Mốc tháng 12/2026: Long Thành phải về đích nhưng không được phép sai
Sân bay Long Thành là dự án hạ tầng hàng không trọng điểm được xây dựng tại Đồng Nai, với quy mô hơn 5.000 ha, quy hoạch 3 giai đoạn và công suất thiết kế tối đa 100 triệu hành khách cùng 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm khi hoàn thành toàn bộ, nhằm giải tỏa áp lực cho hệ thống sân bay hiện hữu và đáp ứng nhu cầu tăng trưởng hành khách. Mốc tháng 12/2026 không chỉ là một dòng trong kế hoạch, mà đã trở thành «hạn chót» mang tính cam kết chính trị lẫn kỳ vọng xã hội: Long Thành phải hoàn thành khai thác giai đoạn 1 nhưng vẫn đảm bảo an toàn tuyệt đối. Chủ đầu tư ACV và các nhà thầu đang dồn lực, song cuộc chạy nước rút này đặt ra câu hỏi: chúng ta muốn một sân bay đúng hẹn, hay một sân bay hoạt động bền vững nhiều thập kỷ?
ACV siết đường găng, nhà thầu tăng tốc để giữ lời hứa khai thác
Trong cuộc làm việc ngày 29/9, Chủ tịch Hội đồng quản trị chủ đầu tư ACV Nguyễn Cao Cường yêu cầu Ban Quản lý dự án và các nhà thầu rà soát toàn bộ đường găng tiến độ, điều chỉnh tổ chức thi công để bảo đảm mục tiêu đưa sân bay Long Thành vào khai thác thương mại trong tháng 12/2026. Đây không phải lời nhắc chung chung: dự án thành phần 3 – gồm nhà ga hành khách, đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ, nhà ga hàng hóa, giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật – đã đạt gần 80% giá trị hợp đồng, nhưng 4 gói thầu then chốt (5.10, 4.8, 7.8, 11.5) vẫn nằm trên đường găng và phải huy động thêm nhân lực, máy móc để kịp mốc khai thác. Theo báo cáo, 12/16 gói xây lắp chính đã cơ bản đáp ứng tiến độ đưa dự án vào khai thác thương mại từ ngày 24/12/2026. Câu chuyện lúc này không còn là có làm hay không, mà là làm đủ tốt trong quỹ thời gian ít ỏi còn lại.
Giám sát Chính phủ và nguyên tắc “không an toàn thì không bay”
Sự vào cuộc trực tiếp của Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc cho thấy Long Thành không phải một dự án xây dựng thuần túy, mà là công trình mang ý nghĩa chiến lược với ngành hạ tầng hàng không và tăng trưởng kinh tế – xã hội. Trong buổi làm việc với các bộ, ngành và đơn vị thi công, ông nhấn mạnh: thời gian còn lại rất ít, khối lượng công việc vẫn lớn, nên các bên phải tăng tốc nhưng tuyệt đối không đánh đổi an toàn; “không đảm bảo an toàn, không đảm bảo đủ điều kiện thì không bay”. Thông điệp này đặt ra khung trách nhiệm rõ ràng cho chủ đầu tư ACV: mọi kế hoạch hoàn thành khai thác phải đi cùng chương trình thử nghiệm vận hành toàn diện (ORAT) trong các tháng 9, 10, 11 và 12/2026 để đánh giá rủi ro, xác nhận mức độ sẵn sàng của hệ thống, hạ tầng và nhân sự trước khi khai thác chính thức. Tiến độ là áp lực, nhưng an toàn mới là “giới hạn đỏ” không bên nào được phép bước qua.
Kế hoạch khai thác từng bước và tác động tới hành khách
Thay vì mở toàn bộ công suất ngay từ đầu, ACV chọn cách đưa sân bay Long Thành vào khai thác theo nguyên tắc tăng dần quy mô. Từ tháng 12/2026 đến 3/2027, nhà ga hành khách chỉ khai thác cánh Tây và khu trung tâm, với sản lượng do Vietnam Airlines và Vietjet đăng ký tương đương 6–10% công suất thiết kế, khoảng 20–30 chuyến bay mỗi ngày, chủ yếu là các đường bay nội địa và quốc tế chặng ngắn. Tổng sản lượng dự kiến tối đa 366 chuyến/tuần (322 nội địa, 44 quốc tế). Người dùng sẽ cảm nhận Long Thành như một sân bay mới đang “thử lửa”, trước khi mở rộng mạng bay sang châu Âu, Úc, Nam Á, Đông Bắc Á, Đông Nam Á, châu Mỹ và khai thác 100% công suất từ tháng 10/2027, bao gồm tuyến hàng hóa đi EU và Hoa Kỳ. Cách tiếp cận từng bước này là hợp lý, nhưng cũng đòi hỏi hành khách chấp nhận giai đoạn chuyển tiếp với lịch bay còn hạn chế.
Kết luận: Long Thành không được phép trở thành “công trình vội vàng”
Giai đoạn 1 của sân bay Long Thành được thiết kế với công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Một hạ tầng hàng không như vậy sẽ định hình lại bản đồ hàng không khu vực phía Nam và góp phần giảm tải cho các sân bay quá tải hiện nay. Nhưng chính quy mô đó khiến yêu cầu về chất lượng, an toàn và tính hoàn chỉnh càng trở nên nghiêm ngặt. ACV cùng các nhà thầu có quyền nói về tỷ lệ hoàn thành hơn 80% khối lượng, về những gói thầu đã đạt 100% công việc; song người dân chỉ quan tâm tới việc Long Thành có vận hành ổn định, tiện lợi, an toàn trong nhiều thập kỷ hay không. Mốc tháng 12/2026 cần được hiểu là điểm khởi đầu khai thác chứ không phải đích đến cuối cùng. Nếu Long Thành cần thêm vài tháng để chắc chắn không có rủi ro hệ thống, thì đó là cái giá xứng đáng để Việt Nam có một sân bay mới không mang dấu ấn “vội vàng”.
