Viện nghiên cứu robot AI đầu tiên của ĐBSCL: bước ra khỏi “vùng trũng công nghệ”
Viện nghiên cứu robot AI DNC-IRAI là một tổ chức nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ chuyên sâu về robot, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa, được xây dựng để giải các bài toán thực tế của Đồng bằng sông Cửu Long, từ nông nghiệp thông minh, dịch vụ, y tế cho đến bản đồ số và đô thị thông minh. Việc một vùng vốn được coi là “vựa lúa” lại chủ động đầu tư vào robot tích hợp AI cho thấy ĐBSCL không chấp nhận mãi là vùng trũng công nghệ. Chiều 18/8, Trường Đại học Nam Cần Thơ cùng doanh nghiệp công nghệ của trường đã ra mắt Viện Nghiên cứu robot và trí tuệ nhân tạo DNC (DNC-IRAI), đồng thời thành lập Công ty Cổ phần Công nghệ số và Đổi mới sáng tạo để kéo thẳng nghiên cứu ra thị trường. Đây không phải động tác tô điểm thương hiệu, mà là lời tuyên bố rằng đại học ở ĐBSCL muốn bước vào cuộc chơi làm chủ tri thức và công nghệ số.
Chuỗi khép kín từ phòng lab đến thị trường: điểm khác biệt của DNC-IRAI
Thay vì mô hình viện nghiên cứu “làm đề tài cho có”, DNC-IRAI được thiết kế như một mắt xích trong chuỗi khép kín Đào tạo – Nghiên cứu – Phát triển công nghệ – Thử nghiệm – Chuyển giao – Thương mại hóa. Cùng lúc với viện nghiên cứu robot AI, nhà trường lập ra công ty công nghệ số, hoạt động như pháp nhân để thương mại hóa sản phẩm và kết nối với doanh nghiệp bên ngoài. Theo định hướng, doanh nghiệp này là đầu mối công nghệ trong hệ sinh thái, nối nhà khoa học, sinh viên, nhà trường với thị trường. Nói thẳng, đây là cách cắt bớt “quãng đường chết” giữa bài báo khoa học và sản phẩm có khách hàng trả tiền. Trích dẫn từ lãnh đạo trường: “Nghiên cứu phải gắn với thực tiễn; Công nghệ phải tạo ra sản phẩm và sản phẩm phải tạo ra giá trị cho xã hội”.
Robot tích hợp AI, bản đồ số và bản sao số: “bộ não số” cho tự động hóa Đồng bằng sông Cửu Long
Điểm đáng chú ý là DNC-IRAI không làm robot cho vui mà chọn hẳn các bài toán ngách nhưng sát nhu cầu ĐBSCL. Về robot tích hợp AI, chiến lược là dòng robot bánh lốp dáng người, làm các tác vụ lễ tân, văn phòng và đặc biệt hỗ trợ y tế như vận chuyển thuốc, vật lý trị liệu, hỗ trợ người già và trẻ tự kỷ. Song song đó là thiết bị tự hành tích hợp LiDAR và camera quét 3D để thu dữ liệu lập bản đồ số, bản sao số (digital twin), cho phép AI và thị giác máy tính tự động nhận diện không gian phục vụ quy hoạch hạ tầng, đô thị thông minh và du lịch 3D. Nếu làm tới nơi tới chốn, đây chính là nền tảng cho tự động hóa Đồng Bằng Sông Cửu Long trong sản xuất, dịch vụ, y tế và nông nghiệp thông minh, thay vì chỉ mua lẻ từng giải pháp từ bên ngoài.
Theo lộ trình phát triển, viện hướng đến làm chủ các nền tảng mã nguồn mở về robot và AI giai đoạn 2027–2028, từ năm 2029 bắt đầu chế tạo robot, đăng ký kiểu dáng công nghiệp và nội địa hóa khoảng 60% linh kiện có thể sản xuất trong nước, tiến tới thương mại hóa sản phẩm robot và giải pháp chuyển đổi số cho hạ tầng đô thị trước và sau 2030. Đây là cam kết dài hạn, không phải phong trào chạy theo AI nhất thời.
Hạ tầng phòng lab và đào tạo ngắn hạn: xây năng lực AI cho cả vùng chứ không chỉ riêng trường
DNC-IRAI được đầu tư hạ tầng theo hướng không chỉ “trưng bày” mà phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm và chế tạo thật. Viện có văn phòng, phòng lập trình robot và AI, phòng thiết kế – thử nghiệm robot, phòng phát triển ứng dụng robot cùng xưởng chế tạo tích hợp sân thi đấu Robocon theo chuẩn châu Á, với ba phân khu sản xuất và hai không gian cho các câu lạc bộ AI, robot. Lộ trình là hoàn thiện các không gian lập trình và xưởng chế tạo trước, sau đó bổ sung phòng thiết kế, thử nghiệm và phát triển ứng dụng. Ở khía cạnh đào tạo, viện không chỉ phục vụ sinh viên nội bộ mà còn mở cửa cho sinh viên các viện, trường khác làm luận văn đại học, thạc sĩ, tiến sĩ liên quan robot, AI. Cách làm này đặt ĐBSCL lên bản đồ nghiên cứu ứng dụng, thay vì phải gửi nhân lực ra Hà Nội hay TP.HCM mỗi khi cần hạ tầng chuyên sâu.
Khóa học AI ngắn hạn và chuyển giao công nghệ: để người lao động ĐBSCL không bị đứng ngoài cuộc
Nếu chỉ chăm chăm nghiên cứu, DNC-IRAI sẽ khó tạo ra thay đổi diện rộng. Viện vì thế đẩy mạnh các chương trình đào tạo ngắn hạn về ứng dụng AI, lập trình robot, vận hành hệ thống tự động, nhắm tới người học nói chung, cộng đồng và doanh nghiệp trong toàn vùng. Đây là điểm mấu chốt: tự động hóa Đồng Bằng Sông Cửu Long không thể đến từ vài chuyên gia mà phải từ đội ngũ kỹ thuật viên, kỹ sư, chủ doanh nghiệp nhỏ lẫn cán bộ quản lý cùng hiểu và dùng được công nghệ mới. Cùng với đó, công ty công nghệ của trường được giao vai trò “đầu kéo” chuyển giao công nghệ, đưa kết quả nghiên cứu, sáng kiến, giải pháp có tiềm năng vào thực tế, phát triển sản phẩm dịch vụ công nghệ cho doanh nghiệp, tổ chức và cộng đồng. Nếu chuỗi này vận hành thông suốt, nông dân, bệnh viện, doanh nghiệp dịch vụ tại ĐBSCL sẽ là những người hưởng lợi trực tiếp từ robot tích hợp AI và các giải pháp số.
