Mái cánh sen sân bay Long Thành: định nghĩa một tham vọng kỹ thuật
Hệ mái cánh sen sân bay Long Thành là kết cấu thép mái trung tâm nhà ga, có dạng vòm cong nhiều lớp xếp chồng, được lắp ráp dưới mặt đất thành khối module gần 20.000 m² và nặng hơn 5.300 tấn, rồi dùng 56 kích thủy lực nâng đồng bộ lên cao khoảng 16 m, tạo hình nhụy và cánh hoa sen lấy sáng tự nhiên cho không gian nhà ga. Điểm đáng nói là Long Thành đang ở giai đoạn nước rút, với mục tiêu đưa sân bay vào khai thác thương mại trong tháng 12/2026. Trong bối cảnh tiến độ tổng thể đã đạt khoảng 80% khối lượng, lựa chọn một hệ mái hình cánh sen cực kỳ cầu kỳ là quyết định mang tính tuyên ngôn: Việt Nam không muốn một nhà ga chỉ “đủ dùng”, mà muốn một biểu tượng kiến trúc có bản sắc. Lấy cảm hứng từ nhụy hoa sen, mái vừa đảm nhiệm vai trò kết cấu, vừa là ngôn ngữ văn hóa dẫn ánh sáng tự nhiên vào không gian, tạo cảm giác thông thoáng, dễ chịu cho hành khách. Nhìn dưới góc độ kỹ thuật xây dựng phức tạp, hệ mái này là trái tim thách thức của gói thầu nhà ga Long Thành: kiểm soát hình học, tải trọng và biến dạng khó hơn nhiều so với các mái phẳng thông thường, nhưng lại được triển khai trong áp lực thời gian và yêu cầu an toàn tuyệt đối.
56 kích thủy lực nâng khối 5.300 tấn: vì sao phải chọn con đường khó
Thay vì lắp từng cấu kiện trên cao gần 45 m, đội ngũ kỹ sư chọn phương án lắp mái cánh sen sân bay dưới mặt đất rồi dùng hệ thống kích thủy lực nâng khối hoàn chỉnh lên vị trí thiết kế. Riêng module mái trung tâm có khối lượng hơn 5.300 tấn, diện tích gần 20.000 m², với 256 điểm kết nối và những cánh mái vươn dài tới 41 m nhô ra ngoài công trình. Để đưa khối kết cấu này lên cao, nhà thầu bố trí 56 kích thủy lực tại 14 điểm nâng, mỗi thiết bị chịu tải từ khoảng 40 đến 330 tấn, nâng đồng bộ khối mái lên khoảng 16 m với độ chính xác kiểm soát ở cấp milimet theo thời gian thực. Đây không phải lựa chọn “khoa trương công nghệ”, mà là giải pháp logic: lắp dưới đất giúp kiểm soát dung sai, giảm rủi ro thi công ở độ cao hàng chục mét, đồng thời rút ngắn thời gian trong giai đoạn nước rút tiến độ. Theo đơn vị cung cấp giải pháp nâng hạ, quá trình nâng được chuẩn bị trong khoảng một năm nghiên cứu kỹ thuật, thiết kế phương án, mô phỏng quá trình nâng, kết hợp hệ thống giám sát tải trọng, công nghệ quét 3D và BIM để kiểm soát biến dạng và vị trí từng điểm liên kết. Đây là kiểu công nghệ xây dựng sân bay mà nếu không có áp lực thời gian, nhiều đơn vị sẽ ngần ngại thử, nhưng Long Thành gần như buộc phải chấp nhận để bảo đảm tiến độ.
Nhà ga Long Thành: “trái tim” công nghệ với mái cánh sen là bài test năng lực
Nhà ga Long Thành gồm khối trung tâm và ba cánh, một tầng trệt và ba tầng, tổng diện tích sàn khoảng 376.000 m², với kết cấu thép mái dùng khoảng 36.000 tấn thép. Gói thầu nhà ga hành khách – được ví như “trái tim” của sân bay – là hạng mục được tập trung cao độ trong giai đoạn hiện nay, khi giá trị thực hiện đạt gần 80%. Ở trung tâm nhà ga, phía dưới hệ mái cánh sen là trần nhôm áp mái lấy sáng diện tích gần 10.000 m², mô phỏng nhụy và cánh hoa sen bằng những đường nét uốn lượn, thi công ở độ cao hơn 20 m bằng hệ giàn giáo gantry và thiết bị nâng chuyên dụng. Việc lồng ghép hệ skylight, trần nhôm hỗ trợ lấy sáng, cùng mái nhiều lớp cấu tạo từ năm lớp với yêu cầu kiểm tra chặt về độ phẳng, độ kín và khả năng chống chịu thời tiết biến mái thành hệ thống kỹ thuật liên hoàn hơn là một “chiếc nắp” trang trí. Trong giai đoạn nước rút, khối lượng công việc tại nhà ga tập trung ở hoàn thiện kiến trúc, cơ điện, phòng cháy chữa cháy, ICT và lắp đặt thiết bị công nghệ, song mọi mắt xích vẫn xoay quanh việc kết nối an toàn với kết cấu mái phức tạp này. Hệ mái cánh sen vì thế trở thành bài test năng lực tổng thể của công nghệ xây dựng sân bay: nếu kiểm soát tốt, nó chứng minh đội ngũ trong nước đủ sức xử lý những yêu cầu kỹ thuật cao, thay vì phải chọn thiết kế đơn giản cho “chắc ăn”.
Liên danh Vietur và các đối tác quốc tế: hợp tác để chinh phục kỹ thuật xây dựng phức tạp
Phía sau mái cánh sen sân bay Long Thành là mạng lưới nhà thầu trong và ngoài nước thuộc liên danh Vietur cùng các đơn vị chuyên môn quốc tế. Liên danh này trúng gói thầu 5.10 xây dựng và lắp đặt thiết bị nhà ga hành khách trị giá lớn, đứng đầu là IC ICTAS của Thổ Nhĩ Kỳ, cùng nhiều doanh nghiệp Việt Nam như Ricons, Newtecons, SOL E&C, Vinaconex, ATAD và các tổng công ty xây dựng. Trong đó, CTCP Kết cấu thép ATAD đảm nhiệm sản xuất và lắp dựng khoảng 45.000 tấn kết cấu thép tại dự án, tương đương khoảng 80% tổng khối lượng kết cấu thép trong phạm vi doanh nghiệp công bố, và cùng đối tác hoàn thành việc nâng module mái trung tâm hơn 5.300 tấn vào tháng 4/2025. Sự phân vai rõ ràng giữa đơn vị thiết kế, sản xuất thép, lắp dựng kết cấu và nhà thầu cung cấp giải pháp kích thủy lực nâng khối cho thấy cách tiếp cận không “tự làm tất cả”, mà chọn huy động chuyên môn quốc tế cho những mắt xích kỹ thuật xây dựng phức tạp nhất. Điều đáng chú ý là dù dự án quy tụ nhiều nhà thầu ngoại, công tác thi công tại hiện trường lại đặt nặng trách nhiệm của lực lượng trong nước: từ việc lắp đặt ở độ cao hàng chục mét, kiểm tra từng mối liên kết, đến phối hợp xử lý vấn đề phát sinh để hạn chế chồng chéo giữa các hệ thống và vẫn giữ tiến độ. Long Thành vì thế không chỉ là sân bay mới, mà là sân chơi để ngành xây dựng Việt Nam cọ xát với chuẩn quốc tế ngay trên công trường của mình.
Công nghệ nâng khối mái và áp lực nước rút tiến độ: đánh cược để về đích
Hiện đại công trường Long Thành đang thi công ba ca, bốn kíp, huy động tối đa nhân lực để hướng tới mục tiêu đưa sân bay vào khai thác trong tháng 12/2026, khi tiến độ tổng thể đã đạt khoảng 80%. Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn công nghệ nâng khối bằng kích thủy lực cho mái cánh sen không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là chiến lược tiến độ: lắp dưới mặt đất, nâng một lần, thay vì “rề rà” trên cao trong nhiều tháng. Quá trình nâng 5.300 tấn thép bằng 56 kích thủy lực được giám sát theo thời gian thực, với dung sai ở cấp milimet, dựa trên mô phỏng số, quét 3D và BIM. Đây là kiểu công nghệ xây dựng sân bay mà nếu thất bại, hậu quả về tiến độ và uy tín sẽ rất nặng nề. Nhưng khi thành công, nó mở đường cho cách thi công mới, giảm thời gian, giảm rủi ro, và cho phép kiến trúc phức tạp hơn mà vẫn khả thi. Ở mức độ nào đó, Long Thành đang đánh cược rằng các giải pháp như kích thủy lực nâng khối có thể vừa đảm bảo tiến độ thi công trong giai đoạn nước rút, vừa tạo ra một nhà ga mang bản sắc rõ rệt thay vì mẫu số chung quốc tế vô danh. Nếu mục tiêu khai thác cuối năm được giữ vững, mái cánh sen sân bay rất có thể sẽ được nhớ đến không chỉ vì vẻ ngoài mềm mại, mà còn vì lần dám chọn con đường khó của kỹ thuật xây dựng Việt.
