Từ lễ khởi công 8/10 đến một biểu tượng giáo dục khu vực
Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam là một dự án giáo dục khu vực quy mô 50 ha tại Thủ đô Viêng Chăn, được thiết kế như một đại học công lập hiện đại có khả năng đào tạo khoảng 4.000 học sinh, sinh viên, đồng thời trở thành cầu nối tri thức, văn hóa và hợp tác chiến lược lâu dài giữa Lào và Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.
Điểm nổi bật không chỉ là con số, mà là cách hai nước lựa chọn gửi gắm thông điệp chính trị, ngoại giao và phát triển qua một dự án đại học. Chiều 8/10 tại Phủ Thủ tướng Lào ở Viêng Chăn, Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Saleumxay Kommasith cùng dự lễ khởi động xây dựng Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam, do Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam phối hợp với Bộ Giáo dục và Thể thao Lào tổ chức. Sự có mặt đồng thời của hai Thủ tướng ở một sự kiện giáo dục đã nói lên nhiều điều: giáo dục không còn chỉ là một lĩnh vực hợp tác, mà là trụ cột để cụ thể hóa nội hàm “gắn kết chiến lược” giữa hai nước.
Trước lễ khởi động, lãnh đạo hai cơ quan đã trao đổi và ký Hiệp định giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Lào về dự án xây dựng Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam. Việc ký hiệp định ngay trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Lê Minh Hưng cho thấy dự án không phải một hoạt động mang tính tượng trưng, mà đã được nâng lên tầm cam kết pháp lý và chính trị rõ ràng.
Quy mô 50 ha, 4.000 sinh viên: tham vọng của một đại học công lập Viêng Chăn
Nếu chỉ nhìn vào diện tích 50 ha và quy mô đào tạo khoảng 4.000 học sinh, sinh viên, có thể coi đây là một dự án lớn trong hệ thống đại học công lập Viêng Chăn. Nhưng điều đáng chú ý hơn là vị trí và định hướng phát triển. Trường được xây dựng tại bản Danxang, huyện Xaythany, tiếp giáp Công viên Hữu nghị Lào - Việt Nam – một không gian đã mang tính biểu tượng về quan hệ hai nước. Việc đặt một đại học công lập chất lượng cao cạnh một công viên hữu nghị là lựa chọn mang tính thông điệp: từ biểu tượng mềm sang sức mạnh tri thức.
Theo hiệp định đã ký, Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam được định hướng trở thành cơ sở giáo dục đại học công lập chất lượng cao của Lào, hiện đại, xanh, thông minh, áp dụng các tiêu chuẩn tiên tiến về tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi số. Với quy mô khoảng 4.000 người, trong đó 500 học sinh trung học phổ thông và 3.500 sinh viên đại học, sau đại học, trường không chỉ đào tạo số lượng lớn mà còn bao trùm nhiều bậc học, tạo một hệ sinh thái học thuật liên thông.
Điều này cho thấy tham vọng xây dựng không chỉ là một cơ sở đào tạo đơn lẻ, mà là một hạt nhân giáo dục mới của Thủ đô, có thể cạnh tranh về chất lượng, quản trị và môi trường học tập với các đại học công lập Viêng Chăn khác. Dự án tập trung đồng thời vào cơ sở vật chất, chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên, năng lực quản trị và hệ thống bảo đảm chất lượng – một cách tiếp cận khá toàn diện với một trường đại học mới.
Vì sao dự án xuất hiện lúc này: từ chủ trương cấp cao đến nhu cầu nhân lực
Thời điểm khởi động Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam không phải ngẫu nhiên. Chủ trương thành lập trường đã được lãnh đạo cấp cao hai nước thống nhất tại Kỳ họp lần thứ 48 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào, thể hiện quyết tâm đưa hợp tác giáo dục và đào tạo lên tầm cao mới. Tiếp đó, hai bộ giáo dục ký bản ghi nhớ vào ngày 5/2/2026 để chuẩn bị triển khai, và đến 8/10, hiệp định chính thức được ký, dự án được khởi động. Dòng chảy chính sách này cho thấy giáo dục được hoạch định như một trụ cột dài hạn chứ không phải phản ứng ngắn hạn.
Ở góc độ phát triển, Lào đang đối mặt bài toán thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành mũi nhọn, trong khi Việt Nam có lợi thế về kinh nghiệm đào tạo và đội ngũ chuyên gia ở nhiều lĩnh vực. Chính vì vậy, trường được giao sứ mệnh đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, ưu tiên các ngành Lào có nhu cầu và Việt Nam có thế mạnh, góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của Lào. Một câu nói dễ trích dẫn ở đây là: “Trường sẽ ưu tiên đào tạo những ngành, lĩnh vực Lào có nhu cầu phát triển và Việt Nam có thế mạnh, góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực và phát triển bền vững của Lào.”
Ở tầm khu vực, việc xây dựng một dự án giáo dục khu vực như Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam cho thấy cặp song hành Việt Nam – Lào muốn chuyển từ mô hình hỗ trợ đào tạo phân tán sang xây dựng năng lực giáo dục đại học ngay tại chỗ, hướng tới phát huy nội lực, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Đây không chỉ là hỗ trợ học bổng hay trao đổi sinh viên, mà là cùng xây một nền tảng tri thức lâu dài.
Tác động thực tế: thêm lựa chọn học tập và một “hub” kết nối tri thức
Đối với người học ở Lào, tác động dễ thấy nhất là cơ hội tiếp cận một đại học công lập Viêng Chăn chất lượng cao ngay trong nước, thay vì phải ra nước ngoài tìm môi trường tương đương. Việc xây dựng một cơ sở giáo dục đại học hiện đại, chất lượng cao tại Lào sẽ mở rộng cơ hội học tập, tăng cường năng lực đào tạo tại chỗ và tạo điều kiện để các trường đại học hai nước hợp tác thường xuyên hơn. Về dài hạn, điều này giúp giảm chi phí xã hội, hạn chế chảy máu chất xám và tạo ra một tầng lớp trí thức gắn bó hơn với bối cảnh phát triển của Lào.
Nhưng trường không chỉ phục vụ sinh viên. Dự án đặt mục tiêu trở thành đầu mối kết nối các cơ sở giáo dục, đội ngũ trí thức, doanh nghiệp và thế hệ trẻ hai nước trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và giao lưu văn hóa. Nếu đạt được mục tiêu này, Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam sẽ trở thành một “hub” tri thức khu vực, nơi hợp tác Việt Nam Lào không dừng ở nghĩa song phương, mà còn tỏa ra thành mạng lưới khu vực trên nền tảng giáo dục đại học.
Đây cũng là bước phát triển từ hợp tác hỗ trợ đào tạo sang hợp tác xây dựng năng lực giáo dục đại học lâu dài. Khi hai bộ giáo dục cùng cam kết phối hợp chặt chẽ, tập trung nguồn lực, quyết tâm triển khai dự án đúng tiến độ và chất lượng, kỳ vọng về một đại học hữu nghị không chỉ là khẩu hiệu, mà gắn với trách nhiệm cụ thể và cơ chế vận hành rõ ràng.
Kết luận: Một công trình, ba tầng ý nghĩa chiến lược
Nhìn tổng thể, Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam là một công trình nhưng mang ít nhất ba tầng ý nghĩa. Thứ nhất, đó là biểu tượng mới cho tình hữu nghị và “gắn kết chiến lược” Việt Nam – Lào, được thể hiện cụ thể bằng một đại học công lập tại Viêng Chăn chứ không chỉ dừng ở tuyên bố ngoại giao. Thứ hai, đây là một dự án giáo dục khu vực hiện đại, xanh, thông minh, có sứ mệnh đào tạo 4.000 học sinh, sinh viên theo hướng chất lượng cao, gắn với nhu cầu phát triển bền vững của Lào.
Thứ ba, trường mở ra một mô hình hợp tác giáo dục mới: từ việc gửi sinh viên sang học lẫn nhau sang cùng xây, cùng quản trị, cùng bảo đảm chất lượng một cơ sở đào tạo chung. Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận định đây là biểu tượng mới của tình hữu nghị Việt Nam – Lào, kỳ vọng mở ra phương thức hợp tác mới trong giáo dục đại học giữa hai nước. Nếu dự án được triển khai đúng như cam kết, những thế hệ sinh viên sẽ không chỉ học kiến thức chuyên môn, mà còn “học” luôn một bài học lớn về cách hai quốc gia láng giềng biến tình hữu nghị thành năng lực phát triển cụ thể của cả khu vực.
