Giải ngân đầu tư công: Vì sao TP.HCM chọn tăng tốc lúc này?
Giải ngân đầu tư công tại TP.HCM hiện là quá trình thành phố đẩy nhanh việc sử dụng nguồn vốn ngân sách đã được phê duyệt để triển khai các dự án hạ tầng, giao thông, môi trường và đô thị, với mục tiêu vừa tạo khối lượng xây dựng cụ thể trên công trường, vừa kích thích tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh vùng trong giai đoạn nước rút cuối năm. Ngày 4/9, tại cuộc họp về tình hình kinh tế – xã hội, lãnh đạo thành phố yêu cầu tiếp tục tăng tốc giải ngân đầu tư công, coi đây là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng. Theo Giám đốc Sở Tài chính Hoàng Vũ Thảnh, kế hoạch vốn đầu tư công cả năm của TP.HCM là 147.599,116 tỷ đồng và đã được giao đầy đủ. Việc thành phố quyết định bứt tốc lúc này phản ánh nhận thức rõ ràng: nếu không đẩy được dòng vốn ra công trường, mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ khó có cơ sở thực tế.
Những con số biết nói và mục tiêu 70% giải ngân đến cuối quý III
Điểm đáng chú ý nhất trong câu chuyện TP.HCM tăng tốc là sự thay đổi về chất trong tỷ lệ giải ngân đầu tư công. Đến cuối tháng 8, thành phố đã giải ngân khoảng 85.141 tỷ đồng, tương ứng 57,7% kế hoạch, tăng 13,6 điểm phần trăm so với cùng kỳ khi chỉ đạt 44,1% và cao hơn mặt bằng chung cả nước 49,8%. Một bộ số liệu khác cho thấy tổng vốn đầu tư xây dựng cơ bản và sửa chữa lớn từ ngân sách thành phố quản lý trong tám tháng ước đạt 81.320 tỷ đồng, tương ứng 55,1% kế hoạch và tăng 23,8% so với cùng kỳ. Không chỉ hài lòng với mức cải thiện này, TP.HCM đặt mục tiêu giải ngân tối thiểu 70% kế hoạch, tương đương khoảng 103.320 tỷ đồng, ngay trong quý III. Điều đó đồng nghĩa tháng 9 phải “gánh” thêm khoảng 18.410 tỷ đồng để đạt mốc đề ra – một sức ép lớn, nhưng cũng là phép thử cho năng lực tổ chức thực thi của toàn hệ thống.
Dòng vốn chảy vào các dự án hạ tầng: Xung lực cho liên kết vùng và đô thị
Nếu không nhìn ra công trường, những con số giải ngân rất dễ trở thành thống kê khô khan. Nhưng tại TP.HCM, dòng vốn tăng tốc đã thể hiện rõ trên hàng loạt dự án hạ tầng giao thông và môi trường. Thành phố tập trung vốn đầu tư công cho các dự án giao thông trọng điểm, tạo các trục kết nối liên vùng. Cao tốc TP.HCM – Mộc Bài giai đoạn 1 đã khởi công tuyến chính, đồng thời tăng tốc các hạng mục đường gom dân sinh, cầu vượt, giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật, hướng tới thông xe vào cuối năm 2027. Dự án thành phần 3 cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu giai đoạn 1 đã hoàn thành tuyến chính, đặt mục tiêu thông xe kỹ thuật trong năm 2026. Trong nội đô, Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) thi công đồng loạt nhà ga và đẩy nhanh di dời hạ tầng kỹ thuật để hoàn thành trong quý III. Nhóm dự án kênh rạch như Tham Lương – Bến Cát – Rạch Nước Lên, kênh Đôi, rạch Xuyên Tâm hay Vệ sinh môi trường thành phố giai đoạn 2 đều ghi nhận khối lượng thi công lớn, cho thấy vốn không nằm trên giấy mà đang chuyển hóa thành hạ tầng hữu hình.
Cách làm mới: KPI giải ngân, điều hòa vốn và gắn trách nhiệm địa phương
Để đạt mục tiêu giải ngân 70% và xa hơn là hoàn thành 100% kế hoạch cả năm, TP.HCM không chỉ kêu gọi thi đua mà đang thay đổi cách quản lý vốn. Dù tỷ lệ chung đã ở mức 57,7%, tiến độ giữa các địa bàn vẫn chênh lệch, với nhiều phường, xã mới đạt khoảng 46% giải ngân. Thành phố quyết định xem kết quả giải ngân như một chỉ số KPI trong tháng 9, yêu cầu bí thư, chủ tịch cơ sở trực tiếp nắm và chỉ đạo tiến độ. Quan trọng hơn, TP.HCM chấp nhận điều hòa vốn: nơi nào không hấp thụ được vốn vì nguyên nhân khách quan sẽ bị rút bớt để chuyển sang dự án có khả năng triển khai nhanh. Song song là việc tăng cường kiểm tra hiện trường, tháo gỡ bồi thường, giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và xử lý vấn đề vật liệu xây dựng. Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh tinh thần “không đạt 70% sẽ không hoàn thành tốt nhiệm vụ” – một tuyên bố vừa là áp lực, vừa là cam kết chính trị với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong đợt thi đua 150 ngày đêm.
Tăng tốc giải ngân và tham vọng cạnh tranh vùng: Cơ hội và điều kiện kèm theo
Tăng tốc giải ngân đầu tư công không chỉ là câu chuyện hoàn thành chỉ tiêu tài chính mà còn là chiến lược nâng cấp năng lực cạnh tranh của TP.HCM trong mạng lưới đô thị khu vực. Khi các dự án hạ tầng, logistics và đô thị được rót vốn đúng nhịp, thành phố có thể rút ngắn thời gian hoàn thiện các trục kết nối, giảm chi phí vận chuyển, mở rộng không gian phát triển và thu hút thêm dòng vốn tư nhân. Việc áp dụng công nghệ số trong thiết kế, thi công và quản lý vận hành – từ mô hình BIM đến cảm biến giám sát, định vị chính xác và nền tảng dữ liệu thời gian thực – giúp mỗi đồng vốn đầu tư công tạo ra nhiều giá trị hơn. Tuy vậy, để biến ưu thế này thành lợi thế cạnh tranh dài hạn, TP.HCM phải giữ được kỷ luật giải ngân đi cùng chất lượng công trình, tránh chạy theo số lượng. Cuối cùng, năng lực cạnh tranh vùng sẽ được đo bằng việc người dân và doanh nghiệp cảm nhận hạ tầng tốt hơn, dịch vụ đô thị thông suốt hơn, chứ không chỉ qua tỷ lệ phần trăm trên báo cáo.
