Một bộ sách, hai cam kết lớn với người học
Một bộ sách giáo khoa thống nhất là phương án đưa cùng một bộ sách vào sử dụng trên toàn quốc, đồng thời cung cấp miễn phí cho học sinh theo mốc triển khai đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu. Đây không chỉ là thay đổi về tài liệu học tập: nếu thực hiện đúng kế hoạch, chính sách sẽ giảm gánh nặng mua sách cho gia đình và tạo nền tảng chung cho việc dạy, học giữa các địa phương. Tại phiên thảo luận Quốc hội về kinh tế - xã hội sáng 31/10, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn làm rõ các vấn đề giáo dục, trong đó có chương trình và sách giáo khoa. Ông cho biết từ năm học 2028-2029, dự kiến dùng thống nhất một bộ sách trên toàn quốc, đồng thời cấp sách miễn phí theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Mốc này sớm hơn một năm so với kế hoạch ban đầu. Điều đáng chú ý là cam kết miễn phí và thống nhất được đặt cạnh nhau: người học vừa được giảm khoản phải tự chi, vừa học theo cùng một bộ tài liệu.
Lộ trình sách giáo khoa: sửa chương trình trước, hoàn thiện sách sau
Lộ trình sách giáo khoa chia thành ba chặng, với mốc thời gian cụ thể thay vì chuyển đổi ngay lập tức. Trong năm 2026, Bộ dự kiến hoàn thành sửa đổi chương trình giáo dục phổ thông; năm 2027 là thời hạn sửa đổi, hoàn thiện sách; từ năm học 2028-2029, bộ sách thống nhất mới được đưa vào sử dụng trên toàn quốc. Cách sắp xếp này hợp lý ở điểm chương trình phải định hướng nội dung sách, nên hoàn tất chương trình trước khi chốt tài liệu. Nhưng tiến độ cũng đặt ra yêu cầu thực chất: việc rà soát phải đủ kỹ để sách hoàn thiện phù hợp với chương trình, thay vì chạy theo mốc thời gian. Bộ trưởng cho biết kế hoạch rà soát, sửa đổi chương trình và sách được ban hành theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ. Thành công vì thế không nằm ở việc kịp có một bộ sách, mà ở chất lượng của quá trình chuẩn bị trước khi học sinh sử dụng.
- Năm 2026: hoàn thành sửa đổi chương trình giáo dục phổ thông.
- Năm 2027: sửa đổi, hoàn thiện bộ sách giáo khoa.
- Từ năm học 2028-2029: triển khai sử dụng thống nhất và cấp phát miễn phí cho học sinh.
Miễn phí có ý nghĩa khi cấp phát đến được từng học sinh
Với gia đình, giá trị trực tiếp của chính sách là học sinh được cấp sách giáo khoa miễn phí từ năm học 2028-2029 theo chỉ đạo của Thủ tướng. Đây là bước tiến đáng kể về khả năng tiếp cận, nhất là khi mục tiêu được nêu là mở rộng cơ hội giáo dục công bằng cho người dân. Tuy vậy, thông báo về chủ trương chưa tự động bảo đảm mọi học sinh nhận đủ sách đúng thời điểm. Khâu thực hiện cần biến cam kết thành việc cấp phát cụ thể, có sách phù hợp với chương trình và đến trường trước khi năm học bắt đầu. Các nguồn hiện nêu mốc hoàn thiện sách và thời điểm cấp miễn phí, nhưng chưa cho biết cách tổ chức cấp phát chi tiết. Vì vậy, phụ huynh có thể ghi nhận đây là định hướng đã được công bố, đồng thời cần chờ hướng dẫn triển khai để biết quy trình nhận sách và cách xử lý nhu cầu phát sinh.
Thước đo thành công là chất lượng và khả năng thực hiện
Dùng một bộ sách trên toàn quốc có thể tạo chuẩn tài liệu chung, nhưng sự thống nhất chỉ có ích nếu nội dung đáp ứng nhu cầu dạy học và việc cấp phát vận hành hiệu quả. Đây là lý do không nên chỉ nhìn vào mốc năm học 2028-2029 như một lời hứa về thời gian: hai năm trước đó là giai đoạn quyết định, từ sửa chương trình đến hoàn thiện sách. Việc sách giáo khoa miễn phí cũng cần được đánh giá bằng trải nghiệm thật của học sinh, không chỉ bằng tuyên bố chính sách. Chính phủ và ngành giáo dục đã đặt mục tiêu mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng; một bộ sách được chuẩn bị cẩn trọng và đến tay người học đúng lúc sẽ giúp mục tiêu ấy cụ thể hơn. Kết luận hợp lý lúc này là lộ trình đã rõ, lợi ích kỳ vọng cũng rõ, nhưng chất lượng chuẩn bị và khâu cấp phát mới là phép thử quyết định.
