Nghị định 353: Bản lề cho phổ cập giáo dục mầm non và miễn học phí
Nghị định 353/2026/NĐ-CP là văn bản quy định việc phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5-6 tuổi, gắn với giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ, đồng thời dành cho trẻ thuộc diện phổ cập các chính sách miễn học phí mầm non, giảm và hỗ trợ học phí, hỗ trợ chi phí học tập nhằm bảo đảm mọi trẻ 5-6 tuổi có cơ hội hoàn thành chương trình giáo dục mầm non trước khi vào tiểu học. Điều đáng nói không phải ở việc có thêm một nghị định mới, mà ở chỗ nó đặt giáo dục mầm non 5-6 tuổi vào nhóm quyền lợi gần như bắt buộc và được nhà nước đầu tư ưu tiên. Phụ huynh vì thế không nên xem đây chỉ là ưu đãi tài chính, mà là lời nhắc nghiêm túc rằng giai đoạn cuối mầm non là bước đệm bắt buộc cho hành trình học tập sau này.
Miễn, giảm và hỗ trợ học phí: Trọng tâm lợi ích cho trẻ 5-6 tuổi
Trọng tâm thực tiễn của Nghị định 353 là các chính sách miễn học phí mầm non, giảm và hỗ trợ học phí cho trẻ 5-6 tuổi thuộc diện phổ cập. Nghị định nêu rõ, trẻ trong nhóm này được hưởng miễn, giảm, hỗ trợ học phí; hỗ trợ chi phí học tập và các chính sách khác theo pháp luật về giáo dục, trẻ em, người khuyết tật, chính sách dân tộc và trợ giúp xã hội. Đây không chỉ là "giảm gánh nặng" mà là bước tiến quan trọng: nhà nước thừa nhận việc hoàn thành chương trình mầm non là quyền và trách nhiệm, chứ không phải lựa chọn tùy khả năng chi trả. Khi miễn và hỗ trợ học phí gắn với phổ cập giáo dục mầm non, thông điệp gửi tới phụ huynh rất rõ: nếu con bạn 5-6 tuổi chưa hoàn thành chương trình mầm non, việc đưa trẻ tới trường không còn là chuyện cân nhắc, mà là nghĩa vụ đi cùng quyền lợi tài chính.
Triển khai qua hệ thống trường học và tiêu chuẩn phổ cập
Không thể có phổ cập giáo dục mầm non nếu chỉ dừng ở khẩu hiệu hỗ trợ học phí. Nghị định 353 yêu cầu triển khai chương trình phổ cập cho trẻ 5-6 tuổi thông qua các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân và cơ sở thuộc lực lượng vũ trang. Chương trình sử dụng là Chương trình giáo dục mầm non do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, đảm bảo trẻ 5-6 tuổi học đúng chuẩn thống nhất trước khi vào lớp 1. Theo quy định, tỉ lệ huy động trẻ 5-6 tuổi đến lớp tại cấp xã phải đạt ít nhất 95%, xã đặc biệt khó khăn đạt 90%; tỉ lệ trẻ hoàn thành chương trình mầm non hằng năm đạt tối thiểu 85%, riêng xã đặc biệt khó khăn là 80%. Một mốc quan trọng khác là cấp tỉnh, thành phố phải có ít nhất 90% số xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5-6 tuổi. Đây là những con số cho thấy nhà nước không chấp nhận tình trạng "trẻ đến trường tùy hoàn cảnh" nữa.
Nhà nước ưu tiên đầu tư: Phụ huynh cần thay đổi cách lập kế hoạch cho con
Một điểm thường bị xem nhẹ là câu chữ "nhà nước ưu tiên đầu tư và bảo đảm các điều kiện" để thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5-6 tuổi. Việc ưu tiên này không chỉ nằm ở ngân sách, mà còn ở chế độ, chính sách cho nhà giáo, cán bộ quản lý và người được giao hoặc huy động tham gia phổ cập. Khi những người trực tiếp giảng dạy, quản lý được hưởng chế độ phù hợp với vị trí, nhiệm vụ và địa bàn công tác, chất lượng giáo dục mầm non phổ cập sẽ khó bị xem là "chỉ để đủ chỉ tiêu". Với phụ huynh, điều này gửi đi một tín hiệu quan trọng: phổ cập giáo dục mầm non không phải là "lớp miễn phí nên chất lượng thấp", mà là tuyến giáo dục được nhà nước bảo vệ cả về nội dung lẫn đội ngũ. Quyết định cho con học ở mô hình phổ cập, vì thế, có thể trở thành lựa chọn chiến lược trong kế hoạch giáo dục dài hạn của gia đình.
Hiệu lực từ 1.11: Thời điểm để phụ huynh chủ động nắm quyền lợi miễn học phí
Nghị định 353 có hiệu lực từ ngày 1.11.2026, nghĩa là các chính sách miễn học phí mầm non, giảm và hỗ trợ học phí cho trẻ 5-6 tuổi thuộc diện phổ cập bắt đầu được áp dụng từ thời điểm này. Đây là mốc mà mỗi gia đình có trẻ trong độ tuổi 5-6 nên đánh dấu trong kế hoạch giáo dục của con. Từ khi có hiệu lực, trẻ đủ điều kiện sẽ được hưởng miễn, giảm hoặc hỗ trợ học phí và chi phí học tập, gắn với việc hoàn thành chương trình giáo dục mầm non. Thay vì chờ đợi thông tin truyền miệng, phụ huynh cần chủ động tiếp cận trường mầm non trong hệ thống giáo dục quốc dân hoặc cơ sở thuộc lực lượng vũ trang tại địa phương để nắm rõ cách thức triển khai. Nếu gia đình bỏ lỡ thời điểm này, thì không phải do chính sách thiếu ưu đãi, mà là do chúng ta chưa coi việc phổ cập giáo dục mầm non như một quyền lợi phải được yêu cầu đầy đủ cho con.
