Từ nút thắt phà Bình Khánh đến tham vọng nút giao tiêu chuẩn quốc tế
Nút giao tiêu chuẩn quốc tế kết nối đường Rừng Sác với cao tốc Bến Lức – Long Thành là một dự án hạ tầng giao thông đa tầng, quy mô lớn, được thiết kế tiệm cận mô hình hiện đại tại Singapore và Hàn Quốc, nhằm thay thế sự phụ thuộc vào phà truyền thống, mở thêm cửa ngõ cao tốc cho khu vực Cần Giờ và vùng ven biển phía Nam TP.HCM. Trọng tâm của dự án không chỉ là một công trình nút giao mới, mà là sự lựa chọn mô hình phát triển hạ tầng giao thông Việt Nam trong giai đoạn bứt tốc. Dự án 3000 tỷ đồng này được khởi công ngày 1/7 với tổng mức đầu tư 2.969 tỷ đồng từ ngân sách TP.HCM. Bối cảnh triển khai rất rõ: khu vực Bình Khánh, Lý Nhơn, Tam Thôn Hiệp, An Thới Đông, Long Hòa vẫn phụ thuộc đáng kể vào phà Bình Khánh, thường xuyên quá tải mỗi dịp cuối tuần, lễ, Tết hay khi thời tiết xấu. Việc đặt mục tiêu hoàn thành giai đoạn đầu vào tháng 7/2027 và toàn bộ dự án vào năm 2028 cho thấy đây là công trình được ưu tiên về tiến độ, mang ý nghĩa chiến lược cho vùng ven biển Cần Giờ.
Tiến độ 2027–2028: tham vọng bứt phá hay bài kiểm tra năng lực triển khai?
Nhìn vào mốc thời gian, có thể thấy rõ hai tầng mục tiêu: hoàn thành giai đoạn đầu vào tháng 7/2027, rồi khép lại toàn bộ dự án nút giao trong năm 2028. Theo bảng thông tin công trường, mốc 7/2027 là thời điểm hoàn thành thi công chính các hạng mục kết nối, tạo tuyến thông suốt đầu tiên giữa đường Rừng Sác và cao tốc Bến Lức – Long Thành. Điều này đồng nghĩa người dân Cần Giờ sẽ bắt đầu cảm nhận thay đổi thực tế ngay từ giai đoạn đầu, thay vì phải chờ đến khi toàn bộ nút giao hoàn thiện. Tuy nhiên, tiến độ nhanh chỉ là một mặt. Công trình dự kiến thu hồi hơn 214.400m² đất, ảnh hưởng đến 98 trường hợp. Bài toán bồi thường, hỗ trợ, tái định cư với chi phí khoảng 994 tỷ đồng trong tổng vốn 2.969 tỷ đồng cho thấy phần “xã hội” của dự án cũng lớn không kém phần kết cấu. Cuộc họp lấy ý kiến người dân ngày 4/9 cùng cam kết hoàn chỉnh phương án bồi thường trước ngày 18/9 cho thấy năng lực triển khai sẽ được thử thách không chỉ trên công trường mà cả ở khâu đồng thuận cộng đồng.
Chuẩn Singapore – Hàn Quốc: chuẩn mực mới cho hạ tầng giao thông Việt Nam
Điểm đáng chú ý nhất của dự án là tham vọng xây dựng nút giao đầu tiên tại Việt Nam áp dụng mô hình giao thông đa tầng phức hợp, với thiết kế tương đồng một số công trình hiện đại tại Singapore và Hàn Quốc. Nói cách khác, cụm từ “chuẩn Singapore Hàn Quốc” ở đây không phải khẩu hiệu, mà gắn với tổ chức giao thông nhiều tầng, hầm chui, đảo xuyến, cầu cạn và hệ thống ITS – giao thông thông minh – hoạt động đồng bộ. Theo thiết kế, nhánh chính từ đầu cầu Cần Giờ đến đường Rừng Sác có quy mô 6 làn xe, vận tốc thiết kế 80 km/h; nhánh còn lại từ đường Rừng Sác về khu vực phà Bình Khánh có 4 làn xe, tốc độ 60 km/h. Cùng với đó là 2 hầm chui dài khoảng 470 m, 4 nhánh lên xuống cầu cạn và mở rộng 2 đoạn cầu cạn hiện hữu để đáp ứng giai đoạn 2 của cao tốc. Đây là cách Việt Nam thử nghiệm một chuẩn mực thiết kế mới cho hạ tầng giao thông, thay vì chỉ tăng thêm một cây cầu hay mở rộng một vài tuyến đường đơn lẻ.
Từ lụy phà qua sông đến kết nối cao tốc: thay đổi đời sống thường ngày
Thực tế, sức nặng của dự án không nằm ở những con số đầu tư gần 3.000 tỷ đồng, mà ở việc nó có thể chấm dứt tình trạng “qua sông lụy phà” cho hàng chục nghìn người dân vùng Cần Giờ. Hiện việc đi lại tại các xã Bình Khánh, Lý Nhơn, Tam Thôn Hiệp, An Thới Đông và Long Hòa phụ thuộc lớn vào phà Bình Khánh, nơi thường xuyên quá tải vào cuối tuần, dịp lễ, Tết hoặc khi thời tiết bất lợi. Nút giao tiêu chuẩn quốc tế tạo thêm một trục di chuyển hoàn toàn khác: đường Rừng Sác kết nối trực tiếp với cao tốc Bến Lức – Long Thành, giúp rút ngắn thời gian tiếp cận các khu vực khác của thành phố. Về mặt xã hội, tuyến kết nối này được kỳ vọng cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục, hành chính, đồng thời tăng năng lực ứng cứu, sơ tán trong các tình huống khẩn cấp liên quan đến bão, triều cường hay tai nạn. Một câu nói có thể được trích dẫn ở giai đoạn vận hành sắp tới là: “Khi nút giao hoàn thành, đường Rừng Sác sẽ được kết nối trực tiếp với cao tốc Bến Lức – Long Thành, tạo thêm lựa chọn di chuyển cho người dân Cần Giờ”.
Ý nghĩa chiến lược: hạ tầng giao thông dẫn đường cho kinh tế ven biển
Tác động chiến lược của nút giao tiêu chuẩn quốc tế này vượt xa phạm vi vài xã của Cần Giờ. Ở quy mô liên vùng, công trình được kỳ vọng tăng khả năng kết nối với mạng lưới cao tốc và các khu vực lân cận của TP.HCM, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho vận tải hàng hóa, logistics và du lịch. Xa hơn nữa, nút giao sẽ hỗ trợ TP.HCM mở rộng liên kết với các địa phương như Bà Rịa – Vũng Tàu và Bình Dương, hình thành mạng lưới giao thông mới cho khu vực phía Nam thành phố. Về dài hạn, hạ tầng giao thông Việt Nam chỉ có thể nâng cấp vai trò nếu những dự án như thế này được triển khai đúng tiến độ và phát huy hiệu quả thực tế. Hạ tầng được cải thiện có thể tạo thêm dư địa phát triển cho Cần Giờ, nơi đang được định hướng trở thành một cực đô thị biển, thay vì mãi là vùng ven “xa xôi” của thành phố. Nút giao chuẩn Singapore – Hàn Quốc không chỉ là cây cầu nối đường, mà là bài kiểm tra xem chúng ta có dám đưa chuẩn quốc tế thành tiêu chuẩn mới trong quy hoạch hạ tầng và phát triển kinh tế địa phương hay không.
