Trường đại học Lào Việt Nam: Dự án giáo dục vượt trên một công trình xây dựng
Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam là một cơ sở giáo dục đại học công lập chất lượng cao dự kiến đặt trên diện tích 50 ha tại thủ đô Vientiane, với quy mô đào tạo khoảng 4.000 học sinh, sinh viên, được xây dựng như một biểu tượng của hợp tác giáo dục Lào và quan hệ song phương Lào Việt trong giai đoạn phát triển mới.
Điểm mấu chốt không nằm ở những khối bê tông, mà ở việc hai nước chọn giáo dục làm “ngôn ngữ” để củng cố gắn kết chiến lược. Khi Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Lào Saleumxay Kommasith trực tiếp dự lễ khởi động dự án này tại Phủ Thủ tướng Lào vào chiều 8/10, họ gửi một thông điệp rõ ràng: trường đại học Lào Việt Nam không chỉ là một trường mới, mà là một dự án cơ sở hạ tầng tri thức được đặt ở vị trí trung tâm trong hợp tác giữa hai nước.
Theo Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, chủ trương thành lập trường là kết quả thống nhất ở cấp lãnh đạo cao nhất, được xác định tại Kỳ họp lần thứ 48 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào. Đây không phải là một quyết định mang tính tượng trưng, mà là sự lựa chọn có tính toán: trong một khu vực cạnh tranh gay gắt về hạ tầng cứng, Lào và Việt Nam chọn đầu tư vào hạ tầng nhân lực như một lợi thế dài hạn.
Quy mô 50 ha, 4.000 sinh viên: Một định nghĩa mới về hợp tác giáo dục Lào
Dự án trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam được triển khai trên khu đất rộng 50 ha tại Vientiane, với mục tiêu hình thành một cơ sở giáo dục đại học hiện đại, chất lượng cao cho Lào. Trong giai đoạn đầu, trường dự kiến đào tạo khoảng 4.000 người, trong đó có 500 học sinh trung học phổ thông và 3.500 sinh viên đại học, sau đại học. Con số này không quá lớn nếu so với các trung tâm đào tạo trong khu vực, nhưng đủ để trở thành hạt nhân của một mạng lưới hợp tác giáo dục Lào mới, gắn với Việt Nam.
Điều đáng chú ý là dự án được hai bên cùng xem là công trình mang tính biểu tượng, góp phần kết nối tri thức và vun đắp tình hữu nghị cho các thế hệ tương lai. Nói cách khác, trường được thiết kế như một “cầu nối thể chế” giữa các cơ sở đào tạo hai nước: từ chương trình, đội ngũ giảng viên cho tới trao đổi sinh viên. Đây là kiểu hợp tác giáo dục Lào không dừng ở việc cấp học bổng hay gửi lưu học sinh, mà xây dựng hẳn một nền tảng chung để đồng đào tạo nguồn nhân lực.
Trong bối cảnh Lào cần nâng chất lượng nguồn nhân lực để bớt phụ thuộc vào khai khoáng và tăng tỷ trọng các ngành dịch vụ, việc sở hữu một trường đại học công lập chất lượng cao ngay trên đất nước mình là bước đi chiến lược. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Giáo dục và Thể thao Lào cũng nhấn mạnh rằng đây không chỉ là một trường mới, mà là cầu nối hợp tác lâu dài giữa các cơ sở giáo dục và đào tạo của hai nước.
Quan hệ song phương Lào Việt: Khi “gắn kết chiến lược” được cụ thể hóa bằng lớp học
Nếu muốn hiểu quan hệ song phương Lào Việt đang dịch chuyển như thế nào, hãy nhìn vào ưu tiên dành cho giáo dục. Hai bên cùng khẳng định quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược là chính sách nhất quán và ưu tiên cao nhất của mỗi nước. Trong cấu trúc đó, hợp tác giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực được coi là một trụ cột quan trọng, mang ý nghĩa chiến lược.
Ở cấp chính trị, dự án trường đại học Lào Việt Nam gắn liền với một gói hợp tác rộng hơn. Trong cuộc hội đàm tại Vientiane, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ Lào trong quản lý kinh tế vĩ mô, tài chính – ngân sách, cải cách thể chế, phát triển hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực. Đây là cách hai nước “điền nội dung” cho khái niệm gắn kết chiến lược: không chỉ là tuyên bố ngoại giao, mà là chương trình hành động cụ thể.
Ở cấp xã hội, hình ảnh “nơi sẽ vang lên tiếng Lào, tiếng Việt của những thế hệ học sinh, sinh viên cùng chung khát vọng dựng xây quê hương” được Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn mô tả không phải là một khẩu hiệu văn hoa mà là dự báo về một cộng đồng nhân lực song ngữ, song văn hóa trong tương lai. Khi những thế hệ này đi vào khu vực công, doanh nghiệp hay hợp tác xuyên biên giới, họ chính là “hạ tầng mềm” giúp quan hệ Lào Việt trở nên linh hoạt và bền vững hơn bất kỳ hiệp định nào.
Hai ngôi trường tặng Huaphan và Champasak: Tín hiệu cho một chiến lược dài hơi
Dự án đại học ở Vientiane không đứng một mình; nó đi cùng một chuỗi hỗ trợ giáo dục khác. Trong cuộc hội đàm với Thủ tướng Saleumxay Kommasith, Thủ tướng Lê Minh Hưng công bố Việt Nam sẽ xây tặng nhân dân tỉnh Huaphan và Champasak hai ngôi trường, nhằm đóng góp cho giáo dục và phát triển nguồn nhân lực của Lào. Nếu trường đại học Lào Việt Nam là “ngọn tháp” của hợp tác giáo dục, thì hai ngôi trường phổ thông này là phần nền – nơi hình thành thế hệ học sinh đầu tiên có thể hướng thẳng lên các chương trình đại học chất lượng cao.
Cần đọc động thái này như một chiến lược dài hơi: hỗ trợ Lào ngay từ cấp phổ thông, đồng thời mở ra con đường học tập liên tục tới cấp đại học trong một hệ sinh thái hợp tác giáo dục Lào – Việt. Nó giúp phân tán lợi ích của hợp tác ra khỏi thủ đô, đưa cơ hội giáo dục tốt hơn đến các địa phương còn khó khăn. Khi hơn 300 dự án đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam đã có mặt tại Lào với tổng vốn đăng ký khoảng 7 tỷ USD, việc đầu tư vào trường học cho thấy hai nước không muốn quan hệ song phương chỉ dừng ở con số thương mại.
Đây là một thông điệp chính trị tinh tế: tăng hợp tác quốc phòng, an ninh và kinh tế chỉ bền vững khi có nền xã hội đủ trình độ để hưởng lợi và tham gia. Một hệ thống trường học mới – từ Huaphan, Champasak đến Vientiane – là cách để hai nước “chia đều” lợi ích của quan hệ song phương Lào Việt cho người dân, thay vì giữ nó trên bàn đàm phán.
Từ lễ khởi động đến vận hành: Thách thức không nhỏ nhưng cơ hội còn lớn hơn
Sau lễ khởi động, câu hỏi không còn là “có làm hay không”, mà là “làm như thế nào cho kịp tiến độ và đạt chất lượng”. Phía Việt Nam, thông qua Bộ Giáo dục và Đào tạo, cam kết phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Thể thao Lào, tập trung nguồn lực để triển khai dự án đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng. Phía Lào cũng khẳng định sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi để dự án hoàn thành theo thời hạn đề ra, góp phần phát triển nguồn nhân lực và củng cố quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt.
Thách thức lớn nhất nằm ở chỗ phải giữ cân bằng giữa “biểu tượng” và “hiệu quả”. Một ngôi trường được xây dựng như một biểu tượng quan hệ song phương dễ rơi vào nguy cơ nặng về hình thức, nhẹ về chất lượng đào tạo. Muốn tránh điều này, hai bên cần coi trường đại học Lào Việt Nam như một cơ sở giáo dục công lập bình thường ở một khía cạnh rất quan trọng: phải chịu đánh giá bằng chất lượng sinh viên tốt nghiệp, khả năng nghiên cứu và mức độ đáp ứng nhu cầu nhân lực của Lào.
Nếu những cam kết hiện nay được thực thi nhất quán, trường có thể trở thành một mô hình tham chiếu cho các dự án cơ sở hạ tầng giáo dục trong khu vực: do hai nước đồng xây dựng, đồng quản trị, nhưng đặt lợi ích của người học lên trên các tính toán chính trị. Khi đó, hợp tác giáo dục Lào không chỉ là một chương trong văn kiện song phương, mà là trải nghiệm thực tế của hàng nghìn sinh viên qua mỗi năm học.
