm kết nối chiến lược giữa Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và trục giao thương với Campuchia.
Cấu trúc đầu tư và lựa chọn liên danh CT32: Rủi ro và kỳ vọng
Việc tỉnh phê duyệt liên danh đầu tư cao tốc CT32 làm nhà đầu tư dự án thành phần 2 cho thấy Tây Ninh chọn con đường khó: huy động nguồn lực xã hội nhưng vẫn giữ vai trò điều phối chặt chẽ. Liên danh gồm Chương Dương Corp (đứng đầu), Công ty TNHH Đầu tư Đường cao tốc Tây Ninh, Công ty CP Xây dựng Hạ tầng Bắc Trung Nam và Công ty TNHH TERVIA Việt Nam, với cam kết vốn chủ sở hữu 680 tỷ đồng và khả năng huy động vốn vay 4.422 tỷ đồng. Song song đó, báo cáo nghiên cứu khả thi nêu tổng mức đầu tư gần 8.000 tỷ đồng cho tuyến chính cao tốc và đường gom dân sinh, trong đó vốn nhà nước hơn 3.100 tỷ đồng (khoảng 39%), vốn nhà đầu tư gần 4.900 tỷ đồng (gần 61%). Sự pha trộn vốn công – tư có thể tạo động lực tài chính mạnh, nhưng cũng đặt ra bài toán kiểm soát tiến độ, chất lượng và lợi ích công nếu công tác giám sát không đủ sâu và liên tục.
Đường cao tốc 28km đi qua 5 phường, xã: Tác động không chỉ là giao thông
Ở cấp địa phương, tuyến cao tốc Gò Dầu Xa Mát dài khoảng 28,04km sẽ đi qua phường Gia Lộc, phường Long Hoa, phường Ninh Thạnh, xã Phước Thạnh và xã Thạnh Đức, kết nối trực tiếp khu vực cửa ngõ với trung tâm tỉnh. Với vận tốc thiết kế 120km/h và tiêu chuẩn 4 làn xe cùng dải dừng khẩn cấp liên tục, tuyến này không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn tái định hình không gian phát triển dọc trục. Việc giải phóng mặt bằng và tái định cư trên diện tích khoảng 175,3ha cho hai dự án thành phần – bồi thường, tái định cư và xây dựng tuyến chính – sẽ tạo ra những vùng đất mới cho công nghiệp, dịch vụ, nhưng đồng thời gây sức ép về quy hoạch đô thị, sinh kế người dân và bảo tồn đất nông nghiệp. Nếu chính quyền không chuẩn bị kịp chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, quản lý sử dụng đất sau giải phóng mặt bằng, cao tốc có thể dẫn đến phát triển lệch, nơi một số khu vực được hưởng lợi mạnh trong khi cộng đồng yếu thế bị đẩy ra rìa.
Từ mắt xích vùng kinh tế phía Nam đến tham vọng trung tâm kết nối
Điểm đáng chú ý trong bức tranh hạ tầng giao thông Tây Ninh là cao tốc Gò Dầu Xa Mát không đứng một mình. Dự án này được định vị như một trong các trục động lực theo Nghị quyết số 01-NQ/ĐH của Đảng bộ tỉnh, cùng với cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, tuyến Bình Chánh – Vành đai 4 – Cửa khẩu Mỹ Quý Tây và trục đường thủy sông Vàm Cỏ Đông, nhằm hình thành mạng lưới giao thông hoàn chỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và hệ thống cao tốc quốc gia. Tuyến Gò Dầu Xa Mát được kỳ vọng khai thác đồng bộ với cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, tạo trục kết nối từ TP.HCM đến Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen, đồng thời gắn Tây Ninh với các trung tâm kinh tế, chính trị vùng Đông Nam Bộ. Nói cách khác, nếu cao tốc này thi công đúng tiến độ 2026–2028 và đưa vào khai thác từ 2029 như kế hoạch, nó sẽ là bước hiện thực hóa tham vọng biến Tây Ninh thành đầu mối giao thương với Campuchia hơn là một tỉnh biên giới phụ thuộc các tuyến quốc lộ cũ kỹ.
Tiến độ 2028–2029 và điều kiện để cao tốc trở thành trục phát triển chứ không chỉ là đường thu phí
Theo hồ sơ dự án, thời gian chuẩn bị đầu tư và thi công hệ thống cơ sở hạ tầng được dự kiến từ 2026 đến 2028, với mục tiêu đưa công trình vào khai thác, thu phí từ quý I/2029; thời gian hoàn vốn dự kiến khoảng 22–23 năm. Các cơ quan chuyên môn tỉnh đang tiếp tục thẩm định, hoàn chỉnh báo cáo nghiên cứu khả thi, đồng thời được giao trách nhiệm kiểm tra tính chính xác hồ sơ pháp lý, giám sát thực hiện hợp đồng, bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả đầu tư. Tuy nhiên, để cao tốc Gò Dầu Xa Mát thực sự trở thành trục phát triển, Tây Ninh cần đi trước một bước: quy hoạch quỹ đất hai bên tuyến gắn với cụm công nghiệp, logistic, dịch vụ; quản lý chặt đấu nối đường gom dân sinh; và công khai thông tin, đối thoại với người dân vùng giải tỏa. Nếu chỉ tập trung vào thu phí hoàn vốn, tuyến đường 28km này có thể dừng lại ở vai trò đường chuyển tải, thay vì trở thành động lực làm mới cấu trúc kinh tế tỉnh.
