Dự án đại học Lào Việt Nam: không chỉ là biểu tượng hữu nghị
Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam tại thủ đô Viêng Chăn là một dự án giáo dục khu vực được hai chính phủ thống nhất xây dựng trên diện tích 50ha ở bản Danxang, huyện Xaythany, với quy mô khoảng 4.000 học sinh, sinh viên và định hướng trở thành cơ sở giáo dục đại học công lập chất lượng cao, hiện đại, xanh, thông minh, gắn với chuyển đổi số và hợp tác chiến lược song phương trong đào tạo nguồn nhân lực. Điểm đáng chú ý của dự án không phải là con số bao nhiêu tỷ USD, mà là cách hai nước dùng một trường đại học để tái định nghĩa hợp tác giáo dục. Lễ ký kết Hiệp định về Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Lào diễn ra ngày 8/10, đồng thời khởi động dự án xây dựng trường trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Lào của Thủ tướng Lê Minh Hưng. Việc lựa chọn Viêng Chăn – trung tâm Viêng Chăn giáo dục – cho thấy đây là dự án được đặt vào trái tim chiến lược phát triển của Lào, hơn là một công trình mang tính tượng trưng.
Quy mô 50ha, 4.000 HSSV: đủ lớn để tạo khác biệt?
Trường đại học Lào Việt Nam được định hướng xây dựng trên diện tích 50ha tại bản Danxang, huyện Xaythany, tiếp giáp Công viên Hữu nghị Lào - Việt Nam. Với quy mô đào tạo khoảng 4.000 học sinh, sinh viên, trong đó có 500 học sinh trung học phổ thông và 3.500 sinh viên đại học, sau đại học, đây không phải là một “siêu đại học” về số lượng, nhưng đủ lớn để trở thành hạt nhân của một hệ sinh thái Viêng Chăn giáo dục mới. Theo định hướng, trường sẽ là cơ sở giáo dục đại học công lập chất lượng cao, hiện đại, xanh, thông minh, ứng dụng các tiêu chuẩn tiên tiến về tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi số. Nói cách khác, quy mô không nằm ở số phòng học, mà ở chất lượng chuẩn mực được đặt ra cho toàn bộ hệ thống: từ thiết kế không gian, công nghệ vận hành đến cách tổ chức đào tạo. Nếu dự án được triển khai đúng như cam kết, đây sẽ là mẫu hình để Lào tham chiếu khi nâng cấp các trường đại học khác, thay vì một “ốc đảo” hiện đại đứng riêng lẻ.
Tiến độ và kiến trúc hợp tác: từ lưu học sinh đến năng lực tại chỗ
Điểm quan trọng của dự án không nằm ở lễ ký kết, mà ở kiến trúc hợp tác được thiết kế cho giai đoạn triển khai. Việc hiệp định được ký kết đã xác lập khuôn khổ pháp lý, nguyên tắc hợp tác, trách nhiệm của hai bên và cơ chế phối hợp trong việc thành lập, xây dựng, phát triển và tổ chức hoạt động của trường, tạo nền tảng để triển khai dự án thống nhất, hiệu quả và bền vững. Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam cam kết phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Thể thao Lào để thực hiện thành công dự án. Trước đây, hợp tác đào tạo nguồn nhân lực giữa hai nước chủ yếu thông qua việc tiếp nhận lưu học sinh Lào sang học tập tại Việt Nam. Việc xây dựng một cơ sở giáo dục đại học chất lượng cao ngay tại Lào sẽ góp phần mở rộng cơ hội học tập, tăng cường năng lực đào tạo tại chỗ và tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục đại học hai nước hợp tác sâu rộng, thường xuyên hơn. Đây là bước chuyển từ mô hình “xuất khẩu đào tạo” sang “đồng xây dựng năng lực”, một thay đổi có ý nghĩa chiến lược hơn bất kỳ con số ngân sách nào.
Tác động chiến lược: đầu mối hợp tác và biểu tượng mới của khu vực
Về sứ mệnh, trường đại học Lào Việt Nam được giao nhiệm vụ đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững của Lào, ưu tiên các ngành, lĩnh vực Lào có nhu cầu và Việt Nam có thế mạnh. Trường cũng được kỳ vọng trở thành đầu mối kết nối các cơ sở giáo dục, đội ngũ trí thức, doanh nghiệp và thế hệ trẻ hai nước trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và giao lưu văn hóa. Nói cách khác, đây là một dự án giáo dục khu vực, nơi hợp tác Lào Việt Nam được cụ thể hóa bằng mạng lưới con người và tri thức, chứ không chỉ bằng các văn kiện ngoại giao. Theo đánh giá, trường ưu tiên đào tạo ngành Lào có nhu cầu và Việt Nam có thế mạnh; đồng thời trở thành đầu mối hợp tác giáo dục, giao lưu nhân dân và văn hóa giữa hai nước, phát huy mối quan hệ đặc biệt Lào - Việt Nam cho các thế hệ mai sau. Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận định Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam là biểu tượng mới của tình hữu nghị Việt Nam – Lào, kỳ vọng mở ra phương thức hợp tác mới trong lĩnh vực giáo dục đại học giữa hai nước.
Kết luận: một trường đại học, nhiều lớp lợi ích
Nếu phải trả lời câu hỏi “dự án trị giá mấy tỷ USD?”, có lẽ câu trả lời hợp lý nhất là: giá trị nằm ở chiều sâu chiến lược, không đo bằng tiền. Việc triển khai dự án không chỉ hướng tới xây dựng cơ sở vật chất hiện đại mà còn chú trọng phát triển chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên, năng lực quản trị đại học và hệ thống bảo đảm chất lượng, tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định, lâu dài. Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam là minh chứng cho quyết tâm của hai nước trong việc tiếp tục vun đắp quan hệ hữu nghị, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược. Đặt bên cạnh Công viên Hữu nghị Lào - Việt Nam, trường tạo thành một “cặp đôi” biểu tượng: một bên là ký ức và tình cảm, một bên là tri thức và tương lai. Nếu được triển khai đúng tiến độ và đúng chất lượng như phía Lào khẳng định sẽ tạo điều kiện thuận lợi để dự án diễn ra an toàn, chất lượng và đúng tiến độ, đây sẽ là một trong những dự án giáo dục khu vực đáng chú ý nhất trong hợp tác Lào Việt Nam nhiều năm tới.
