Kết nối chuyên môn là nền tảng nâng chất lượng
Hội thảo khoa học các trường THPT chuyên là diễn đàn để cán bộ quản lý và giáo viên cùng trao đổi cách dạy học, bồi dưỡng học sinh năng khiếu và cải thiện hoạt động nhà trường. Hội thảo lần thứ XVIII diễn ra ngày 31/10 và 1/11/2026 tại đặc khu Phú Quốc, do Trường THPT chuyên Huỳnh Mẫn Đạt đăng cai, quy tụ 39 trường trong khu vực Duyên hải và Đồng bằng Bắc Bộ. Sự kiện có quy mô đáng kể, nhưng giá trị cốt lõi không nằm ở số đại biểu: đó là việc đưa kinh nghiệm giảng dạy và quản trị ra thảo luận chung, thay vì để mỗi trường tự xoay xở với những bài toán tương tự. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo thay đổi nhanh, giáo dục mũi nhọn cần được làm mới bằng hợp tác chuyên môn thực chất, không chỉ bằng mục tiêu thành tích.
Từ trao đổi kinh nghiệm đến giải pháp cụ thể
Cách tổ chức hội thảo cho thấy trọng tâm đặt vào công việc chuyên môn hằng ngày: 14 phòng thảo luận gồm 13 phòng theo môn học và một phòng dành cho cán bộ quản lý. Các nhóm đánh giá việc biên soạn chuyên đề, xây dựng đề thi và kết quả thẩm định chuyên đề năm 2026, đồng thời đề xuất nội dung, hình thức cho năm tiếp theo. Ban tổ chức nhận 335 bài tham luận thuộc 13 môn để lựa chọn và đánh giá. Những con số này có ý nghĩa khi chúng mở ra cơ hội đối chiếu chất lượng tài liệu, chia sẻ phương pháp bồi dưỡng học sinh và nhận diện cách làm có thể áp dụng ở nhiều trường. Hội thảo cũng bàn về cấu trúc đề thi học sinh giỏi lớp 10, 11 và kinh nghiệm xây dựng chuyên đề nâng cao, giúp trao đổi chuyên môn gắn với nhu cầu cụ thể của giáo viên, học sinh.
Đổi mới giáo dục cần đi cùng năng lực mới
Các trường chuyên không thể chỉ dựa vào cách tuyển chọn và bồi dưỡng truyền thống khi yêu cầu đổi mới giáo dục ngày càng rộng. Tại hội thảo, cán bộ quản lý thảo luận về quản trị chiến lược, phát triển trường học, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hội nhập quốc tế. Các chủ đề thực tiễn khác gồm lộ trình đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, tổ chức hoạt động giáo dục và phát triển năng lực số, AI cho học sinh THPT. Đây là hướng đi đáng chú ý: công nghệ và ngoại ngữ nên trở thành năng lực học tập, không phải phần việc tách rời khỏi chương trình. Hội thảo vì thế có thể giúp trường chuyên nối mục tiêu đào tạo học sinh giỏi với năng lực cần thiết trong môi trường mới. Hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc các ý tưởng được chuyển thành kế hoạch, tài liệu và thực hành sau diễn đàn.
Thành tích Gia Lai làm rõ giá trị của giao lưu
Giáo viên Gia Lai giành hai giải nhất, một giải nhì và một giải ba tại hội thảo, với các sản phẩm gồm đề thi Vật lý, đề thi Toán và chuyên đề thuộc lĩnh vực Sinh học, Hóa học. Hai giải nhất thuộc về Bùi Đức Hùng với đề xuất đề thi Vật lý và Nguyễn Ngọc Cảnh với chuyên đề tiếp cận cơ quan thị giác, thính giác từ tiến hóa cơ quan đến cơ chế sinh lý. Kết quả này vừa ghi nhận năng lực chuyên môn của giáo viên, vừa cho thấy hội thảo có không gian đánh giá và chia sẻ sản phẩm nghề nghiệp cụ thể. Tuy nhiên, giải thưởng không nên là thước đo duy nhất. Giá trị bền vững hơn là những đề xuất tốt được trao đổi, hoàn thiện và đưa vào thực tiễn giảng dạy, qua đó mở rộng lợi ích từ thành tích của cá nhân sang chất lượng chung của trường THPT chuyên.
Kết luận: duy trì hợp tác sau hội thảo
Hội thảo lần thứ XVIII cho thấy giáo dục mũi nhọn cần một mạng lưới hợp tác đủ rộng để giáo viên cùng thẩm định chuyên đề, chia sẻ cách bồi dưỡng và đề xuất hướng đổi mới. Các trường đã thảo luận việc tổ chức kỳ thi học sinh giỏi khu vực năm 2027, trong đó có cấu trúc đề cho lớp 10, 11 và công tác ra đề; đồng thời thống nhất kế hoạch Olympic các trường THPT chuyên lần thứ XIX và chuẩn bị cho hội thảo tiếp theo. Đây là bước nối cần thiết, nhưng thành công cuối cùng không nằm ở lịch sự kiện. Điều quan trọng là các trao đổi được chuyển thành học liệu hữu ích, phương pháp dạy học phù hợp và năng lực quản lý tốt hơn. Nếu duy trì được nhịp hợp tác đó, hội thảo sẽ góp phần thiết thực vào nâng cao chất lượng trường chuyên.
