Từ cửa ngõ thương mại đến trung tâm công nghiệp – lựa chọn mang tính chiến lược
Mở rộng không gian công nghiệp Tây Ninh là quá trình tái tổ chức các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, hạ tầng giao thông, cửa khẩu và logistics trên một không gian tỉnh hợp nhất mới, nhằm biến lợi thế cửa ngõ Xuyên Á thành năng lực sản xuất – chế biến sâu, từ đó nâng cao giá trị gia tăng xuất khẩu và thu hút dòng vốn đầu tư công nghiệp dài hạn. Hàng hóa Tây Ninh hiện đã đi tới khoảng 150 quốc gia và vùng lãnh thổ, nhưng phần giá trị giữ lại tại địa phương vẫn chưa tương xứng với quy mô dòng hàng. Câu hỏi không còn là “xuất được bao nhiêu”, mà là “giữ lại được bao nhiêu trong chuỗi giá trị”. Việc tỉnh chủ động mở rộng không gian công nghiệp, gắn với các hành lang giao thông liên vùng và mạng lưới logistics, cho thấy một định hướng rõ ràng: Tây Ninh muốn chuyển từ vai trò điểm trung chuyển sang trung tâm công nghiệp – dịch vụ của cả vùng.
Quy hoạch mới: không gian công nghiệp gắn chặt với hành lang giao thông liên vùng
Sau khi hợp nhất với Long An, Tây Ninh có diện tích hơn 8.536 km², dân số hơn 3,25 triệu người, tiếp giáp TP.Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Đồng Tháp và Campuchia. Quy mô mới buộc tỉnh phải nghĩ khác về tổ chức không gian phát triển. Theo Quyết định 2968/QĐ-UBND về điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, công nghiệp – xây dựng tiếp tục được xác định là khu vực giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế, với mục tiêu chiếm khoảng 55-56% GRDP vào năm 2030. Không gian công nghiệp được tổ chức dọc theo các trục giao thông đối ngoại và liên kết vùng, nối các trung tâm sản xuất với hệ thống cửa khẩu và đầu mối logistics. Đây không phải cách làm “điền khu công nghiệp vào chỗ trống”, mà là tư duy mạng lưới: đặt nhà máy ở nơi tiếp cận tốt cả nguyên liệu, thị trường nội địa lẫn tuyến xuất khẩu.
Hàng loạt khu công nghiệp mới: quỹ đất là công cụ thu hút dòng vốn đầu tư công nghiệp
Không gian công nghiệp Tây Ninh đang được mở rộng cùng hệ thống cửa khẩu, logistics và các hành lang giao thông liên vùng. Việc mở rộng này diễn ra có chủ đích thông qua danh mục dự án ưu tiên giai đoạn 2026-2030, chứ không phải vài dự án rời rạc. Trong Quyết định 8619/QĐ-UBND ngày 21/5/2026, nhiều dự án hạ tầng khu công nghiệp Tây Ninh được đưa vào diện chuẩn bị thu hút đầu tư, trong đó có khu công nghiệp Cầu Khởi giai đoạn 1 (500 ha), Thành Thành Công mở rộng (479 ha), Tân Lân 3 (336 ha) và Hiệp Hòa (131 ha). Cuối tháng 8/2026, dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp Tân Lân 3 đã được trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư cho Công ty Cổ phần IMG Long An. Có thể thấy, quỹ đất công nghiệp đang trở thành một công cụ chính để Tây Ninh mở rộng khả năng tiếp nhận dòng vốn mới.
Từ tăng sản lượng sang tăng giá trị: bài toán nâng cấp chuỗi cung ứng xuất khẩu
Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Tây Ninh đạt khoảng 31,4 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 17,8 tỷ USD; 7 tháng năm 2026, tổng kim ngạch đã gần 21 tỷ USD, với giá trị xuất khẩu hơn 11,6 tỷ USD. Những con số này cho thấy độ mở thương mại cao, nhưng không tự động đồng nghĩa với giá trị gia tăng xuất khẩu lớn. Nhiều sản phẩm được sản xuất tại địa phương nhưng nguyên liệu, thiết bị, công nghệ và thương hiệu lại phụ thuộc bên ngoài. Điều Tây Ninh hướng tới không chỉ là thêm đơn hàng xuất khẩu, mà là để doanh nghiệp trong tỉnh đảm nhận các công đoạn khó hơn, giá trị cao hơn và ít phụ thuộc hơn vào nguồn đầu vào. Nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, đổi mới công nghệ được xem là nền tảng giúp doanh nghiệp chuyển từ gia công sang những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn. Tỉnh dự kiến lựa chọn 5-7 chuỗi giá trị có lợi thế để tập trung hỗ trợ trong giai đoạn 2026-2030 – một bước đi chọn lọc thay vì dàn hàng ngang.
Kết luận: mở rộng không gian công nghiệp là điều kiện, không phải đích đến
Tây Ninh đang trang bị cho mình một “bộ khung” công nghiệp mới: không gian rộng hơn, hạ tầng giao thông – logistics kết nối tốt hơn, danh mục khu công nghiệp Tây Ninh được chuẩn bị bài bản, cùng các quyết định triển khai quy hoạch như 8287/QĐ-UBND để cụ thể hóa mục tiêu. Theo tiến độ dự án Tân Lân 3, các thủ tục pháp lý dự kiến hoàn tất đến tháng 12/2026, giải phóng mặt bằng cơ bản xong vào tháng 8/2027 và bắt đầu cho thuê lại đất từ tháng 6/2028. Điều này cho thấy bức tranh khá rõ: mở rộng không gian công nghiệp nhằm tạo điều kiện cho dòng vốn mới vào khu vực, nhưng giá trị gia tăng xuất khẩu chỉ thực sự tăng khi doanh nghiệp địa phương bước lên các nấc thang cao hơn của chuỗi cung ứng. Nếu Tây Ninh đồng thời kiên trì với mục tiêu công nghiệp hiện đại, xanh, tuần hoàn và thông minh, việc mở rộng không gian ngày hôm nay có thể trở thành nền tảng cho một cơ cấu kinh tế chất lượng hơn trong thập kỷ tới.
