Đường bộ sẽ quyết định trải nghiệm đi sân bay Long Thành
Kết nối TP.HCM với sân bay Long Thành trong giai đoạn đầu là hệ thống vận tải đường bộ gồm xe buýt, xe trung chuyển và các tuyến đường tiếp cận, được tổ chức để đưa hành khách đến sân bay khi đường sắt chưa hoạt động. Đây không chỉ là chuyện chọn phương tiện: độ ổn định của hành trình sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc khách có kịp chuyến bay hay không. Chiều 27/10, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), chủ đầu tư sân bay, cập nhật kế hoạch chuẩn bị khai thác thương mại dự kiến từ tháng 12. ACV nhận định phần lớn hành khách giai đoạn đầu sẽ đi hoặc đến từ TP.HCM, trong khi kết nối hiện phụ thuộc hoàn toàn vào đường bộ. Vì vậy, xe buýt Long Thành cần được tính như một phần của hạ tầng sân bay, chứ không phải dịch vụ bổ sung sau khi nhà ga mở cửa. Quy mô khai thác dự kiến khoảng 366 chuyến bay mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Lưu lượng ấy khiến khả năng dự báo thời gian đi lại trở thành yêu cầu thiết yếu.
Làn ưu tiên có thể giúp xe buýt tránh bị cuốn vào ùn tắc
ACV đề xuất nghiên cứu làn ưu tiên cho xe buýt sân bay và phương tiện trung chuyển tại các trục chính, nút giao quan trọng, đặc biệt trên hướng kết nối TP.HCM. Đây là lựa chọn thực tế trong lúc chưa có đường sắt: nếu xe buýt vẫn phải xếp hàng như mọi phương tiện khác, lợi thế của vận tải công cộng sẽ giảm mạnh đúng lúc hành khách cần tính giờ chính xác. Các hướng đường bộ được nêu gồm cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, cầu Nhơn Trạch trên Vành đai 3, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, Bến Lức – Long Thành và quốc lộ 1 – 51. Một số tuyến và nút giao vẫn có nguy cơ quá tải, nên làn ưu tiên chỉ phát huy tác dụng nếu được tổ chức liên tục, phối hợp điều tiết giao thông và có điểm đón trả thuận tiện. Với người đi sân bay Long Thành, lợi ích đáng mong đợi không chỉ là đi xe buýt mà là biết hành trình mất bao lâu, giảm rủi ro lỡ chuyến và bớt lệ thuộc vào xe cá nhân.
TP.HCM từng phối hợp nghiên cứu 13 tuyến xe buýt kết nối trực tiếp sân bay, định hướng theo mô hình buýt sân bay chất lượng cao. Con số này cho thấy mạng lưới đã được đặt lên bàn, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào tần suất, điểm trung chuyển và khả năng ưu tiên xe trên đường.
Xe trung chuyển nối thẳng Tân Sơn Nhất – Long Thành
Với khách cần nối chuyến giữa hai sân bay, phương án đáng chú ý là xe trung chuyển sân bay chạy thẳng từ Tân Sơn Nhất đến Long Thành qua hệ thống cao tốc hiện hữu. Các đơn vị đang nghiên cứu tần suất linh hoạt, điều phối theo lịch bay và tăng khả năng phục vụ vào giờ cao điểm. Cách làm này có thể giúp hành khách chuyển sân bay thuận tiện hơn, nhưng chỉ đáng tin cậy khi lịch xe, thời gian dự phòng và thông tin thay đổi chuyến được phối hợp chặt chẽ. ACV đang làm việc với các sở, ngành TP.HCM để xây dựng mạng lưới vận tải hành khách công cộng kết nối sân bay với khu vực đô thị. Định hướng được nêu là tổ chức dịch vụ ổn định, có tần suất cố định và đáp ứng nhu cầu của hành khách, tổ bay lẫn người lao động. Các tuyến buýt và trung chuyển cần bổ trợ cho nhau, thay vì để hành khách tự ghép nhiều chặng trong một hành trình vốn đã nhạy cảm với ùn tắc. Đây là bước cần làm ngay, nhưng xe chạy thẳng không thể xóa bỏ rủi ro khi toàn bộ hành trình vẫn dùng chung đường bộ.
Giải pháp trước mắt không thay thế được đường sắt
Điểm yếu lớn nhất của phương án hiện tại là mọi tuyến kết nối TP.HCM – Long Thành đều phải đối mặt với biến động giao thông đường bộ. Làn ưu tiên, xe buýt và xe trung chuyển có thể giảm ảnh hưởng của ùn tắc, nhưng không tạo ra một hành lang độc lập như đường sắt. Hành khách vẫn cần tính dư thời gian, nhất là khi chuyển giữa hai sân bay hoặc đi vào khung giờ cao điểm. Kế hoạch nên được triển khai theo từng giai đoạn, điều chỉnh theo nhu cầu vận chuyển và tình hình khai thác thực tế. Trong ngắn hạn, điều quan trọng là công bố rõ tuyến, giờ chạy, điểm đón và phương án xử lý khi cao tốc ùn tắc. Về dài hạn, ACV kiến nghị sớm triển khai các dự án vận tải khối lượng lớn, trong đó có tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành. Đây mới là hướng giúp giảm phụ thuộc vào đường bộ khi lượng khách tăng. Kết luận: xe buýt Long Thành và xe trung chuyển là chiếc cầu cần thiết để sân bay vận hành ban đầu, nhưng chất lượng kết nối sẽ được quyết định bởi ưu tiên giao thông và khả năng giữ đúng giờ. Chúng giúp giảm áp lực, không thay thế được một mạng lưới đường sắt còn chưa đi vào hoạt động.
