Sắp xếp trường phải bắt đầu từ quyền lợi của trẻ
Sắp xếp trường mầm non là việc tổ chức lại các cơ sở và điểm trường nhằm sử dụng nguồn lực phù hợp hơn, nhưng chỉ có thể xem là thành công khi không làm giảm an toàn, quyền học tập và chất lượng chăm sóc của trẻ. Đây phải là thước đo xuyên suốt, thay vì chỉ đếm số đơn vị được hợp nhất.
Sáng 23-10, đoàn công tác Bộ Giáo dục và Đào tạo do Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh dẫn đầu làm việc với Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa về nhiệm vụ giáo dục mầm non năm học 2026-2027. Đoàn ghi nhận kết quả huy động trẻ đến lớp, chuẩn hóa đội ngũ và duy trì chăm sóc, giáo dục; đồng thời yêu cầu địa phương rà soát điều kiện thực tế để điều chỉnh phương án tổ chức, bảo đảm an toàn và quyền học tập của trẻ.
Yêu cầu ấy xuất phát từ những bất cập không thể giải quyết bằng quyết định sáp nhập trên giấy. Có nơi bảy trường nhập thành một, gây áp lực quản lý; nơi khác có điểm trường bị sông chia cắt, chỉ phục vụ bốn trẻ. Với mạng lưới trường học phân tán, phương án hợp lý phải tính đến đường đi, nhân lực và điều kiện từng cơ sở, không áp dụng một khuôn mẫu cho mọi địa bàn.
Rà soát cơ sở vật chất, nhân lực và hỗ trợ trẻ
Thanh Hóa được yêu cầu kiểm tra kỹ trường lớp, thiết bị và học liệu, rồi lập kế hoạch xử lý những hạn chế phát sinh sau sắp xếp. Tỉnh cần xác định đơn vị chịu trách nhiệm, thời hạn và kết quả dự kiến cho từng việc trong kế hoạch khắc phục sau kiểm tra. Cách làm này đáng chú ý vì biến yêu cầu chung thành đầu việc có thể theo dõi, thay vì để thiếu sót kéo dài qua nhiều năm học.
Nhiều nơi còn phòng học tạm, xuống cấp, thiếu giáo viên và điểm trường xa nhau; các điều kiện ấy tác động trực tiếp đến chăm sóc, nuôi dưỡng và khả năng duy trì phổ cập. Ưu tiên vì vậy phải là sửa trường xuống cấp, bảo đảm phòng học, nước sạch, vệ sinh và bếp ăn, đồng thời sử dụng hiệu quả chỉ tiêu biên chế. Tỉnh đặt mục tiêu đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3-5 tuổi vào năm 2029.
Chất lượng mầm non còn phụ thuộc vào bữa ăn và khả năng phát hiện nhu cầu riêng của trẻ. Thanh Hóa ghi nhận tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân 3,2%, thấp còi 3,5% và thừa cân, béo phì 2,2%. Nhà trường cần theo dõi phát triển thể chất, phối hợp với gia đình và ngành y tế, phát hiện sớm trẻ có dấu hiệu khuyết tật, tăng động hoặc hạn chế ngôn ngữ để hỗ trợ phù hợp.
Thới Lai cho thấy điều gì giúp trường sớm ổn định
Trường Mầm non Thới Lai được thành lập sau khi sáp nhập Trường Mầm non thị trấn Thới Lai, Thới Tân và Trường Thắng. Sau hợp nhất, bài toán không chỉ là thống nhất tên gọi hay đầu mối quản lý mà còn phải phân công công việc rõ ràng để giáo viên và nhân viên không bị chững lại trong hoạt động hằng ngày.
Nhà trường sắp xếp nhân sự công khai, lập các tổ chuyên môn theo nhóm tuổi và bầu giáo viên có năng lực, uy tín làm tổ trưởng, tổ phó. Đảng bộ trường được kiện toàn từ ba chi bộ với tổng cộng 84 đảng viên. Tinh thần chủ động và đoàn kết giúp trường nhanh chóng ổn định tổ chức; từ đầu năm học, giáo viên tập trung hình thành nề nếp sinh hoạt, học tập và kỹ năng phù hợp từng lứa tuổi.
Thới Lai cũng là một trong 15 trường mầm non tại thành phố Cần Thơ được chọn thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới trong năm học 2026-2027. Trường hợp này cho thấy sáp nhập không nhất thiết làm giảm chất lượng, nhưng kết quả tùy thuộc vào việc phân công cụ thể, duy trì hoạt động ở các cơ sở và hỗ trợ chuyên môn liên tục. Một cơ cấu gọn hơn chỉ có giá trị khi trẻ vẫn nhận được sự chăm sóc phù hợp tại lớp.
Dân chủ trong quản lý là một phần của chất lượng
Tại Quảng Oai, yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục mầm non được đặt cùng việc thực hiện quy chế dân chủ, giữ đoàn kết và bảo đảm công khai, minh bạch trong quản lý khi đơn vị hành chính được sắp xếp. Đây không phải việc bên lề chuyên môn: khi cán bộ, giáo viên, nhân viên hiểu rõ trách nhiệm và được trao đổi về cách tổ chức công việc, nhà trường có thêm điều kiện duy trì nề nếp và xử lý vướng mắc sớm.
Buổi làm việc tại Trường Mầm non Quảng Oai 1 xem xét quản lý, điều hành, bữa ăn bán trú và các điều kiện phục vụ hoạt động nhà trường. Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Phùng Ngọc Oanh đề nghị trường bám sát mục tiêu năm học 2026-2027, nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ, đồng thời xây dựng môi trường an toàn, thân thiện, kỷ cương và trách nhiệm.
Thông điệp chung từ Thanh Hóa, Thới Lai và Quảng Oai là sắp xếp trường mầm non không thể kết thúc ở việc nhập đầu mối. Địa phương cần rà soát điểm trường theo thực tế, xử lý thiếu hụt có thời hạn, giữ đối thoại và trách nhiệm trong nội bộ, đồng thời dành điều kiện để giáo viên tập trung vào trẻ. Chỉ khi những việc ấy đi cùng nhau, mạng lưới mới gọn hơn mà chất lượng không bị đánh đổi.
