Từ Nhạc viện TP.HCM đến sân khấu Liên hoan Dàn nhạc Trẻ Thế giới
Dàn nhạc Thính phòng trẻ Nhạc viện TP.HCM là tập thể gồm 26 nghệ sĩ trẻ, chủ yếu là học sinh, sinh viên cùng một số nghệ sĩ đang học tập, hoạt động tại Nga, lần đầu tiên đại diện cho dàn nhạc trẻ Việt Nam bước lên sân khấu Liên hoan Dàn nhạc Trẻ Thế giới lần thứ IV tại Moskva, mang theo tham vọng khẳng định bản lĩnh thính phòng chuyên nghiệp và giới thiệu bản sắc âm nhạc Việt Nam trước khán giả quốc tế. Điểm đáng nói ở sự kiện này không chỉ là việc Việt Nam lần đầu tham dự một Liên hoan Dàn nhạc Thế giới quy tụ đông đảo tài năng quốc tế, mà là cách cả đoàn, dưới sự dẫn dắt trực tiếp của TS. NSND Đỗ Quốc Hưng ngay sau khi ông nhận nhiệm vụ Giám đốc Nhạc viện TP.HCM, biến chuyến đi thành một tuyên ngôn khẳng định: thế hệ Gen Z của Nhạc viện đã sẵn sàng cho những cuộc biểu diễn quốc tế lớn. Đó là bước đi chủ động, không còn chỉ "tham gia" mà rõ ràng là "chinh phục" Moskva festival.
Chương trình: hòa quyện kiệt tác châu Âu và giai điệu Việt Nam
Nếu phải chọn một điểm làm nên sức thuyết phục của dàn nhạc trẻ Việt Nam tại Moskva festival, đó chính là bản lĩnh chương trình: không né tránh kinh điển châu Âu, nhưng kiên quyết đặt cạnh những giai điệu Việt Nam. Trên sân khấu ngoài trời của Công viên Zaryadye, dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Nguyễn Phú Sơn, các nghệ sĩ trẻ lần lượt trình diễn Sonata số 1 cung Sol trưởng của Rossini, "Mùa Đông" trong bộ "Bốn mùa" của Vivaldi, Concerto piano số 23 của Mozart và Concerto cho đàn hạc và dàn nhạc dây của Handel. Sự táo bạo nằm ở chỗ họ không dùng âm nhạc Việt Nam như phần phụ họa, mà như linh hồn của câu chuyện: Trở về đất mẹ cho dàn dây và harp của Nguyễn Văn Thương, cùng hai làn điệu dân ca Đi cấy và Trống cơm được chuyển soạn cho nhạc thính phòng. Việc đặt kiệt tác châu Âu cạnh sáng tác Việt Nam tạo ra một đối thoại bình đẳng, cho thấy âm nhạc Việt Nam đủ chiều sâu để đứng cùng những tên tuổi lớn chứ không chỉ "khung cảnh hóa" chương trình.
Khán giả Moskva: cái lạnh thời tiết, cái ấm tình người
Buổi hòa nhạc diễn ra trong thời tiết khá lạnh, gió mạnh, trên một sân khấu hoàn toàn ngoài trời – điều kiện không hề lý tưởng cho biểu diễn thính phòng. Nhưng chính ở hoàn cảnh đó, dàn nhạc trẻ Việt Nam đã chứng minh đam mê vượt khỏi khuôn khổ học đường. Nghệ sĩ piano Tạ Quang Vũ thừa nhận đã lo lắng vì cái lạnh, nhưng khi những nốt đầu tiên vang lên, sự tập trung vào âm nhạc đã xóa hết bất tiện; phần thưởng là những tiếng "Bravo!" liên tục từ khán giả Nga. Khoảnh khắc đáng giá nhất của đêm diễn là phần kết: khán giả đồng loạt đứng dậy, tiến về phía sân khấu, vỗ tay kéo dài, nhiều người nán lại khoảng 15 phút để bày tỏ lời cảm ơn với các nghệ sĩ. Theo TS. NSND Đỗ Quốc Hưng, việc khán giả hô vang "Việt Nam vô địch" sau chương trình không chỉ là lời khen mà là dấu hiệu của một thiện cảm văn hóa sâu sắc dành cho đất nước và con người Việt Nam. Đó là minh chứng cho sức mạnh mềm của âm nhạc vượt qua biên giới và thời tiết.
Gương mặt trẻ và thế hệ kế thừa của âm nhạc cổ điển Việt Nam
Đằng sau ánh hào quang Liên hoan Dàn nhạc Thế giới là câu chuyện thế hệ kế thừa của Nhạc viện TP.HCM. Dàn nhạc thính phòng trẻ gồm 26 thành viên, phần lớn là học sinh, sinh viên – những người được tin tưởng trao cơ hội đứng giữa Moskva festival ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Nghệ sĩ violin 15 tuổi Nguyễn Hiếu Doanh, thành viên nhỏ tuổi nhất, vẫn giữ được bản lĩnh và kỹ thuật trên sân khấu quốc tế, trở thành một trong những điểm nhấn của đêm diễn theo nhận xét của giảng viên Trí Toàn. Ở vị trí nhạc trưởng, Nguyễn Phú Sơn – nghệ sĩ được đào tạo tại Đức và đang cộng tác với Dàn nhạc Giao hưởng quốc gia Việt Nam – nhận định thế hệ Gen Z của Nhạc viện đã mang đến một "luồng gió mới" cho âm nhạc cổ điển Việt Nam. Cùng với giọng soprano Phạm Phương Khanh hát liên khúc "Nước Nga – Tổ quốc tôi" và "Việt Nam – quê hương tôi" bằng cả tiếng Nga và tiếng Việt, dàn nhạc trẻ Việt Nam đã cho thấy: thế hệ kế tiếp không chỉ giỏi kỹ thuật mà còn ý thức rõ vai trò mình trong cầu nối văn hóa hai nước.
Ý nghĩa đối ngoại văn hóa: một bước tiến, không phải điểm dừng
Chuyến tham dự Liên hoan Dàn nhạc Trẻ Thế giới từ ngày 21-23/8 tại Moskva, dưới sự bảo trợ của Tòa thị chính và Sở Văn hóa thành phố, rõ ràng vượt xa một sự kiện chuyên môn thuần túy. Nó là lời khẳng định âm nhạc chuyên nghiệp Việt Nam – với nền tảng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ âm nhạc Nga và Liên Xô – đang bước vào giai đoạn chủ động hội nhập: mang tác phẩm kết nối hai dân tộc sang Nga như một cách tri ân lịch sử, đồng thời giới thiệu nét đẹp tâm hồn Việt Nam tới công chúng nước bạn. Theo TS. NSND Đỗ Quốc Hưng, Liên hoan không chỉ là cơ hội để nghệ sĩ trẻ Nhạc viện TP.HCM trình diễn trên sân khấu quốc tế, mà còn mở ra không gian giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và Nga thông qua âm nhạc. Việc dàn nhạc trẻ Việt Nam xuất hiện tại một Liên hoan Dàn nhạc Thế giới, trình diễn cả kinh điển châu Âu lẫn giai điệu dân tộc, đã quảng bá hình ảnh văn hóa Việt Nam theo cách tự nhiên, giàu sức thuyết phục. Đây nên được xem là điểm khởi đầu cho chiến lược đưa các dàn nhạc trẻ Việt Nam đi xa hơn, thường xuyên hơn, thay vì là một cột mốc "để đó" rồi quên.
