Bộ sách giáo khoa mới 2028 là gì và vì sao lại được chờ đợi?
Bộ sách giáo khoa mới 2028 là bộ sách thống nhất toàn quốc, được biên soạn dựa trên chương trình GDPT mới đã được rà soát, cập nhật và điều chỉnh, nhằm vừa bảo đảm sự ổn định trong dạy học, vừa tăng nội dung gắn với đời sống, giảm tải hàn lâm và tiến tới mô hình sách giáo khoa miễn phí cho mọi học sinh. Thông tin từ Bộ GDĐT cho biết việc hoàn thiện sách sẽ dựa trên bộ sách hiện hành, không xây dựng lại từ đầu, theo lộ trình áp dụng từ năm học 2028-2029. Chiều 2.10, Bộ GDĐT cho hay Văn phòng Chính phủ đã phát hành Thông báo 494/TB-VPCP ngày 22.9.2026, tóm tắt kết luận của Thủ tướng về cung ứng sách giáo khoa, rà soát chương trình và chuẩn bị giám sát việc thực hiện Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục. Nói cách khác, bộ sách giáo khoa mới 2028 không phải một cuộc "đập đi xây lại", mà là bước chỉnh sửa sâu, có định hướng chính trị rõ ràng, để chương trình GDPT mới vừa hiện đại hơn, vừa ít gây xáo trộn cho nhà trường và gia đình.
Kỳ vọng của học sinh và phụ huynh: kiến thức phải nối tiếp và gắn với đời sống
Nhìn từ lớp học, điều mà học sinh và phụ huynh chờ đợi ở bộ sách giáo khoa mới 2028 không phải là hình thức đẹp hơn, mà là nội dung "có ích hơn". Nhiều em cho rằng sách phải giúp hiểu bản chất vấn đề và vận dụng được vào thực tế, thay vì học thuộc lòng để làm bài kiểm tra. Chu Phạm Quỳnh Anh – học sinh THCS ở Hà Nội – kỳ vọng hệ thống bài học được sắp xếp rõ ràng, có liên kết giữa các cấp học, để khi lên lớp mới không bị bỡ ngỡ và nắm chắc kiến thức cơ bản cho kỳ thi chuyển cấp. Đỗ Tuấn Đạt – học sinh THPT – cũng mong các môn học tăng nội dung gắn với đời sống và các vấn đề xã hội, bởi "việc học những nội dung gần gũi với cuộc sống sẽ giúp học sinh hiểu những điều được học có thể dùng vào đâu". Nhiều phụ huynh đồng tình: kiến thức giữa các lớp, các cấp phải nối tiếp mạch lạc, vừa tạo nền tảng, vừa dùng được trong thực tế. Nếu sách giáo khoa mới 2028 vẫn khiến học sinh học xong không biết áp dụng vào đâu, thì đó sẽ là một thất bại của chương trình GDPT mới.
Tiếng nói giáo viên: cần sách ổn định, phù hợp mọi vùng miền
Ở góc độ người trực tiếp sử dụng sách trên lớp, kỳ vọng giáo viên học sinh hội tụ trong yêu cầu về tính ổn định và phù hợp thực tiễn. Cô Đinh Thị Hậu – giáo viên Ngữ văn ở Phú Thọ – nhấn mạnh việc lựa chọn ngữ liệu phải cân nhắc kỹ, chú trọng giá trị giáo dục và mức độ phù hợp với học sinh, tránh những văn bản gây nhiều ý kiến trái chiều. Cô mong bộ sách giáo khoa mới có tính ổn định, để giáo viên có thời gian thích nghi, đầu tư chuyên môn và phương pháp dạy học, thay vì liên tục chạy theo thay đổi. Một giáo viên vùng cao khác bày tỏ mong muốn bộ sách mới "thực sự gần gũi, thiết thực, phù hợp với điều kiện dạy học của học sinh và giáo viên cả nước". Những yêu cầu này trùng khớp với chỉ đạo của Thủ tướng: rà soát, cải tiến sách phải phù hợp điều kiện, trình độ phát triển kinh tế – xã hội của các vùng, giảm bớt kiến thức chuyên sâu, không cần thiết trong chương trình bắt buộc. Nếu không lắng nghe tiếng nói giáo viên, bộ sách giáo khoa mới 2028 khó có thể trở thành công cụ hỗ trợ dạy và học như mục tiêu đặt ra.
Vai trò của Nhà nước: chương trình GDPT mới, bản quyền và sách giáo khoa miễn phí
Ở tầm chính sách, bộ sách giáo khoa mới 2028 gắn chặt với quá trình rà soát, cập nhật chương trình GDPT mới 2018 theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chính phủ và Thủ tướng. Bộ GDĐT đang hoàn thiện việc điều chỉnh, bổ sung, tăng cường nội dung kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo, khoa học – công nghệ, STEM, đồng thời tiếp tục chú trọng giáo dục toàn diện về đức, trí, thể, mỹ. Một điểm đáng chú ý là Thông báo 494/TB-VPCP xác định bản quyền sách giáo khoa là tài sản Nhà nước; Bộ GDĐT tổ chức biên soạn, chịu trách nhiệm nội dung và nắm giữ bản quyền, đồng thời xây dựng phương án phát sách giáo khoa miễn phí cho học sinh theo lộ trình. Đây là bước xoay trục quan trọng: thay vì coi sách là sản phẩm thị trường, Nhà nước coi đó là công cụ giáo dục cơ bản phải bảo đảm tiếp cận công bằng. Nếu chính sách sách giáo khoa miễn phí được triển khai bài bản, nó có thể giảm gánh nặng chi phí đầu năm học cho hàng triệu gia đình, đồng thời tăng tính minh bạch trong chọn và dùng sách.
Giữa đổi mới và ổn định: làm sao để bộ sách mới đáp ứng kỳ vọng?
Thách thức lớn nhất với bộ sách giáo khoa mới 2028 là cân bằng giữa nhu cầu đổi mới và ổn định. Bộ GDĐT khẳng định việc điều chỉnh không phải xây lại chương trình, sách giáo khoa từ đầu mà là kế thừa, bổ sung, cập nhật trên nền bộ sách đã được dùng thống nhất, nhằm tránh xáo trộn dạy học. Đây là hướng đi hợp lý, nhưng nếu chỉ chỉnh sửa kỹ thuật mà không chạm tới những vấn đề mà học sinh, phụ huynh, giáo viên đang băn khoăn – kiến thức thiếu tính ứng dụng, nội dung xa đời sống, sự bất ổn liên tục – thì bộ sách mới khó tạo niềm tin. Ngược lại, nếu các nhóm biên soạn đối thoại thực chất với lớp học, coi ý kiến của người dùng là dữ liệu chính, kết hợp với định hướng chương trình GDPT mới và cơ chế sách giáo khoa miễn phí, bộ sách giáo khoa mới 2028 có cơ hội trở thành bước tiến đáng kể của giáo dục phổ thông. Kỳ vọng là lớn; điều còn thiếu hiện nay chính là lộ trình triển khai rõ ràng, minh bạch và trách nhiệm đến cùng với chất lượng mỗi trang sách.
