Nghị định 353 là gì và điểm mới quan trọng với trẻ 5-6 tuổi?
Nghị định 353/2026/NĐ-CP là quy định mới của Chính phủ về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 5 đến 6 tuổi, gắn với giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ, đồng thời mở rộng quyền được hưởng miễn, giảm, hỗ trợ học phí và hỗ trợ chi phí học tập cho nhóm tuổi này theo các luật liên quan về giáo dục, trẻ em, người khuyết tật, chính sách dân tộc và trợ giúp xã hội. Điều đáng nói là Nghị định 353 không chỉ khẳng định phổ cập giáo dục mầm non, mà còn xem miễn học phí trẻ em như một công cụ để tạo nền giáo dục công bằng, nhân văn, tiếp nối các chính sách giáo dục mới đang được triển khai. Từ ngày 1/11/2026, trẻ nằm trong diện phổ cập mầm non 5-6 tuổi chưa hoàn thành chương trình sẽ được hưởng chính sách về học phí theo quy định hiện hành, thay đổi trực tiếp bài toán tài chính của gia đình.
Đối tượng nào được miễn học phí và điều kiện hưởng theo Nghị định 353?
Trọng tâm của Nghị định 353 là nhóm trẻ trong "đối tượng phổ cập giáo dục mầm non" – tức trẻ từ 5 đến 6 tuổi chưa hoàn thành chương trình giáo dục mầm non. Đây là nhóm được Nhà nước ưu tiên đầu tư và bảo đảm các điều kiện để tham gia học tập đầy đủ ở cơ sở mầm non. Điểm a khoản 4 Điều 5 nêu rõ: trẻ em thuộc đối tượng phổ cập mầm non 5-6 tuổi và học sinh trong độ tuổi giáo dục bắt buộc được hưởng chính sách miễn, giảm, hỗ trợ học phí; hỗ trợ chi phí học tập và các hỗ trợ khác theo hệ thống pháp luật hiện hành về giáo dục và an sinh xã hội. Nghị định 238 trước đó đã quy định miễn học phí cho toàn bộ trẻ em mầm non, học sinh phổ thông trong cơ sở công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Trên thực tế, Nghị định 353 làm rõ thêm quyền hưởng của nhóm 5-6 tuổi trong bức tranh chính sách chung.
Miễn học phí trẻ em 5-6 tuổi tác động thế nào tới gia đình và nhà trường?
Về phía gia đình, miễn học phí trẻ em ở tuổi 5-6 năm học mầm non là bước giảm gánh nặng chi phí giáo dục thường chiếm phần đáng kể trong ngân sách hộ gia đình, nhất là khi cùng lúc phải lo bảo hiểm y tế, ăn uống, chăm sóc sức khỏe. Khi mức hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho học sinh, sinh viên tăng từ 30% lên tối thiểu 50%, gói chính sách giáo dục mới rõ ràng đang đi theo hướng hỗ trợ phụ huynh học sinh cả về học phí lẫn y tế. Về phía nhà trường, Nghị định 353 buộc các cơ sở mầm non – đặc biệt công lập – phải chuẩn bị tốt cơ sở vật chất, giáo viên, chương trình để đáp ứng phổ cập cho toàn bộ nhóm tuổi 5-6. Kinh nghiệm từ chủ trương dạy học 2 buổi/ngày không thu phí ở tiểu học, THCS cho thấy nếu trường không được đầu tư đúng mức, chính sách tốt trên giấy sẽ trở thành áp lực trong thực tế.
Không phải mọi khoản thu đều được miễn: Phụ huynh cần hiểu đúng
Điểm thường gây nhầm lẫn là coi Nghị định 353 như "tấm vé miễn mọi khoản thu" cho trẻ đủ 5-6 tuổi. Văn bản lại nói khác: Nghị định chỉ khẳng định quyền được hưởng miễn, giảm, hỗ trợ học phí và các hỗ trợ khác theo các quy định pháp luật liên quan hiện hành. Nghĩa là, việc miễn học phí trẻ em sẽ căn cứ vào loại hình cơ sở giáo dục (công lập hay tư thục), chính sách học phí cụ thể đang có hiệu lực, cũng như các chế độ ưu đãi cho từng nhóm đối tượng (hộ nghèo, cận nghèo, người khuyết tật, dân tộc thiểu số…) đã được quy định ở các văn bản chuyên ngành. Nếu phụ huynh cho con học trường ngoài công lập hoặc chương trình tăng cường ngoài khung phổ cập, vẫn có thể tồn tại các khoản phải chi. Nhìn thẳng vào điều này giúp gia đình lập kế hoạch tài chính thực tế, tránh kỳ vọng sai rồi thất vọng, đồng thời biết tận dụng đúng những hỗ trợ hiện có.
Ý nghĩa dài hạn của chính sách giáo dục mới và kết luận cho phụ huynh
Khi Nghị định 238 mở rộng miễn học phí tới 14 nhóm người học, trong đó có toàn bộ trẻ mầm non và học sinh phổ thông công lập, và Nghị định 353 đặt riêng trọng tâm vào phổ cập giáo dục mầm non cho tuổi 5-6, chúng ta đang chứng kiến một hướng đi nhất quán: giáo dục cơ bản phải là quyền được bảo đảm, không phải đặc quyền của gia đình khá giả. Cùng với hỗ trợ bảo hiểm y tế tới tối thiểu 50% cho học sinh, sinh viên, Nhà nước đang xây dựng một "hệ sinh thái" hỗ trợ phụ huynh học sinh từ lớp học đến bệnh viện. Điều phụ huynh nên làm bây giờ không phải ngồi chờ mọi thứ "miễn hết", mà là chủ động đọc kỹ quy định, trao đổi với giáo viên, nhà trường về đối tượng miễn, giảm; chuẩn bị giấy tờ chứng minh nếu thuộc diện ưu tiên; và cùng cộng đồng lên tiếng khi chính sách không được triển khai đúng. Miễn học phí cho trẻ 5-6 tuổi chỉ phát huy hết ý nghĩa khi đi kèm sự giám sát và tham gia của chính phụ huynh.
