Việt Nam bước vào kỷ nguyên tự sản xuất vaccine thế hệ mới
Việt Nam sản xuất vaccine thế hệ mới là bước chuyển từ phụ thuộc nhập khẩu sang xây dựng năng lực nội địa về công nghệ sinh học, với mục tiêu vừa bảo đảm an ninh y tế, vừa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị vaccine khu vực và toàn cầu thông qua hợp tác chuyển giao công nghệ với các tập đoàn dược lớn. Ngày 10/9, trong khuôn khổ Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam – Pháp tại Paris, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã làm việc với các doanh nghiệp hai nước trong đó có lĩnh vực y tế, dược phẩm. Tại đây, Sanofi và VNVC báo cáo lộ trình sản xuất vaccine thế hệ mới tại Việt Nam, khẳng định Việt Nam sẽ là quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á có thể tự sản xuất ba loại vaccine thế hệ mới quan trọng cho trẻ em và người lớn. Đây không chỉ là một dự án công nghiệp, mà là tuyên bố về tham vọng tự chủ công nghệ sinh học, giảm lệ thuộc nguồn cung bên ngoài.
Ba loại vaccine chiến lược và ý nghĩa với người dân
Điểm nhấn của hợp tác Sanofi VNVC hợp tác là ưu tiên nội địa hóa ba loại vaccine thế hệ mới: vaccine 6 trong 1 với thành phần ho gà vô bào, vaccine cúm mùa và vaccine não mô cầu. Đây là những vaccine thiết yếu, có nhu cầu cao trong phòng bệnh cho trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, người trưởng thành và người cao tuổi, giúp ngăn ngừa nhiều bệnh nguy hiểm, có nguy cơ lây lan và tử vong lớn. Khi các sản phẩm này được sản xuất vaccine Việt Nam tại nhà máy VNVC, mục tiêu là cung ứng hàng chục triệu liều mỗi năm cho thị trường trong nước rồi mở rộng ra khu vực. Ông Ngô Chí Dũng nhấn mạnh mong muốn dự án được ủng hộ để sớm đưa các vaccine chất lượng cao với giá thành thấp đến người dân trên cả nước. Nói cách khác, người dân sẽ được tiếp cận vaccine thế hệ mới dễ dàng hơn, ổn định hơn, thay vì loay hoay trước mỗi đợt thiếu hụt hay biến động nhập khẩu.
Nhà máy VNVC: từ công trình 2.500 tỷ đến vị trí mới trong chuỗi vaccine toàn cầu
Để biến tham vọng thành năng lực thực tế, VNVC đang đầu tư Nhà máy Vaccine và Sinh phẩm trên diện tích hơn 26.000 m², với tổng vốn giai đoạn đầu hơn 2.500 tỷ đồng và công suất thiết kế khoảng 100–120 triệu liều/năm. Theo kế hoạch, nhà máy hoàn thành xây dựng năm 2027, bắt đầu sản xuất từ 2028 và thương mại hóa từ 2029, hướng tới cung ứng hàng chục triệu liều mỗi năm cho Việt Nam, tiến tới khu vực và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo ông Ngô Chí Dũng, VNVC coi sản xuất vaccine công nghệ cao là chiến lược đầu tư dài hạn, với quyết tâm xây dựng năng lực sản xuất hiện đại và tiệm cận chuẩn WHO-GMP, EU-GMP, FDA-cGMP. Nếu lộ trình này được giữ đúng nhịp, Việt Nam không chỉ tự chủ nguồn vaccine 6 trong 1, cúm và não mô cầu, mà còn có nền tảng để mỗi năm bổ sung ít nhất một sản phẩm mới từ sau 2030. Đây là cách tiếp cận có tầm nhìn: không dừng ở gia công, mà từng bước tạo năng lực công nghiệp vaccine nội địa.
Chuyển giao công nghệ từ nhà máy Sanofi tại Pháp: chìa khóa tự chủ công nghệ sinh học
Hợp tác sản xuất không thể tách rời chuyển giao công nghệ. Đoàn Bộ Y tế Việt Nam do Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên dẫn đầu đã thăm nhà máy vaccine hiện đại của Sanofi tại Neuville-sur-Saône – nơi sản xuất nguyên liệu gốc của ba loại vaccine sẽ được nội địa hóa. Tại đây, đoàn tìm hiểu mô hình tổ chức sản xuất, công nghệ và tiêu chuẩn nghiêm ngặt, cho thấy năng lực mà Việt Nam cần đạt nếu muốn tự chủ công nghệ sinh học. VNVC có trách nhiệm chuẩn bị cơ sở vật chất, trang thiết bị, hệ thống kỹ thuật, đội ngũ nhân sự và cử người sang đào tạo tại các cơ sở sản xuất ở nước ngoài để sẵn sàng tiếp nhận, vận hành công nghệ. Sanofi sẽ đào tạo kỹ thuật, chuyển giao và hỗ trợ các nội dung công nghệ trong phạm vi hợp tác, cùng VNVC tổ chức sản xuất vaccine đạt yêu cầu chất lượng. Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, hợp tác y tế Việt Nam – Pháp và tiến trình hợp tác Sanofi – VNVC là cơ sở quan trọng để từng bước đưa công nghệ sản xuất vaccine về Việt Nam. Đây là kiểu hợp tác đôi bên cùng có lợi: Việt Nam nâng trình công nghiệp dược, Sanofi mở rộng mạng lưới sản xuất toàn cầu.
Từ an ninh vaccine đến vai trò mới của Việt Nam trong khu vực
Chính trị và kinh tế thế giới đang chuyển đổi mạnh, khiến an ninh y tế trở thành ưu tiên chiến lược. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng trong bối cảnh này, Việt Nam và Pháp có nhiều cơ hội mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực giá trị gia tăng cao, đặc biệt là khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Vaccine thế hệ mới của Sanofi được Việt Nam xếp vào nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược, nên việc thúc đẩy sản xuất trong nước có ý nghĩa then chốt với phát triển ngành công nghiệp vaccine, dược phẩm hiện đại, tăng khả năng chủ động trước nhu cầu phát triển đột phá của y tế, và từng bước nâng vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị công nghệ sinh học toàn cầu. Khi Việt Nam trở thành nước đầu tiên ở Đông Nam Á tự sản xuất ba vaccine thế hệ mới này, câu chuyện không chỉ là thay thế nhập khẩu. Đó là bước nhảy để hệ thống tiêm chủng quốc gia – với gần 300 trung tâm của VNVC trên cả nước – có nguồn cung ổn định cho cả trẻ em và người lớn, đồng thời đặt nền tảng để Việt Nam đi từ người mua sang người tham gia chuỗi cung ứng vaccine toàn cầu. Nếu Việt Nam giữ được nhịp đầu tư, chất lượng và chính sách khuyến khích sản xuất trong nước, hợp tác Sanofi VNVC hợp tác có thể trở thành hình mẫu cho những dự án tự chủ công nghệ sinh học khác, từ thuốc sinh học tới vaccine cho các bệnh mới nổi.
