Long Thành: từ dự án quốc gia đến hình mẫu hạ tầng quốc tế
Sân bay Long Thành là dự án cảng hàng không quốc tế quy mô lớn nhất Việt Nam, được xây dựng nhiều giai đoạn nhằm trở thành trung tâm trung chuyển hành khách và hàng hóa, bổ sung năng lực cho hệ thống hiện hữu và góp phần định vị Việt Nam trên bản đồ hạ tầng quốc tế trong lĩnh vực phát triển hàng không. Điểm đáng nói là Long Thành không còn là câu chuyện nội bộ về giải tỏa tải cho Tân Sơn Nhất, mà đang được các đối tác nước ngoài nhìn như một công trình toàn cầu đủ tầm để tham khảo, học hỏi và so sánh. Khi một công trình hạ tầng của Việt Nam được nhắc tới như hình mẫu, câu hỏi không còn là “có làm được không” mà là “sẽ tận dụng vị thế mới này như thế nào cho chiến lược quốc gia”.
Khi Perth nhìn sang Long Thành: tín hiệu đảo chiều về chuẩn mực
Việc Thủ hiến bang Tây Úc Roger Cook công khai xem sân bay Long Thành như hình mẫu tham khảo cho định hướng phát triển sân bay Perth là một khoảnh khắc đảo chiều về chuẩn mực: lần này, không phải Việt Nam sang học bài, mà là một đối tác phát triển hàng không lâu năm tìm cảm hứng từ một dự án châu Á. Sau chuyến thị sát, ông Cook nhấn mạnh Long Thành có thể là nền tảng cho hợp tác kinh tế, thương mại, du lịch giữa hai bên. Đó không chỉ là lời khen xã giao, mà là cách ông thừa nhận rằng thiết kế, quy hoạch và tiến độ của Long Thành đủ sức đặt cạnh những sân bay trong khu vực. Khi một dự án được dùng làm “case study” cho bạn bè, Long Thành mặc nhiên bước vào danh sách các hình mẫu hạ tầng quốc tế mới nổi của khu vực IATA châu Á – Thái Bình Dương.
Góc nhìn IATA châu Á: Long Thành là mắt xích thiếu hụt của mạng lưới Việt Nam
Nếu lời khen của Thủ hiến Tây Úc cho thấy sức hấp dẫn về chính trị và hợp tác, thì nhận định của Phó Chủ tịch IATA khu vực châu Á – Thái Bình Dương, ông Sheldon Hee, lại đặt Long Thành đúng vị trí trong cấu trúc kỹ thuật của hệ thống hàng không Việt Nam. Ông nói rõ rằng khi đi vào khai thác, sân bay Long Thành sẽ bổ sung năng lực rất cần thiết cho hệ thống và nâng tầm trải nghiệm hành khách. Đây là câu nói gọn nhưng nặng ký, vì IATA không đánh giá theo cảm xúc mà theo khả năng đáp ứng chuẩn an toàn, công suất và khả năng tích hợp vào mạng đường bay. Điều đáng chú ý là Long Thành được nhắc đến cùng với kế hoạch xây dựng sân bay thứ hai cho khu vực Hà Nội, cho thấy Việt Nam đang xây một trục hạ tầng quốc tế mới chứ không chỉ một cảng hàng không đơn lẻ.
Quy mô, tiến độ và vị thế trong số những công trình toàn cầu được mong chờ
Long Thành là dự án hạ tầng giao thông có tổng mức đầu tư lớn nhất Việt Nam cho đến nay, được quy hoạch theo ba giai đoạn với tham vọng hướng tới công suất tối đa 100 triệu lượt khách mỗi năm sau khi hoàn tất. Ngay ở giai đoạn 1, sân bay đã được thiết kế với một đường cất hạ cánh, một nhà ga hành khách và hệ thống hạ tầng phụ trợ đồng bộ, hướng tới công suất 25 triệu lượt khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Việc một dự án như vậy được xếp chung nhóm 16 công trình được mong chờ nhất thế giới cho thấy Long Thành không còn đứng trong “bảng xếp hạng nội bộ” của Việt Nam, mà đã được đặt trên quỹ đạo các công trình toàn cầu. Đoàn công tác bang Tây Úc hay các hãng hàng không quốc tế choáng ngợp trước tiến độ là dễ hiểu: một dự án quy mô này mà vẫn bám sát mốc vận hành thử là điều hiếm thấy kể cả trong khu vực.
Bài kiểm tra cuối: vận hành thử và chuẩn bị cho vai trò cửa ngõ khu vực
Long Thành đang trong giai đoạn nước rút: lắp đặt, hiệu chuẩn hệ thống kỹ thuật, diễn tập phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, xây dựng kịch bản tràn dầu, cấp cứu hành khách và vận hành thử đồng bộ khu bay – nhà ga – hệ thống kỹ thuật. Đây mới là bài kiểm tra khó nhất, bởi một sân bay muốn trở thành hình mẫu hạ tầng quốc tế phải chứng minh được khả năng vận hành an toàn, ổn định, chứ không chỉ hoàn thiện bê tông. Song song, các quy định về giá dịch vụ, quy trình chuyển đổi khai thác giữa Tân Sơn Nhất và Long Thành đang đặt ra bài toán phối hợp cho các hãng hàng không. Nếu Việt Nam tiếp tục duy trì kỷ luật tiến độ, minh bạch thông tin như IATA châu Á khuyến nghị, Long Thành có cơ hội trở thành cửa ngõ khu vực đúng nghĩa, nơi các đối tác quốc tế không chỉ bay qua mà còn tìm đến để học kinh nghiệm.
