Nạo vét luồng Lạch Huyện: thông điệp chiến lược từ một dự án hạ tầng
Nạo vét luồng Hải Phòng đoạn Lạch Huyện là dự án duy tu luồng hàng hải với khối lượng hơn 1,9 triệu m³ bùn đất và kinh phí trên 250 tỷ đồng, nhằm duy trì độ sâu chuẩn tắc -13,5 m trên tuyến dài hơn 20 km để tàu trọng tải lớn ra vào khu bến Lạch Huyện an toàn, ổn định và hiệu quả. Dự án này, dù về hình thức là bảo trì kỹ thuật, thực chất mang ý nghĩa chiến lược: Hải Phòng lựa chọn đầu tư thẳng vào “đường huyết mạch” của cảng, thay vì chỉ mở rộng cầu bến hay xây thêm kho bãi. Theo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, dự án nằm trong Kế hoạch bảo trì công trình hàng hải năm 2026 được phê duyệt, tạo điều kiện duy trì năng lực khai thác và nâng cao hiệu quả hoạt động của các cảng trên tuyến. Đây là thông điệp rõ ràng rằng thành phố muốn giữ vị thế cửa ngõ hàng hải trước sức ép cạnh tranh ngày càng mạnh.
Con số biết nói: 250 tỷ cho luồng, 785 tỷ cho đất – Hải Phòng đặt cược vào logistics
Nếu nhìn vào các khoản đầu tư cụ thể, có thể thấy Hải Phòng đang đặt cược lớn vào hạ tầng phục vụ cảng Hải Phòng phát triển. Ở phía biển, dự án nạo vét hơn 1,9 triệu m³ với kinh phí hơn 250 tỷ đồng cho đoạn luồng ngoài từ phao "0" đến vũng quay trở tàu trước TC-HICT, chiều dài 20,66 km, đáy luồng rộng 160 m, duy trì độ sâu -13,5 m. Ở phía đất liền, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố đã đưa ra đấu giá quyền sử dụng khu đất hơn 26.314,50 m² tại khu đô thị mới Bắc sông Cấm, với tổng giá khởi điểm 784,827 tỷ đồng. Đây là hai khoản đầu tư có quy mô tài chính lớn, một bên bảo đảm dòng tàu ra vào, một bên mở không gian phát triển các công trình hỗn hợp cao tầng, thấp tầng gắn với thương mại, dịch vụ. Câu hỏi đặt ra không phải là liệu thành phố có chi quá tay, mà là: liệu những khoản chi này có đủ nhanh và đủ tập trung để tạo lợi thế cạnh tranh bền vững cho hệ sinh thái cảng – logistics trong bối cảnh cạnh tranh cảng khu vực ngày càng khốc liệt.
Từ luồng tàu đến đô thị logistics Bắc sông Cấm: kết nối như thế nào để tạo lợi thế?
Khu đất đấu giá tại lô I.7/CTHH-01 ở Bắc sông Cấm không chỉ là dự án bất động sản đơn thuần. Với tổng diện tích 26.314,50 m², phần lớn diện tích được quy hoạch cho các công trình hỗn hợp: căn hộ chung cư, thương mại dịch vụ, khách sạn, trưng bày sản phẩm, cửa hàng tiện ích, cùng hệ thống cây xanh, hạ tầng kỹ thuật và giao thông. Điều này cho thấy Hải Phòng đang hình dung một cực đô thị – thương mại mới phía bắc sông Cấm có thể hỗ trợ mạnh cho hạ tầng logistics Hải Phòng nếu được kết nối hợp lý với khu bến Lạch Huyện. Đặc biệt, cấu trúc đất hỗn hợp cao tầng dành cho ở và dịch vụ, cùng khối thấp tầng trưng bày sản phẩm, phù hợp với mô hình các “đô thị logistics” hiện đại: nơi dòng hàng – dòng thông tin – dòng dịch vụ gặp nhau. Tuy nhiên, để biến khu đô thị này thành một điểm cộng trong cuộc cạnh tranh cảng khu vực, các quy hoạch chi tiết về giao thông, kho bãi, và dịch vụ hỗ trợ vẫn cần được công khai và thực thi nhất quán, tránh nguy cơ khu đất vàng bị sử dụng chủ yếu cho mục tiêu nhà ở, làm loãng vai trò hậu cần cho cảng.
Áp lực tăng sản lượng và bài toán luồng tàu: Hải Phòng có đang đi đúng hướng?
Sản lượng hàng hóa và lượt tàu qua khu bến Lạch Huyện thời gian gần đây tăng nhanh: năm 2025, hàng hóa đạt khoảng 19,1 triệu tấn, tương đương 2,3 triệu TEU; 5 tháng đầu năm 2026 đã hơn 10 triệu tấn và khoảng 1,1 triệu TEU. Số lượt tàu và trọng tải cũng tăng rõ rệt tại bến TC-HICT, từ 709 lượt năm 2021 lên 962 lượt năm 2024, với tàu đến 144.571 DWT và đã có tàu trên 165.000 DWT vào làm hàng. Thêm vào đó, các bến số 3–4 của cảng Hải Phòng và bến số 5–6 của Tập đoàn Hateco đã đi vào khai thác từ tháng 4/2025, góp phần đẩy sản lượng qua khu bến tăng liên tục. Trong bối cảnh đó, việc duy trì luồng hàng hải để tàu hành hải thông suốt không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc nếu Hải Phòng muốn giữ uy tín tuyến dịch vụ dài đến Bắc Mỹ, châu Âu, Nam Á. Tập trung nạo vét duy tu luồng Lạch Huyện là quyết định đúng hướng, nhưng thành phố cũng cần chuẩn bị cho kịch bản sản lượng tiếp tục tăng, đòi hỏi kế hoạch duy tu định kỳ, giám sát độ sâu và năng lực tiếp nhận tàu trọng tải ngày càng lớn một cách chủ động, thay vì chỉ phản ứng khi luồng bị bồi lắng quá mức.
Kết luận: muốn cạnh tranh, Hải Phòng phải coi cảng và đất đô thị là một chiến lược thống nhất
Hai động thái song song – nạo vét luồng Lạch Huyện hơn 1,9 triệu m³ bùn đất với kinh phí trên 250 tỷ đồng và đưa ra đấu giá khu đất hơn 26.314,50 m² ở Bắc sông Cấm với giá khởi điểm 784,827 tỷ đồng – cho thấy Hải Phòng đang xây dựng chiến lược cạnh tranh tổng thể cho hệ thống cảng. Tuy nhiên, sức mạnh của chiến lược này không nằm ở từng dự án riêng lẻ, mà ở khả năng kết nối: luồng tàu được duy trì chuẩn tắc để đón tàu lớn, khu đô thị – thương mại hỗ trợ dịch vụ hậu cần, và các bến mới được khai thác hiệu quả trong một mạng lưới thống nhất. Nếu coi đây là bước khởi đầu của một chương trình dài hạn về cảng Hải Phòng phát triển, với luồng tàu, hạ tầng đô thị và dịch vụ logistics được thiết kế đồng bộ, thành phố có thể tạo ra lợi thế khác biệt trong cạnh tranh cảng khu vực. Ngược lại, nếu các khoản đầu tư vẫn đi song song mà thiếu một tầm nhìn chung, Hải Phòng sẽ khó chuyển các con số hàng chục, hàng trăm tỷ đồng thành sức cạnh tranh thực sự trên bản đồ cảng quốc tế.
