Nút giao tiêu chuẩn quốc tế: bước nhảy vọt hay thử thách cho hạ tầng Việt Nam?
Nút giao tiêu chuẩn quốc tế kết nối đường Rừng Sác với cao tốc Bến Lức - Long Thành là công trình giao thông đa tầng phức hợp, áp dụng công nghệ tổ chức giao thông hiện đại, hầm chui, cầu cạn và hệ thống giao thông thông minh, được thiết kế tiệm cận chuẩn mực của các nút giao tiên tiến tại Singapore và Hàn Quốc, nhằm thay đổi căn bản khả năng kết nối cho khu vực cửa ngõ Cần Giờ.
Điểm đáng nói không phải chỉ là quy mô vốn gần 3.000 tỷ đồng, mà là việc Việt Nam dám chọn chuẩn cao ngay từ nút giao đầu tiên được thiết kế tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế. Trong bối cảnh hạ tầng giao thông Việt Nam còn nhiều điểm nghẽn, đặc biệt tại các khu vực ven biển, vùng sông nước, động thái này thể hiện cách tiếp cận mới: thay vì vá víu, xây một “cửa ngõ” đủ tầm cho tương lai. Quan điểm này hợp lý, nhưng đi kèm là áp lực rất lớn về tiến độ, chất lượng và khả năng vận hành hiệu quả chứ không chỉ là một công trình đẹp trên bản vẽ.
Dự án 3.000 tỷ đồng: con số lớn đi cùng thiết kế đa tầng phức hợp
Dự án nút giao được khởi công ngày 1/7 với tổng mức đầu tư 2.969 tỷ đồng từ ngân sách TP.HCM, trong đó khoảng 994 tỷ đồng dành cho bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và hơn 1.568 tỷ đồng cho chi phí xây dựng. Đây là tỷ lệ cho thấy nhà nước chấp nhận trả giá cao cho mặt bằng và chất lượng thi công, thay vì cắt giảm chi phí bằng cách thu hẹp quy mô.
Về kỹ thuật, nút giao gồm các nhánh kết nối 6 làn xe từ đầu cầu Cần Giờ tới đường Rừng Sác với vận tốc thiết kế 80km/h và một nhánh 4 làn kết nối về khu vực phà Bình Khánh với tốc độ 60km/h. Cùng với đó là mở rộng hai đoạn cầu cạn hiện hữu, bốn nhánh lên xuống, hai hầm chui gần 470m, đảo xuyến và hệ thống giao thông thông minh (ITS), trạm kiểm soát tải trọng, chiếu sáng, cây xanh. Nói cách khác, đây là một “nút giao thế hệ mới” chứ không phải một vòng xoay mở rộng.
Giải quyết “lời nguyền lụy phà” và ý nghĩa với đời sống người dân
Lý do khiến dự án này được đẩy nhanh tiến độ không nằm trên bản vẽ mà nằm ở bến phà Bình Khánh. Hiện việc đi lại của người dân các xã Bình Khánh, Lý Nhơn, Tam Thôn Hiệp, An Thới Đông, Long Hòa vẫn phụ thuộc đáng kể vào phà; cuối tuần, lễ Tết hoặc thời tiết xấu thường xuyên quá tải. Nhiều năm, “lụy phà” đã trở thành rào cản phát triển của khu vực.
Khi nút giao hoàn thành, đường Rừng Sác sẽ kết nối trực tiếp với cao tốc Bến Lức - Long Thành, tạo thêm lựa chọn di chuyển cho người dân Cần Giờ, rút ngắn thời gian tiếp cận các khu vực khác của TP.HCM và cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục, hành chính. Không chỉ là chuyện đi lại thuận tiện, công trình này còn được kỳ vọng tăng năng lực ứng cứu, sơ tán người dân khi thiên tai hoặc sự cố khẩn cấp. Nếu được vận hành đúng như thiết kế, nút giao có thể biến một vùng bị coi là “xa xôi vì con nước” thành một phần gắn kết thực sự của đô thị.
Tiến độ, xung đột lợi ích và bài kiểm tra cho quản trị dự án hạ tầng
Trên giấy tờ, dự án mang hai mốc thời gian đáng chú ý: một số tài liệu nêu kế hoạch hoàn thành toàn bộ vào năm 2028, trong khi bảng thông tin tại công trường lại ghi mục tiêu hoàn thành tháng 7/2027. Sự chênh lệch này cho thấy kỳ vọng đẩy nhanh tiến độ, nhưng cũng đặt ra câu hỏi: liệu việc chạy theo mốc thời gian có ảnh hưởng đến chất lượng công trình và khâu tổ chức giao thông vốn rất phức tạp hay không.
Ở tầng vi mô, dự án thu hồi hơn 214.400m² đất, ảnh hưởng 98 trường hợp, chủ yếu là đất ở, đất sản xuất và tài sản gắn liền với đất. Chính quyền địa phương buộc phải tổ chức hội nghị lấy ý kiến, công bố giá đất bồi thường, lắng nghe đề nghị rà soát lại chính sách để bảo đảm quyền lợi người dân. Cách xử lý các xung đột lợi ích này sẽ là thước đo năng lực quản trị dự án hạ tầng giao thông Việt Nam: nếu bồi thường công bằng, di dời có phương án sinh kế, nút giao sẽ là biểu tượng phát triển; nếu không, nó dễ trở thành tâm điểm khiếu kiện.
Từ một nút giao đến chiến lược nâng cấp hạ tầng giao thông Việt Nam
Nút giao đa tầng tiệm cận chuẩn Singapore, Hàn Quốc là dấu hiệu cho thấy hạ tầng giao thông Việt Nam đang bước vào giai đoạn “đòi hỏi cao hơn chính mình”. Không còn những nút giao chắp vá, mà là cấu trúc đồng bộ với ITS, hầm chui, cầu cạn, kết nối trực tiếp với cao tốc. Đây chính là nền tảng để hình thành trục Rừng Sác – Bến Lức – Long Thành như một mạng lưới giao thông mới cho phía Nam thành phố trong tương lai.
Tuy nhiên, nút giao tiêu chuẩn quốc tế không nên chỉ là câu chuyện hình thức. Giá trị thật nằm ở khả năng giảm phụ thuộc phà, mở rộng không gian phát triển, bảo đảm an toàn, cứu hộ nhanh và tạo niềm tin cho người dân về cách nhà nước đầu tư dự án 3.000 tỷ đồng. Nếu công trình được hoàn thành đúng tiến độ quý III/2027 như thông tin tại công trường, vận hành trơn tru và được đánh giá độc lập, nó có thể trở thành mẫu tham chiếu cho các nút giao phức hợp tiếp theo, đặt chuẩn mới cho cách chúng ta nghĩ về kết nối vùng.
