Từ “lụy phà” đến chuẩn quốc tế: vì sao một nút giao lại quan trọng đến thế?
Nút giao chuẩn quốc tế là tổ hợp giao thông đa tầng gồm đường trên cao, đường mặt đất và hầm chui, được thiết kế theo tiêu chuẩn an toàn, tốc độ và tổ chức luồng phương tiện tương tự các nút giao hiện đại tại Singapore và Hàn Quốc, nhằm giảm xung đột, tăng năng lực thông hành và tạo trục kết nối chiến lược cho phát triển đô thị trong dài hạn. Vấn đề không chỉ là thêm một cây cầu hay một hầm chui; đây là bước nhảy về tư duy hạ tầng giao thông Việt Nam, từ “chống kẹt xe” sang “kiến tạo không gian phát triển”. Khi một địa bàn còn “lụy phà”, hạ tầng giao thông trở thành điểm nghẽn bị nhìn thấy rõ nhất. Nhưng phía sau đó là hàng loạt cơ hội kinh tế, du lịch, dịch vụ bị bỏ lỡ mỗi ngày vì chi phí thời gian và rủi ro di chuyển.
Dự án 3.000 tỷ đồng kết nối Rừng Sác – Bến Lức – Long Thành: ý nghĩa kinh tế rõ ràng
Nút giao kết nối đường Rừng Sác với cao tốc Bến Lức – Long Thành được khởi công ngày 1/7 với tổng mức đầu tư 2.969 tỷ đồng từ ngân sách TP.HCM. Trong đó, khoảng 994 tỷ đồng dành cho bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và hơn 1.568 tỷ đồng cho chi phí xây dựng. Theo bảng thông tin tại công trường, dự án dự kiến hoàn thành vào tháng 7/2027, chính thức phá thế qua sông lụy phà của Cần Giờ. Hiện người dân các xã Bình Khánh, Lý Nhơn, Tam Thôn Hiệp, An Thới Đông, Long Hòa vẫn phụ thuộc đáng kể vào phà Bình Khánh, thường xuyên quá tải vào cuối tuần, lễ Tết hoặc khi thời tiết bất lợi. Nút giao mới, với nhánh 6 làn xe tốc độ 80 km/giờ và nhánh 4 làn xe 60 km/giờ, sẽ rút ngắn thời gian di chuyển, nâng chất lượng tiếp cận y tế, giáo dục, hành chính. Đây là lợi ích kinh tế rất cụ thể: giảm chi phí logistics, mở rộng thị trường lao động, và tăng sức hấp dẫn của Cần Giờ trong mắt nhà đầu tư.
Cầu vượt, hầm chui và bài học từ Singapore, Hàn Quốc
Điểm đáng chú ý nhất là phương án tổ chức giao thông được thiết kế tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế, với cấu trúc cầu cạn, đảo xuyến và 2 hầm chui dài khoảng 470 m, kèm hệ thống ITS, kiểm soát tải trọng và tín hiệu thông minh. Nút giao đa tầng kiểu này là hình ảnh quen thuộc ở Singapore, Seoul: phân tách làn theo hướng đi, hạn chế giao cắt cùng mức, ưu tiên dòng lưu thông dài trên cao tốc, giảm độ trễ cho luồng địa phương. Việt Nam nhiều năm quen với các nút giao “vá víu” tại chỗ, thêm đèn tín hiệu hay vòng xoay để chữa cháy. Lần này, cách tiếp cận đồng bộ – từ nhánh nối cao tốc, mở rộng cầu cạn đến hạ tầng kỹ thuật – cho thấy hạ tầng giao thông Việt Nam đang học bài bản những gì đã chứng minh hiệu quả ở các đô thị châu Á phát triển, thay vì tự mày mò.
Nút giao 3 tầng Vành đai 2 – Phạm Văn Đồng: một mảnh ghép quan trọng
Song song với trục Rừng Sác – Bến Lức – Long Thành, nút giao Vành đai 2 – Phạm Văn Đồng là một mảnh ghép khác trong bức tranh đô thị hóa. Hạng mục này thuộc đoạn 2 Vành đai 2 dài 2,5 km với tổng vốn đầu tư khoảng 4.500 tỷ đồng. Khoảng 186 cây xanh trong phạm vi nút giao đã được xử lý để triển khai mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật, sẵn sàng thi công cầu vượt, hầm chui, hệ thống điện, nước, viễn thông. Theo thiết kế, nút giao được tổ chức 3 tầng gồm cầu vượt, hầm chui và giao thông mặt đất để phân tách dòng phương tiện và giảm xung đột. Ở tầng trên, cầu số 1 quy mô 6 làn xe hai chiều vượt qua nhiều tuyến đường và rạch Ngang; cầu số 2 dành cho dòng rẽ trái từ Vành đai 2 xuống Phạm Văn Đồng. Tầng ngầm là hầm chui 2 làn xe cho dòng rẽ phải từ Phạm Văn Đồng hướng sân bay Tân Sơn Nhất. Đây không chỉ là công trình chống ùn tắc, mà là “cổng kết nối” cho vành đai đô thị tương lai của thành phố.
Hạ tầng giao thông và cuộc tái định hình không gian đô thị biển
Ở quy mô liên vùng, nút giao Rừng Sác – Bến Lức – Long Thành sẽ tăng khả năng kết nối Cần Giờ với mạng lưới cao tốc và các khu vực lân cận, tạo thuận lợi cho vận tải hàng hóa, logistics và du lịch. Trong tương lai, khi trục này được nối đồng bộ với cầu Cần Giờ và các tuyến giao thông tốc độ cao, một mạng lưới giao thông mới sẽ hình thành ở phía Nam thành phố. Cần Giờ đang được định hướng trở thành một cực phát triển đô thị biển; hạ tầng được cải thiện chính là điều kiện tiên quyết để thu hút dòng vốn, mở rộng không gian phát triển về phía biển. Theo GRDP hợp nhất sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, thành phố giàu nhất cả nước hiện chiếm khoảng 1/4 GDP Việt Nam. Với sức nặng kinh tế đó, việc nâng tiêu chuẩn kết nối giao thông đô thị – thông qua các nút giao chuẩn quốc tế, cầu vượt hầm chui đa tầng – không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết nếu đô thị muốn tiếp tục giữ vai trò đầu tàu khu vực.
