Một chuyến công tác mang tính định hình lại không gian hợp tác
Chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Mỹ, Canada và Liên Hợp Quốc là hoạt động đối ngoại cấp cao kết hợp song phương và đa phương, nhằm khẳng định đường lối đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới, đồng thời mở ra những không gian hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và khoa học công nghệ với các đối tác hàng đầu thế giới. Đây không phải chỉ là một chuỗi nghi thức ngoại giao, mà là bước đi có tính định hình cho hợp tác kinh tế Việt Mỹ, thương mại Việt Canada và vị thế mới của Việt Nam trong hệ sinh thái công nghệ toàn cầu. Điểm đáng chú ý là chuyến đi diễn ra ngay sau Đại hội XIV của Đảng và bầu cử Quốc hội khóa XVI, khi đường lối phát triển đã được cập nhật cho giai đoạn mới. Trong bối cảnh quốc tế có nhiều biến động về địa chiến lược, kinh tế và khoa học – công nghệ, Việt Nam chủ động chọn thời điểm để cất tiếng nói ở diễn đàn Liên Hợp Quốc, đồng thời củng cố các trục hợp tác kinh tế – công nghệ với Mỹ và Canada. Đây là lựa chọn mang tính chủ động chiến lược, cho thấy quan hệ đối ngoại Việt Nam đang chuyển từ "thích ứng" sang "định hình" cuộc chơi.
Từ đối thoại đa phương đến mở rộng trục hợp tác kinh tế – công nghệ
Ở cấp Liên Hợp Quốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ phát biểu về tình hình quốc tế mà còn đề xuất phương hướng để tổ chức này phát huy vai trò trong giai đoạn khó khăn hiện nay. Việc Việt Nam được coi là hình mẫu hợp tác phát triển với Liên Hợp Quốc tạo nền tảng cho một tầng hợp tác mới: không chỉ nhận vốn hỗ trợ, mà còn tiếp cận tri thức và kinh nghiệm thể chế trong các lĩnh vực từ sở hữu trí tuệ, công nghệ thông tin đến quản trị trí tuệ nhân tạo. Nếu nhìn dưới góc độ kinh tế, đây là cơ hội để Việt Nam nâng cấp "hạ tầng mềm" phục vụ đầu tư công nghệ: luật chơi minh bạch, tiêu chuẩn quốc tế và khả năng quản trị rủi ro trong kỷ nguyên AI. Khi Bộ trưởng Ngoại giao nhấn mạnh cần "nâng cao năng lực hợp tác trong những lĩnh vực rất mới" như năng lượng hạt nhân, điều đó cho thấy mục tiêu không chỉ là thu hút dự án, mà là xây dựng năng lực nội tại đủ để trở thành đối tác tin cậy của các nền công nghệ hàng đầu.
Hợp tác kinh tế Việt Mỹ: hướng tới cân bằng và cùng có lợi
Trên trục song phương với Mỹ, trọng tâm của chuyến đi là thúc đẩy hợp tác kinh tế Việt Mỹ ở mức cao hơn, với trụ cột là thương mại – đầu tư và khoa học – công nghệ. Các cuộc gặp, làm việc tại Mỹ đã tiếp tục củng cố xu thế tích cực trong quan hệ hai nước, thể hiện thiện chí của Việt Nam trong xử lý các vấn đề cùng quan tâm, đặc biệt là thương mại. Một phát biểu đáng trích dẫn là việc hai bên đánh giá tích cực tiến độ đàm phán một hiệp định thương mại đối ứng, hướng tới "đối ứng, công bằng và cân bằng". Đây là bước chuyển quan trọng: từ việc chủ yếu gia tăng xuất khẩu, Việt Nam đang chủ động thúc đẩy nhập khẩu và mua hàng từ Mỹ để tạo thế cân bằng, qua đó giảm nguy cơ xung đột thương mại trong tương lai. Trên nền đó, không gian cho đầu tư công nghệ từ Mỹ vào Việt Nam sẽ rộng hơn, khi môi trường thương mại công bằng là điều kiện cần cho các tập đoàn công nghệ yên tâm rót vốn dài hạn.
Thương mại Việt Canada và bước nhảy lên Đối tác chiến lược
Nếu ở Mỹ trọng tâm là hoàn thiện khuôn khổ thương mại đối ứng, thì ở Canada, điểm nhấn là nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược cùng chương trình hành động cụ thể trên nhiều lĩnh vực. Đây là lần đầu tiên một Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam thăm Canada sau 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, cho thấy quyết tâm mở rộng trục thương mại Việt Canada trong một cấu trúc mới mang tính dài hạn. Tọa đàm Doanh nghiệp cấp cao Việt Nam – Canada cho thấy hợp tác kinh tế không chỉ nằm trên văn kiện, mà đang dần dịch chuyển vào kế hoạch làm ăn của doanh nghiệp hai bên. Khi các bộ, ngành, địa phương được yêu cầu cụ thể hóa cam kết thành chương trình, kế hoạch có lộ trình, có thời hạn và phân công rõ ràng, thông điệp là: Việt Nam không muốn thêm một "quan hệ chiến lược" trên giấy, mà muốn biến nâng cấp quan hệ thành dòng thương mại, đầu tư và dòng chất xám trong khoa học – công nghệ. Đó là cách tiếp cận thực chất, phù hợp với giai đoạn đổi mới sâu hơn.
Quan hệ đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới: từ thành tựu đổi mới đến tầm nhìn công nghệ
Điều đáng giá nhất của chuyến công tác là việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trao đổi ở cấp cao nhất về các thành tựu của quá trình đổi mới, đường lối phát triển và quan hệ đối ngoại Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh thông điệp về mục tiêu, phương hướng và con đường đi lên trong kỷ nguyên mới. Đường lối đối ngoại được khẳng định là "thành viên tích cực, có trách nhiệm" của cộng đồng quốc tế, chủ động tham gia giải quyết các vấn đề chung. Nhìn từ góc độ kinh tế – công nghệ, đây là tuyên bố về một Việt Nam muốn đứng trong nhóm nước đang tích cực định hình chuẩn mực mới, thay vì đứng ngoài chờ luật chơi. Khi các bộ, ngành được giao nhiệm vụ cụ thể hóa thỏa thuận với Mỹ, Canada thành chương trình hành động chi tiết, và khi Việt Nam chủ động học kinh nghiệm về thể chế sở hữu trí tuệ, công nghệ thông tin, quản trị trí tuệ nhân tạo, thì hợp tác kinh tế Việt Mỹ, thương mại Việt Canada và đầu tư công nghệ không còn là những "dự án rời rạc", mà là phần của chiến lược quốc gia. Kết luận hợp lý là: chuyến công tác này đặt nền móng cho một giai đoạn hội nhập mới, nơi đối ngoại và đổi mới công nghệ gắn chặt với nhau trong cùng một tầm nhìn phát triển lâu dài.
