Trao sách là mở thêm một cánh cửa
Khuyến đọc cho trẻ là việc đưa sách đến gần các em, đồng thời tạo cơ hội để các em tự chọn, khám phá và chia sẻ điều mình đọc được. Đây không nên là một đợt vận động ngắn hạn, mà là sự chăm lo liên tục để mọi trẻ em, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, có thể tiếp cận tri thức.
Mong muốn đưa tri thức đến gần hơn và khơi dậy tinh thần sẻ chia từ những hành động giản dị đã thúc đẩy Libreria Project tổ chức chuỗi sự kiện “Dệt Sắc Đan Mây” tại hai trường tiểu học ở Hà Nội. Dự án ghi nhận hơn 3.200 cuốn sách quyên góp và khoảng 1.600 học sinh tham gia tại các điểm trường. Quy mô ấy đáng chú ý, nhưng giá trị không chỉ nằm ở số sách: những cuốn còn sử dụng tốt có thể đến với độc giả chưa có nhiều nguồn đọc, trong đó có trẻ em vùng cao. Theo kế hoạch, sách sẽ được phân loại, chọn lọc rồi trao cho học sinh khó khăn trong chuyến thiện nguyện thường niên dự kiến vào đầu năm sau.
Sách cũ cần một vòng đời mới
Quyên góp sách chỉ có ý nghĩa khi sách được trao đúng người, còn nguyên giá trị sử dụng và tiếp tục được quản lý sau khi trao. Phong trào “Trang sách hồng” tại Bắc Ninh khuyến khích học sinh tự nguyện tặng lại sách giáo khoa còn tốt vào cuối học kỳ hoặc khi kết thúc năm học; nhà trường cũng vận động giáo viên, phụ huynh, cựu học sinh và các lực lượng xã hội cùng đóng góp.
Sách có thể được trao trực tiếp cho học sinh khóa sau hoặc đưa vào tủ sách dùng chung của trường. Cách làm này kéo dài vòng đời sách, đồng thời giúp học sinh thiếu sách có phương án thiết thực trước năm học mới. Nhà trường ưu tiên cho mượn trước đối với học sinh thuộc diện chính sách, gia đình khó khăn hoặc chưa đủ sách; sổ theo dõi mượn–trả và việc thu hồi cuối năm giúp sách tiếp tục được bảo quản cho các khóa tiếp theo. Trao sách không phải là giải pháp thay thế mọi nguồn cung, nhưng là cách giảm lãng phí và san sẻ cơ hội học tập.
Tặng sách thôi chưa đủ để hình thành thói quen
Muốn văn hóa đọc thiếu nhi bén rễ, trẻ cần được gặp sách trong những trải nghiệm khiến các em tò mò và muốn quay lại. “Dệt Sắc Đan Mây” kết hợp quyên góp sách với trò chơi vận động, tọa đàm song ngữ và hoạt động thủ công, thay vì chỉ dừng ở việc tiếp nhận sách. Cách tổ chức ấy gợi ra một nguyên tắc đáng nhân rộng: sách đến tay trẻ cần đi cùng không gian vui chơi, trò chuyện và khám phá.
Từ ngày 23 đến 25/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk tổ chức hội thi thiếu nhi tuyên truyền, giới thiệu sách, hướng tới Ngày Nhà giáo Việt Nam và Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Hội thi có 358 học sinh thuộc 29 đội; các em giới thiệu sách, biểu diễn năng khiếu và rèn kỹ năng trình bày, hợp tác. Hoạt động này cho thấy trẻ không chỉ cần sách cho học sinh mà còn cần cơ hội kể lại điều mình đọc, đặt câu hỏi và kết nối nội dung với đời sống.
Gia đình, trường học cùng nuôi dưỡng niềm vui đọc
Hội thi ở Đắk Lắk nhấn mạnh rằng khơi dậy niềm yêu thích đọc có thể giúp thiếu nhi sớm hình thành tinh thần tự học, khám phá thế giới và hoàn thiện bản thân. Vì thế, phụ huynh có thể dành thời gian đọc cùng con rồi lắng nghe con kể về cuốn sách yêu thích; giáo viên có thể khuyến khích học sinh nêu câu hỏi, chia sẻ cảm nhận và vận dụng điều đã đọc. Thư viện và nhà trường cần xây dựng không gian thân thiện, chọn sách phù hợp lứa tuổi và đưa sách tới trẻ ở vùng khó tiếp cận.
Các hoạt động ấy cụ thể hóa tinh thần phát triển kỹ năng đọc và học tập suốt đời được nêu trong Chỉ thị số 20/CT-TTg ngày 1/11/2022. Một tủ sách được bổ sung đều đặn, một buổi đọc chung hay cơ hội để trẻ giới thiệu sách đều có thể nối việc nhận sách với niềm vui tự học. Kết luận rất rõ: quyên góp sách tạo điểm khởi đầu, còn sự đồng hành của gia đình, nhà trường và cộng đồng mới giúp trẻ biến một cuốn sách được trao thành thói quen đọc lâu dài.
