Chính sách giáo dục mới: Tạm dừng cuộc thi học sinh giỏi cấp trường và xã nghĩa là gì?
Chính sách giáo dục mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc tạm dừng cuộc thi học sinh giỏi và giáo viên dạy giỏi ở cấp trường, cấp xã là một định hướng quản lý nhà trường theo hướng tinh gọn, giảm áp lực học tập hình thức, cắt bỏ thi đua thành tích, và chuyển trọng tâm sang thời gian học tập thực chất, chăm sóc và phát triển toàn diện trẻ em trong môi trường học đường. Ngày 3/9/2026, Bộ GD-ĐT ban hành công văn 5922/BGDĐT-GDPT yêu cầu giảm thi cử trung gian, hồ sơ sổ sách, báo cáo, cuộc họp và các cuộc thi không cần thiết trong cơ sở giáo dục. Trong đó có điểm mấu chốt: không tổ chức cuộc thi học sinh giỏi và cuộc thi giáo viên dạy giỏi ở cấp trường và cấp xã, trừ khi cần thiết để chọn đội tuyển tham dự kỳ thi do cấp trên tổ chức, và phải đảm bảo tính thực chất, khách quan, không gây áp lực cho học sinh. Nói thẳng: đây là một quyết định nhắm vào căn bệnh thành tích dai dẳng, nơi "cuộc thi học sinh giỏi" ở mọi cấp học từng bị biến thành thước đo danh dự của nhà trường và phụ huynh, hơn là sân chơi phát triển năng lực.
Giảm áp lực học tập: Từ cuộc thi học sinh giỏi đến giấy tờ, họp hành
Tác động dễ thấy nhất của chính sách giáo dục mới này là giảm áp lực học tập và thi đua cho cả học sinh lẫn giáo viên. Khi cuộc thi học sinh giỏi cấp trường, cấp xã bị dừng, học sinh không còn phải chạy theo một chuỗi kiểm tra chọn lọc, luyện đề, ôn đội tuyển chỉ để giành thêm vài tờ giấy khen. Các kỳ thi do Sở GD-ĐT tổ chức vẫn được giữ, nhưng bị siết lại về mục tiêu: phải "thực chất, khách quan, công bằng", không được mở rộng quy mô, số vòng hay nội dung một cách vô lý. Song song, Bộ GD-ĐT yêu cầu cắt giảm báo cáo trung gian, hồ sơ, biểu mẫu, chứng từ không có căn cứ pháp lý hoặc không thật sự cần thiết. Nhà trường không phải báo cáo lại dữ liệu đã có trên hệ thống dùng chung, và những cuộc họp hành chính thừa thãi cũng phải được rà soát để giảm bớt, ưu tiên thời gian cho dạy học và sinh hoạt chuyên môn. Trong năm học 2026–2027, các cơ sở giáo dục sẽ triển khai hồ sơ số, giảm dần giấy tờ thủ công. Nếu trước đây giáo viên phải vừa dạy, vừa làm "công nhân hồ sơ", vừa dẫn học sinh đi thi để lấy thành tích cho trường, thì định hướng mới là trả lại thời gian cho nhiệm vụ cốt lõi: dạy học và đồng hành với sự phát triển toàn diện trẻ em.
Không phải cắt sân chơi mà là cắt bệnh thành tích
Điểm cần nhấn mạnh: việc dừng cuộc thi học sinh giỏi cấp trường và xã không đồng nghĩa với việc "cấm sân chơi" hay hạn chế cơ hội phát triển năng lực cho trẻ. Bộ GD-ĐT khẳng định nguyên tắc là không hạn chế hoạt động giáo dục, trải nghiệm, giao lưu, hay phát triển phẩm chất, năng lực, tài năng của học sinh, cũng như năng lực chuyên môn của giáo viên. Các hoạt động như câu lạc bộ tiếng Anh, sân chơi STEM/STEAM, học tập trải nghiệm, văn hóa – nghệ thuật, thể thao, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn được khuyến khích tổ chức với tinh thần vui vẻ, tự nguyện và thiết thực. Điều quan trọng là không biến những hoạt động này thành kỳ thi, không dùng số lượng giải thưởng hay thành tích để đánh giá chất lượng dạy học hay đem ra so sánh giữa trường với trường, lớp với lớp. Ở góc độ phụ huynh, đây là lúc cần thay đổi tư duy: sân chơi tốt không phải là nơi con có nhiều huy chương, mà là nơi con học được điều mới, biết hợp tác, biết thất bại và biết tự tin vào năng lực của mình ngoài điểm số.
Từ chạy theo danh hiệu đến phát triển toàn diện trẻ em
Trong nhiều năm, không ít phụ huynh xem danh hiệu học sinh giỏi, giải thưởng thi học sinh giỏi như tấm hộ chiếu cho tương lai, từ việc xét tuyển vào trường tốt đến kỳ vọng "con phải hơn bạn". Chính sách mới buộc chúng ta phải đối diện với câu hỏi khó nhưng cần thiết: liệu các cuộc thi đó có thực sự đóng góp cho phát triển toàn diện trẻ em, hay chỉ là cuộc chơi của người lớn? Bộ GD-ĐT nêu rõ mục tiêu cắt bỏ các hoạt động hình thức, lặp lại, không có giá trị thực tiễn và gây áp lực cho học sinh, giáo viên, phụ huynh. Các hoạt động học thuật, giao lưu vẫn được giữ nhưng không được dùng kết quả để gây áp lực hay làm thước đo duy nhất về chất lượng giáo dục. Đây là cơ hội để phụ huynh điều chỉnh kỳ vọng: thay vì ép con ôn thi hết cuộc thi này đến cuộc thi khác, hãy chú ý hơn tới sức khỏe tinh thần, kỹ năng xã hội, khả năng tự học, sáng tạo và lòng yêu thích học tập. Phát triển toàn diện trẻ em cần một môi trường mà thành tích là kết quả tự nhiên của quá trình học tập, không phải mục tiêu áp đặt từ trên xuống.
Phụ huynh nên làm gì trong bối cảnh chính sách giáo dục mới?
Quyết định dừng cuộc thi học sinh giỏi cấp trường và xã sẽ chỉ thực sự mang lại giảm áp lực học tập nếu phụ huynh thay đổi cách nhìn về thành công của con. Nếu ở nhà vẫn bị yêu cầu "phải có bằng khen", "phải hơn con nhà người ta", thì việc cắt cuộc thi ở trường chỉ là giảm bớt được phần ngọn. Phụ huynh nên: – Chấp nhận rằng không phải học sinh nào cũng cần tham gia cuộc thi học sinh giỏi, và việc không có giải thưởng không đồng nghĩa với kém cỏi. – Khuyến khích con tham gia hoạt động trải nghiệm, nghệ thuật, thể thao, STEM, nhưng theo tinh thần vui, tự nguyện, không biến thành một kỳ thi ngầm. – Quan tâm đến sức khỏe tinh thần, giấc ngủ, thời gian chơi và mối quan hệ bạn bè của con như phần thiết yếu của phát triển toàn diện. Nếu chính sách từ Bộ GD-ĐT là bước cải cách ở cấp hệ thống, thì sự thay đổi kỳ vọng của phụ huynh chính là mảnh ghép cuối cùng để trường học trở thành nơi nuôi dưỡng con người chứ không chỉ tạo ra bảng thành tích.
