86% là tiến độ đáng kể, nhưng chưa phải đích đến
Dự án thành phần 3 sân bay Long Thành là nhóm công trình thiết yếu phục vụ khai thác, gồm những hạng mục quyết định sân bay có thể vận hành an toàn, đồng bộ và phục vụ hành khách hay không. Theo ACV, tính đến ngày 9/10, khối lượng xây dựng đạt khoảng 86% theo giá trị hợp đồng; đến giữa tháng 10, giá trị sản lượng thực hiện gần 74.000 tỷ đồng, tương đương hơn 85% giá trị hợp đồng. Chênh lệch giữa tỷ lệ hoàn thành cao và yêu cầu đưa sân bay vào khai thác thương mại từ ngày 24/12/2026 cho thấy vì sao phần trăm tổng thể không thể kể hết câu chuyện. Trong 16 gói thầu xây lắp chính, bốn gói đã hoàn thành, còn 12 gói tiếp tục được triển khai. Con số 86% là tín hiệu tích cực, nhưng chặng cuối sẽ được định đoạt bởi những hạng mục còn lại trên đường găng, chứ không phải bởi tiến độ bình quân.
Bốn gói đã xong, bốn điểm nghẽn vẫn phải xử lý
Bốn trong 16 gói thầu sân bay đã hoàn thành toàn bộ công việc, trong khi một số gói trọng điểm khác được ghi nhận đạt trên 90%. Tuy nhiên, bốn hạng mục vẫn nằm trên đường găng: gói 5.10 nhà ga hành khách; gói 4.8 hệ thống giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật; gói 7.8 nhà ga hàng hóa số 1; cùng gói 11.5 nhà để xe. Đây không phải những phần việc có thể tách rời khỏi vận hành: nhà ga xử lý hành khách, giao thông nội cảng kết nối các khu chức năng, còn nhà ga hàng hóa và nhà để xe góp phần bảo đảm hoạt động thông suốt. ACV đang rà soát từng hạng mục, điều chỉnh phạm vi công việc và chuyển giao một số phần việc cho nhà thầu đủ năng lực. Tăng tốc là cần thiết, nhưng tiến độ chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng nghiệm thu kỹ thuật, an toàn và chất lượng.
Hạ tầng phải hoàn thiện như một hệ thống
Đánh giá tiến độ sân bay Long Thành không thể chỉ nhìn vào nhà ga. Để khai thác, đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ, đèn tín hiệu và thiết bị dẫn đường phải hoạt động ăn khớp với hệ thống nhiên liệu, cứu nạn cứu hỏa, an ninh hàng không, đài kiểm soát không lưu và các công trình bảo đảm hoạt động bay. Vì vậy, hạ tầng Long Thành là một chuỗi phụ thuộc lẫn nhau: một hạng mục chậm hoặc chưa đủ điều kiện có thể ảnh hưởng tới khả năng vận hành toàn sân bay. Song song với xây dựng, các đơn vị dự kiến hoàn thành nghiệm thu công trình trọng yếu trong tháng 11; thủ tục môi trường, an ninh hàng không và bố trí nhân lực khai thác dự kiến xong vào đầu tháng 12/2026. ACV cũng tổ chức ba đợt thử nghiệm vận hành tổng thể từ tháng 9 đến tháng 12/2026. Đây là bước kiểm tra năng lực phối hợp trước khi đón chuyến bay thương mại.
Mốc khai thác sẽ được quyết định ở chặng cuối
Các nhà thầu đang tập trung nhân lực và tăng cường thi công để hướng tới khai thác thương mại từ ngày 24/12/2026. Áp lực tăng lên sau yêu cầu chuyển sang trạng thái nước rút, thi công 24/7 tại các hạng mục đường găng và kiểm soát tiến độ từng ngày. Nếu hoàn tất đồng bộ cả công trình lẫn thủ tục, sân bay dự kiến khai thác tối đa khoảng 366 chuyến mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế; Vietnam Airlines dự kiến bay tuyến Long Thành–Hà Nội cùng một số đường bay quốc tế, còn Vietjet Air dự kiến mở các đường bay nội địa kết nối với những trung tâm kinh tế, du lịch lớn. Với hành khách, điều đó biến tiến độ xây dựng thành khả năng tiếp cận thêm một đầu mối hàng không. Nhưng mốc khai thác không nên được giữ bằng cách đánh đổi an toàn hay chất lượng. Thành công của chặng nước rút phải được đo bằng một sân bay sẵn sàng vận hành, không chỉ bằng công trường đã hoàn tất.
