Mái cánh sen: Tuyên ngôn kỹ thuật của sân bay Long Thành
Mái cánh sen của nhà ga hành khách sân bay Long Thành là hệ mái trung tâm dạng vòm cong nhiều lớp, được lắp dạng module trên mặt đất rồi nâng đồng bộ bằng 56 kích thủy lực, với khối lượng hơn 5.300 tấn và diện tích gần 20.000 m², thể hiện trình độ kỹ thuật xây dựng tiên tiến trong một công trình hạ tầng hàng không quy mô lớn. Đây không chỉ là chi tiết kiến trúc đẹp mắt, mà là tuyên ngôn rằng Việt Nam đã bước vào giai đoạn làm chủ những bài toán kỹ thuật hạ tầng phức tạp. Sáng 4/10, khi Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc trực tiếp kiểm tra thực địa sân bay Long Thành trước giai đoạn vận hành thử, tâm điểm chú ý không phải là bê tông hay đường băng, mà chính là khối mái cánh sen khổng lồ đã được nâng lên ở cao trình thiết kế. Việc Chính phủ hiện diện tại công trường ở thời điểm nước rút cho thấy mái nhà ga không chỉ là đại công trình của ngành hàng không, mà là biểu tượng năng lực kỹ thuật quốc gia đang được kiểm định ngay trên thực địa.
Công nghệ nâng 5.300 tấn: Khi kích thủy lực trở thành công cụ chiến lược
Thay vì chấp nhận rủi ro khi lắp dựng từng cấu kiện trên cao, đội ngũ kỹ sư đã chọn giải pháp táo bạo: chia mái cánh sen thành các module lớn, lắp hoàn chỉnh trên mặt đất rồi nâng đồng loạt lên vị trí thiết kế bằng hệ thống kích thủy lực. Việc đưa một khối kết cấu hơn 5.300 tấn, diện tích gần 20.000 m² lên cao khoảng 16 m bằng 56 kích thủy lực tại 14 điểm nâng là loại bài toán mà trước đây thường chỉ gắn với các công trường siêu hạ tầng ở nước ngoài. Theo đơn vị kỹ thuật phụ trách hệ thống nâng, mỗi kích có khả năng chịu tải từ khoảng 40 đến 330 tấn, toàn bộ quá trình được giám sát theo thời gian thực với độ chính xác ở cấp milimet. Đây là câu nói có thể trích nguyên văn: "Khối kết cấu hơn 5.300 tấn được nâng đồng bộ lên cao khoảng 16 m, với sai số được kiểm soát ở cấp milimet". Để đạt độ chính xác này, đội ngũ kỹ sư đã mất khoảng một năm nghiên cứu kỹ thuật, mô phỏng quá trình nâng, kết hợp công nghệ quét 3D và BIM để kiểm soát dung sai, biến dạng và vị trí từng điểm liên kết.
Thiết kế phức tạp và sự bắt tay giữa nhà thầu trong nước – quốc tế
Mái cánh sen không chỉ nặng, nó còn khó. Dạng vòm cong nhiều lớp xếp chồng tạo hình cánh hoa sen khiến việc kiểm soát hình học, tải trọng và biến dạng phức tạp hơn nhiều so với kết cấu mái thông thường. Một phần mái vươn dài tới 41 m nhô ra ngoài công trình, đồng nghĩa với yêu cầu tính toán chính xác cho hiện tượng võng, xoắn, chuyển vị, nếu không toàn khối sẽ vận hành như một cây cung khổng lồ đặt trên đầu hành khách. Đằng sau những đường cong mềm là cấu trúc thép khổng lồ: riêng kết cấu thép mái sử dụng khoảng 36.000 tấn thép, được nhập khẩu và gia công trong nước. Liên danh Vietur cùng nhiều nhà thầu chuyên môn quốc tế đứng sau hạng mục mái, với cái tên gắn trực tiếp nhất là doanh nghiệp kết cấu thép ATAD, đảm nhiệm sản xuất và lắp dựng khoảng 45.000 tấn kết cấu thép tại dự án, phối hợp cùng đơn vị kỹ thuật Thụy Sĩ VSL trong bài toán nâng 5.300 tấn. Sự kết hợp này cho thấy kỹ thuật xây dựng Việt Nam đã đủ tầm để cùng đối thoại và chia sẻ rủi ro với những tên tuổi quốc tế trên cùng một cấu trúc.
Từ mái nhà ga đến siêu sân bay: Bức tranh hạ tầng đang chốt mốc vận hành
Nếu mái cánh sen là điểm nhấn kỹ thuật, bản thân sân bay Long Thành là bức tranh hạ tầng khổng lồ. Cảng hàng không quốc tế này được xây dựng trên diện tích khoảng 5.364 ha tại phường Long Thành, thành phố Đồng Nai, quy mô lớn gấp khoảng 3,5 lần diện tích đất dự kiến dành cho sân bay Nội Bài đến năm 2030. Nhà ga hành khách gồm một khối trung tâm và ba cánh, một trệt và ba tầng với tổng diện tích sàn khoảng 376.000 m², đỉnh mái cao hơn 45 m. Đáng chú ý, dự án thành phần 3 – các công trình thiết yếu trong sân bay – đang bước vào giai đoạn nước rút với nhà ga, đường cất hạ cánh, sân đỗ và nhiều hạng mục hạ tầng kỹ thuật quan trọng. Theo quyền Tổng giám đốc ACV Nguyễn Đức Hùng, sân bay Long Thành được dự kiến vận hành thương mại từ ngày 24/12, sau giai đoạn vận hành và khai thác thử trong tháng 10 và tháng 11 để đánh giá rủi ro, kiểm tra mức độ sẵn sàng của hệ thống, hạ tầng và nhân sự. Khi một công trình được thiết kế hướng tới công suất 100 triệu hành khách mỗi năm, việc kiểm tra nghiêm ngặt từng chi tiết từ mái đến hệ thống xử lý hành lý là điều bắt buộc chứ không phải lựa chọn.
Mái cánh sen và tham vọng làm chủ công trình hạ tầng siêu lớn
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã nhấn mạnh sân bay Long Thành có vị thế đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế – xã hội và là công trình có ý nghĩa lớn đối với ngành hàng không quốc gia. Nhưng nếu bóc tách khỏi những cụm từ chính sách, mái cánh sen cho thấy một điều cụ thể hơn: Việt Nam đã bước vào chu kỳ mới, nơi kỹ thuật xây dựng không chỉ chạy theo tiến độ, mà còn dám chinh phục những bài toán kỹ thuật hạ tầng chưa từng xuất hiện trong nước. Việc sử dụng 56 kích thủy lực nâng đồng bộ 5.300 tấn, kiểm soát sai số ở cấp milimet trên một cấu trúc vòm cong phức tạp, được thiết kế, mô phỏng và giám sát bởi đội ngũ kỹ sư trong nước phối hợp nhà thầu quốc tế, là minh chứng rõ ràng rằng năng lực kỹ thuật đã vượt khỏi phạm vi công trình dân dụng quen thuộc. Nếu Long Thành hướng tới trở thành một trong những trung tâm trung chuyển hàng không của khu vực, thì mái cánh sen chính là lời giới thiệu đầu tiên gửi tới thế giới: đây không chỉ là một sân bay mới, mà là tuyên bố về năng lực xây dựng, thiết kế và tổ chức thi công công trình hạ tầng siêu lớn của Việt Nam.
