Kế hoạch vận hành phải bắt đầu trước mùa cao điểm
Vận hành hệ thống điện là việc phối hợp nguồn phát, lưới truyền tải và phân phối để đáp ứng nhu cầu sử dụng điện an toàn, liên tục theo từng thời điểm và khu vực. Bộ Công Thương tổ chức hội nghị toàn quốc để đánh giá phương thức vận hành giai đoạn 2027-2028, cân đối cung cầu theo tháng, theo miền và xây dựng kịch bản ứng phó mùa khô năm 2027. Đây là hướng đi cần thiết: rủi ro thiếu điện không thể xử lý hiệu quả nếu chỉ chờ đến lúc phụ tải chạm đỉnh. Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng yêu cầu ngành điện chuẩn bị nhiên liệu, tích nước hồ thủy điện, nâng độ sẵn sàng của tổ máy và đẩy nhanh công trình nguồn, lưới điện. Việc triển khai từ những tháng cuối năm 2026 sẽ quyết định mức độ an toàn của cung ứng điện 2027, nhất là trong các đợt nắng nóng.
Tăng trưởng kinh tế kéo nhu cầu điện lên
Áp lực nguồn cung không chỉ đến từ thời tiết; nó còn gắn trực tiếp với tham vọng phát triển kinh tế. Thanh Hóa đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, trong khi công nghiệp hóa và đô thị hóa khiến nhu cầu điện tăng nhanh. Điện ổn định, liên tục là điều kiện để doanh nghiệp duy trì sản xuất, mở rộng quy mô và khai thác hiệu quả các dự án đầu tư. Quy mô biến động cho thấy vì sao bài toán cần được tính sớm: sản lượng điện thương phẩm của tỉnh dự kiến tăng từ hơn 5,75 tỷ kWh năm 2020 lên trên 9,6 tỷ kWh vào cuối năm 2026. Riêng năm 2027, phụ tải toàn tỉnh được dự báo tăng thêm trên 350 MW so với năm trước. Những con số ấy nhắc rằng mục tiêu tăng trưởng sẽ khó thành hiện thực nếu hạ tầng điện tiếp tục chạy sau nhu cầu.
Định hướng quốc gia phải đi cùng lưới điện địa phương
Cân đối nguồn điện trên phạm vi quốc gia là cần thiết, nhưng không thể thay thế việc xử lý điểm nghẽn ở từng tỉnh. Tại Quảng Trị, ngành công thương kiến nghị cập nhật quy hoạch, điều chỉnh phương án đấu nối một số dự án nguồn và bổ sung lưới truyền tải để giải tỏa công suất. Ở Thanh Hóa, các dự án nâng cấp lưới trung, hạ áp và 110 kV hướng tới giảm quá tải cục bộ, tăng khả năng điều chuyển phụ tải và cải thiện độ tin cậy. Đây là hai cấp độ của cùng một nhiệm vụ: nguồn điện cần đến được nơi có phụ tải, đúng lúc cần dùng. Nếu thiếu đường dây, trạm biến áp hoặc tiến độ giải phóng mặt bằng bị chậm, công suất trong quy hoạch khó chuyển thành nguồn cung hữu ích cho nhà máy và hộ dân.
Giải pháp kỹ thuật cũng cần đa dạng hơn. Bộ Công Thương yêu cầu chuẩn bị nhiên liệu, tích nước thủy điện và duy trì trạng thái sẵn sàng của tổ máy; đồng thời khuyến khích hệ thống lưu trữ năng lượng để giảm phụ tải giờ cao điểm và tăng khả năng tự chủ tại chỗ. Tại Thanh Hóa, máy biến áp T2 công suất 63 MVA cùng hệ thống pin lưu trữ 10 MW tại trạm 110 kV Hoằng Long là ví dụ cho hướng bổ sung linh hoạt. Nhưng thiết bị mới chỉ phát huy tác dụng khi dự án hoàn thành đúng tiến độ và được phối hợp với kế hoạch vận hành lưới.
Trách nhiệm bảo đảm điện không chỉ thuộc ngành điện
Kế hoạch cung ứng sẽ thiếu một mắt xích nếu chỉ trông vào tăng nguồn và xây thêm lưới. Với khách hàng, nhất là cơ sở sản xuất, chủ động điều chỉnh lịch vận hành và tránh dồn phụ tải vào giờ cao điểm có thể góp phần giảm áp lực lên hệ thống. Công ty Điện lực Thanh Hóa khuyến nghị sử dụng điện tiết kiệm, bố trí thời gian dùng điện hợp lý và điều chỉnh kế hoạch sản xuất khi có thể. Đây không phải cách thay thế đầu tư hạ tầng; đó là biện pháp hỗ trợ trong lúc các công trình được triển khai. Từ cấp quốc gia đến địa phương, kết quả phụ thuộc vào việc phối hợp dự báo, chuẩn bị nhiên liệu, đưa dự án nguồn và lưới vào vận hành đúng hẹn, đồng thời khuyến khích lưu trữ năng lượng. An ninh năng lượng sẽ vững hơn khi nguồn cung được chuẩn bị sớm và phụ tải được sử dụng có trách nhiệm.
