Việt Nam bước vào cuộc chơi vaccine thế hệ mới
Việc Việt Nam chuẩn bị tự chủ sản xuất ba vaccine thế hệ mới của Sanofi – vaccine 6 trong 1, vaccine cúm mùa và vaccine não mô cầu – là bước ngoặt chiến lược, vì nó giúp bảo đảm an ninh vaccine, nâng vị thế công nghệ sinh học và chuyển vai trò của Việt Nam từ nước nhập khẩu sang trung tâm sản xuất trong khu vực. Việt Nam sẽ tự chủ sản xuất ba vaccine thế hệ mới của Pháp, với các sản phẩm 6 trong 1, cúm mùa và não mô cầu của Sanofi được ưu tiên sản xuất tại Việt Nam, dự kiến có những lô đầu tiên từ năm 2028. Thông tin này được Công ty Vaccine Việt Nam (VNVC) và Tập đoàn dược phẩm Sanofi báo cáo với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trong khuôn khổ Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Pháp tại Paris. Đây không chỉ là một hợp đồng thương mại, mà là quyết định “bước ra hàng đầu” trong sản xuất vaccine thế hệ mới.
Cơ chế hợp tác: từ tuyên bố chính trị đến dây chuyền sản xuất
Điểm đáng nói của dự án không nằm ở số lượng liều vaccine, mà ở cách Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi sản xuất vaccine thế hệ mới. Tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Pháp, VNVC và Sanofi đã công bố lộ trình sản xuất ba loại vaccine thế hệ mới tại Nhà máy Vaccine và Sinh phẩm VNVC. Trọng tâm là ba sản phẩm: vaccine 6 trong 1 chứa thành phần ho gà vô bào, vaccine cúm mùa và vaccine não mô cầu – những vaccine thiết yếu, nhu cầu lớn cho nhiều nhóm tuổi. VNVC và Sanofi đã đạt được thỏa thuận sản xuất các vaccine thế hệ mới tại nhà máy này, với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á có thể tự chủ sản xuất các vaccine thế hệ mới. Nói cách khác, thay vì chỉ nhập khẩu, Việt Nam đang dần bước vào tầng cao hơn của chuỗi giá trị sinh học.
Nhà máy VNVC: hạ tầng cho tham vọng tự chủ sinh học
Tham vọng tự chủ sinh học không thể có nếu thiếu hạ tầng sản xuất ngang tầm các chuẩn quốc tế. Nhà máy Vaccine và Sinh phẩm VNVC được thiết kế như một nền tảng sản xuất vaccine thế hệ mới của Sanofi tại Việt Nam. Nhà máy có vốn đầu tư giai đoạn đầu hơn 2.500 tỷ đồng, diện tích khoảng 26.000 m² và công suất thiết kế khoảng 120 triệu liều mỗi năm. Theo kế hoạch, nhà máy hoàn thành xây dựng năm 2027, bắt đầu sản xuất từ năm 2028 và dự kiến thương mại hóa vaccine từ năm 2029. Dự án đặt mục tiêu cung ứng hàng chục triệu liều mỗi năm cho thị trường trong nước, sau đó mở rộng sang Đông Nam Á và chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này cho thấy Việt Nam không chỉ làm để tự đủ dùng, mà muốn ghi tên mình lên bản đồ sản xuất vaccine khu vực.
Ý nghĩa chiến lược: từ an ninh vaccine đến vị thế công nghệ sinh học
Ý nghĩa sâu xa của dự án nằm ở tự chủ sinh học và an ninh y tế lâu dài. Việc sản xuất trong nước được kỳ vọng giúp Việt Nam chủ động nguồn cung, tăng khả năng ứng phó dịch bệnh và nâng vị thế trong chuỗi giá trị công nghệ sinh học. Ba vaccine thế hệ mới được chọn – đặc biệt là vaccine 6 trong 1 và vaccine cúm mùa – là những sản phẩm có nhu cầu tiêm phòng thường xuyên, giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu và giảm rủi ro đứt gãy nguồn cung. Theo VNVC, thành công của dự án sẽ là tiền đề để vaccine Sanofi “Made in Việt Nam” tiếp cận Đông Nam Á và tham gia chuỗi cung ứng vaccine toàn cầu. Đây chính là bước chuyển từ “mua công nghệ” sang xây nền tảng tự chủ sinh học, nơi Việt Nam có tiếng nói hơn trong các thỏa thuận vaccine tương lai.
Bối cảnh chính sách và tương lai ngành sản xuất vaccine Việt Nam
Dự án này không xuất hiện trong khoảng trống chính sách, mà bám sát chiến lược hợp tác Việt Nam - Pháp và định hướng phát triển khoa học công nghệ trong nước. Hợp tác Việt Nam - Pháp hiện ưu tiên y tế dự phòng và công nghệ sinh học như một trong bốn định hướng chiến lược trọng tâm. Hợp tác giữa Sanofi và VNVC là một dấu ấn trong quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện ở lĩnh vực y tế, dược phẩm, góp phần cụ thể hóa các định hướng lớn về đột phá phát triển khoa học – công nghệ, phát huy vai trò kinh tế tư nhân trong phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Các vaccine thế hệ mới này cũng thuộc nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược theo quyết định của Chính phủ. Nếu VNVC vận hành được nhà máy đúng tiến độ, duy trì chất lượng chuẩn WHO-GMP, EU-GMP, FDA-cGMP như mục tiêu đặt ra, ngành sản xuất vaccine Việt Nam sẽ có cơ sở để bứt phá, không còn đứng ngoài cuộc chơi công nghệ sinh học toàn cầu.
