Từ xúc tiến đầu tư đến hợp tác có chiều sâu
Kết nối doanh nghiệp Việt – Trung vào chuỗi giá trị toàn cầu là việc gắn kết sản xuất, logistics, công nghệ và thị trường để doanh nghiệp hai nước cùng tham gia sâu hơn vào các công đoạn tạo giá trị. Tại hội thảo xúc tiến đầu tư Việt Nam – Trung Quốc bên lề Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026, TP.HCM thúc đẩy hướng hợp tác ấy bằng kết nối doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Đây là bước đi đúng trọng tâm: thương mại lớn chỉ tạo nền tảng, còn năng lực sản xuất và tri thức được chia sẻ mới giúp doanh nghiệp Việt Nam tiến lên những khâu có giá trị gia tăng cao hơn. Hội thảo tập trung vào sản xuất, logistics và chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp hai bên trao đổi trực tiếp và kết nối nguồn lực.
Bối cảnh khiến cách tiếp cận này cấp thiết hơn. Chuỗi giá trị toàn cầu đang được tái tổ chức theo hướng khu vực hóa, số hóa và xanh hóa; sức cạnh tranh vì thế phụ thuộc ngày càng nhiều vào việc phối hợp sản xuất với cảng biển, vận tải, tài chính và thị trường. Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà nhấn mạnh rằng doanh nghiệp cần kết nối đồng bộ các mắt xích ấy. Thành phố có lợi thế khi không gian phát triển mới liên kết trung tâm tài chính, thương mại và dịch vụ với khu công nghiệp, công nghệ cao và cảng biển nước sâu. Tuy vậy, lợi thế hạ tầng chỉ phát huy khi chuyển thành đơn hàng, quan hệ nhà cung ứng và dự án hợp tác cụ thể.
Công nghệ phải đi cùng năng lực nhà cung ứng
Điểm đáng chú ý không phải là lời kêu gọi hợp tác chung chung, mà là mục tiêu giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất. Thành phố khuyến khích doanh nghiệp Việt Trung tăng cường liên kết công nghiệp, nâng cao năng lực nhà cung ứng, ứng dụng công nghệ và mở rộng thị trường. Ông Từ Châu, Quyền Tổng Lãnh sự Trung Quốc tại TP.HCM, nhấn mạnh hai nước có cơ cấu công nghiệp và chuỗi cung ứng bổ trợ; ông cũng đề cập hợp tác giữa các khâu thượng nguồn, hạ nguồn về chuyển giao công nghệ, quản lý quy trình, kiểm soát chất lượng và đào tạo nhân lực. Đây là những lĩnh vực thiết thực hơn việc chỉ chuyển giao thiết bị: doanh nghiệp trong nước cần tiếp nhận được quy trình, kỹ năng và tiêu chuẩn để duy trì năng lực sau khi dự án kết thúc.
Muốn chuyển giao công nghệ tạo kết quả, hội thảo đề xuất mô hình phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Trọng tâm là phát triển nhân lực và thương mại hóa giải pháp có thể áp dụng vào sản xuất, thay vì để sáng kiến dừng ở trình diễn. Cách làm này cũng mở đường cho hợp tác đổi mới sáng tạo hai chiều: doanh nghiệp nêu bài toán, cơ sở nghiên cứu góp năng lực chuyên môn, còn đối tác công nghiệp hỗ trợ kiểm chứng và mở rộng ứng dụng. Thành phố nên đánh giá tiến triển bằng năng lực nhà cung ứng được nâng lên, công nghệ được tiếp nhận và giải pháp được triển khai, không chỉ bằng số cuộc gặp hay biên bản ghi nhớ.
Logistics tốt hơn, lợi ích lan tới người dùng
Liên kết sản xuất sẽ khó đi xa nếu hàng hóa vẫn chậm và tốn kém khi rời nhà máy. Vì vậy, nội dung hợp tác còn hướng tới kết nối cảng biển với vận tải, kho bãi và chuỗi cung ứng; phát triển chuỗi lạnh, nâng cao hiệu quả dịch vụ cảng, ứng dụng công nghệ số và tự động hóa trong khai thác. Hợp tác về logistics thông minh và logistics xanh có thể giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, rút ngắn thời gian giao nhận và bảo đảm tiến độ, chất lượng phục vụ đối tác. Tác động không chỉ giới hạn trong hoạt động giữa hai doanh nghiệp: giao hàng ổn định hơn hỗ trợ nhà sản xuất duy trì nguồn cung, còn vận hành hiệu quả hơn có thể cải thiện độ tin cậy của hàng hóa và dịch vụ đến người tiêu dùng.
Đây cũng là nơi TP.HCM có thể biến lợi thế cảng biển và công nghiệp thành một mắt xích kết nối khu vực. Nhưng hợp tác hạ tầng cần bám quy hoạch và quy định pháp luật, đồng thời ưu tiên những giải pháp có thể thử nghiệm, đo lường rồi nhân rộng. Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM cho biết sẽ tiếp tục làm cầu nối, hỗ trợ doanh nghiệp hai nước kết nối nguồn lực và trao đổi nhu cầu hợp tác. Việc triển khai dự án thí điểm được kỳ vọng giúp hai bên phát huy thế mạnh và nâng hiệu quả phối hợp. Bước tiếp theo vì thế nên là chọn đúng bài toán logistics, xác định đối tác chịu trách nhiệm và theo dõi kết quả thực tế.
Thước đo là cơ hội triển khai được
Hội thảo cho thấy TP.HCM muốn chuyển xúc tiến đầu tư từ hoạt động giới thiệu cơ hội sang cơ chế kết nối sản xuất, công nghệ và thị trường. Đây là hướng đi có cơ sở: doanh nghiệp Trung Quốc có kinh nghiệm về sản xuất thông minh, logistics và hạ tầng, trong khi doanh nghiệp Việt Nam cần nâng năng lực cung ứng và mở rộng vị trí trong chuỗi giá trị. Song hợp tác chỉ bền vững khi lợi ích được chia sẻ, công nghệ được tiếp nhận và doanh nghiệp trong nước có cơ hội đảm nhiệm phần việc có giá trị cao hơn. Vì vậy, Thành phố cần duy trì vai trò kết nối, nhưng cũng cần tạo điều kiện để doanh nghiệp và cơ sở nghiên cứu tìm được đối tác phù hợp, từ đó hình thành dự án có đầu ra rõ ràng.
Kết luận, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và logistics không nên là các chủ đề tách rời, mà phải cùng phục vụ mục tiêu đưa doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. TP.HCM đang đặt đúng ưu tiên khi gắn xúc tiến đầu tư với năng lực nhà cung ứng, kết nối cảng biển và hợp tác giữa doanh nghiệp với trường, viện. Thành công sẽ không được đo bằng quy mô diễn đàn, mà bằng những đối tác được kết nối, công nghệ được ứng dụng và dự án thí điểm tạo ra cải thiện cụ thể. Đó là con đường thiết thực để quan hệ doanh nghiệp Việt Trung chuyển từ trao đổi cơ hội sang cùng sản xuất và cùng nâng giá trị.
