Cung ứng sách giáo khoa: Bài kiểm tra đầu tiên của chương trình GDPT mới
Cung ứng sách giáo khoa cho năm học 2026-2027 là quá trình bảo đảm in ấn, phân phối và bàn giao đầy đủ bộ sách giáo khoa thống nhất tới hơn 19 triệu học sinh phổ thông trên cả nước trước ngày 15/8, theo đúng lộ trình của chương trình GDPT mới. Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên học sinh cả nước sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa do một nhà xuất bản duy nhất xuất bản, in ấn và phát hành. Đây không chỉ là câu chuyện hậu cần mà là phép thử về khả năng tổ chức, phối hợp và kỷ luật thực thi của toàn bộ hệ thống giáo dục. Khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quyết định về bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông thống nhất trên toàn quốc, nhà xuất bản đã chủ động chuẩn bị từ cuối năm 2025, rà soát nội dung theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tổ chức đấu thầu rộng rãi để in hơn 200 triệu bản sách. Nếu Việt Nam không đưa sách đến tay học sinh đúng hẹn, mọi tuyên bố về đổi mới chương trình chỉ còn là lý thuyết.
85% sách đã phát hành: Con số ấn tượng nhưng chưa phải là chiến thắng
Theo nhà xuất bản phụ trách, đến ngày 20/7, hơn 99% số sách giáo khoa theo kế hoạch đã được nhập kho và trên 85,2% tổng số sách đã phát hành tới các địa phương. Đây là một bước tiến rõ rệt so với nỗi ám ảnh thiếu sách đầu năm học trong nhiều năm. Tuy vậy, 15% còn lại không phải là phần “mỡ thừa” có thể xem nhẹ, mà chính là đoạn đường cuối dễ phát sinh sự cố: chậm trễ vận chuyển, biến động dân số, thiên tai, hoặc lỗi dự báo nhu cầu. Việc nhà xuất bản chuẩn bị kế hoạch in bổ sung sách giáo khoa dự phòng để ứng phó thiên tai, lũ lụt hoặc biến động dân cư cho thấy họ ý thức được rủi ro này và muốn bảo đảm an toàn, an ninh sách giáo khoa. Câu hỏi là: cơ chế phân bổ phần dự phòng đó có đủ linh hoạt để phản ứng nhanh khi một địa phương bất ngờ tăng sĩ số hay không, hay lại rơi vào tình trạng “có sách mà không đến kịp”?
Hà Nội và Lạng Sơn: Hai bức tranh khác nhau về cùng một áp lực
Ở Hà Nội, việc chuẩn bị sách giáo khoa năm học 2026-2027 được triển khai đồng bộ theo chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Ủy ban nhân dân thành phố, bảo đảm thống nhất từ khâu lựa chọn, tập huấn giáo viên đến cung ứng, phát hành và sử dụng sách giáo khoa. Ngành giáo dục Thủ đô đang tập trung hoàn tất công tác cung ứng sách giáo khoa để mọi học sinh có đủ sách trước ngày khai giảng. Đây là mô hình “chuỗi liên kết” mà nhiều địa phương khác cần học: lựa chọn sách đi liền với đào tạo giáo viên, rồi gắn chặt với công tác cung ứng. Trong khi đó, Lạng Sơn – một tỉnh biên giới với 162.785 học sinh – phải tính từng bộ sách và từng đồng kinh phí: nhu cầu bộ sách ở tiểu học là 70.871, THCS là 57.224, THPT là 34.690, với tổng kinh phí gần 45 tỷ đồng cho sách giáo khoa năm học 2026-2027 (chưa bao gồm sách bài tập). Áp lực ngân sách buộc họ phải lên lộ trình, đề xuất chính sách miễn phí sách giáo khoa theo từng nhóm xã, thay vì phủ rộng ngay lập tức.
Kiểm soát chất lượng và ngăn sách lậu: Lạng Sơn đang làm điều cả nước phải quan tâm
Một chương trình GDPT mới với sách giáo khoa thống nhất chỉ có ý nghĩa khi cuốn sách trên tay học sinh là bản đúng, không phải sách in lậu. Lạng Sơn cho thấy cách tiếp cận khá chặt chẽ: Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các đơn vị xuất bản, phát hành xây dựng kế hoạch cung ứng, mua sắm và bàn giao sách giáo khoa cho cơ sở giáo dục, hoàn thành trước ngày 15/8, không để thiếu sách trong năm học mới. Các cơ sở giáo dục được yêu cầu thông báo cho học sinh, phụ huynh chỉ mua sách từ đơn vị được nhà xuất bản ủy quyền, tránh sách giả, sách in lậu để bảo đảm quyền lợi học sinh. Đáng chú ý, các đầu sách phát hành đều có tem chống giả và mã QR theo quy định, giúp phụ huynh dễ kiểm tra nguồn gốc. Đây là thông điệp rõ ràng: chống sách lậu không chỉ bảo vệ nhà xuất bản, mà là bảo vệ chất lượng giáo dục và sự công bằng của chương trình thống nhất.
Phối hợp chuỗi cung ứng: Từ kho sách đến tay học sinh vùng khó
Cung ứng sách giáo khoa không dừng ở các con số phần trăm phát hành mà là chuỗi phối hợp chặt giữa nhà xuất bản, địa phương và nhà trường. Nhà xuất bản tổ chức phát hành qua hệ thống chi nhánh vùng, các công ty phát hành ở miền Bắc, miền Trung, miền Nam và Đồng bằng sông Cửu Long, chuyển sách tới các công ty sách – thiết bị giáo dục địa phương và các cơ sở giáo dục; đồng thời mở kênh bán lẻ, trực tuyến cho học sinh, phụ huynh. Tại Lạng Sơn, công ty sách – thiết bị trường học đã cung ứng gần 85% sách giáo khoa cho các trường đặt hàng, phân loại theo từng khối lớp, từng trường, với tem chống giả và mã QR. Song điều đáng nói hơn là trách nhiệm xã hội: các đơn vị được yêu cầu lập danh sách đảm bảo điều kiện tiếp cận sách cho học sinh vùng khó, học sinh diện chính sách, huy động nguồn lực tặng sách giáo khoa và tăng cường thư viện cho mượn. Nếu khâu này làm tốt, cam kết “trước 15/8, học sinh cả nước sẽ có đầy đủ sách giáo khoa và sách bài tập theo nhu cầu” mới thực sự chạm tới những vùng khó nhất.
