Khoan hầm xuyên núi trên tuyến Quy Nhơn - Pleiku: bước nhảy vọt hay phép thử?
Khoan hầm xuyên núi trên tuyến cao tốc Quy Nhơn Pleiku là giai đoạn thi công hai hầm cấp đặc biệt Mang Yang và An Khê trên địa hình đèo hiểm trở, đòi hỏi công nghệ, nhân lực và tổ chức thi công ở mức cao nhất để rút ngắn thời gian chuẩn bị, bảo đảm an toàn và đồng bộ toàn tuyến cao tốc, qua đó mở ra trục Đông - Tây chiến lược kết nối Duyên hải Nam Trung Bộ với Tây Nguyên giao thông hiện đại. Tâm điểm lúc này không còn là câu hỏi “có làm được hay không”, mà là “làm nhanh đến mức nào” khi chính quyền Gia Lai đang đặt ra mốc khoan hầm quyết liệt trong tháng 10. Đây là bước nhảy vọt về tư duy hạ tầng: thay vì né núi bằng những con đường đèo quanh co, dự án chọn đối mặt trực diện bằng hầm xuyên núi, chấp nhận bài toán kỹ thuật phức tạp để đổi lấy hiệu quả giao thông lâu dài.
Tiến độ dự án thành phần 2: Áp lực thời gian và mệnh lệnh ‘3 ca, 4 kíp’
Dự án thành phần 2 của cao tốc Quy Nhơn Pleiku dài 68km, trong đó 62,47km là phạm vi giải phóng mặt bằng, còn 5,53km thuộc các hầm trên tuyến. Đến ngày 25/9, các địa phương đã bàn giao 44,85/62,47km mặt bằng và dự kiến đạt 50,33km, tương đương hơn 80% trước cuối tháng 9, cho thấy khâu mặt bằng không còn là điểm nghẽn lớn như nhiều dự án hạ tầng khác. Ở chiều ngược lại, áp lực đang dồn lên nhà thầu khi Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu rà soát lại toàn bộ phương án thi công, tập trung tối đa nhân lực, máy móc, thiết bị và tổ chức thi công “3 ca, 4 kíp” liên tục xuyên đêm. Một câu nói có thể trích dẫn ở thời điểm này là: “Đối với hầm An Khê và hầm Mang Yang, chậm nhất ngày 15/10 phải bắt đầu thi công khoan hầm.” Đó không chỉ là mốc kỹ thuật, mà là cam kết chính trị về tiến độ trước kỳ vọng phát triển của cả vùng.
Hầm Mang Yang, hầm An Khê: công trình đặc biệt trên địa hình đặc biệt
Điểm khác biệt của cao tốc Quy Nhơn Pleiku nằm ở hai hạng mục hầm Mang Yang và hầm An Khê – các công trình hầm cấp đặc biệt đi xuyên hai con đèo hiểm trở bậc nhất khu vực. Hầm qua đèo An Khê dài khoảng 2.750m, từ Km39+804,5 đến Km42+554,5; hầm qua đèo Mang Yang dài khoảng 2.980m, từ Km77+560 đến Km80+540, biến bài toán thiết kế và thi công thành thử thách công nghệ cao. Song song với giải phóng mặt bằng ở xã Hra và Đak Pơ, các gói thầu đã mở đường công vụ, bố trí lán trại, tiếp cận cửa Tây hầm An Khê và chuẩn bị thi công hầm Mang Yang. Đáng chú ý, riêng với hầm Mang Yang, Chủ tịch tỉnh yêu cầu nhà thầu rút ngắn tối đa thời gian chuẩn bị, phấn đấu trong vòng một tháng tiếp cận được cửa hầm để bắt đầu khoan hầm xuyên núi. Cách đặt mục tiêu này cho thấy địa phương xem hai hầm không chỉ là hạng mục kỹ thuật, mà là thước đo năng lực tổ chức thi công hạ tầng lớn.
Giao thông Tây Nguyên bước sang thời đại cao tốc
Cao tốc Quy Nhơn Pleiku có tổng chiều dài 125km, thiết kế 4 làn xe, mặt cắt ngang đường và cầu rộng 24,7m, tốc độ thiết kế 100km/h, đi qua 16 xã, phường của tỉnh Gia Lai. Khi hoàn thành, tuyến đường được kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển từ Quy Nhơn đến Pleiku xuống còn khoảng 1,5–2 giờ, giảm mạnh chi phí vận tải và áp lực giao thông trên hai đèo An Khê, Mang Yang. Quan trọng hơn, đây sẽ là trục Đông – Tây kết nối Duyên hải Nam Trung Bộ với Tây Nguyên giao thông, gắn với cao tốc Bắc – Nam, cảng biển Quy Nhơn, sân bay và Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh. Nói cách khác, người dân Tây Nguyên không chỉ có thêm một tuyến đường, mà có thêm một “đường ra biển” và “đường ra thế giới”. Với doanh nghiệp, hàng hóa nông lâm sản, công nghiệp chế biến sẽ thoát cảnh phụ thuộc vào những chuyến xe chậm chạp trên đèo, chuyển sang chuỗi logistics nhanh hơn và an toàn hơn.
Từ mốc 15/10 đến giai đoạn 2025–2029: bài kiểm tra tầm nhìn hạ tầng
Sau các đợt kiểm tra hiện trường, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai đã chốt yêu cầu: chậm nhất ngày 15/10 phải bắt đầu thi công khoan hầm An Khê và hầm Mang Yang, với thi công đồng loạt, nhiều mũi, phù hợp từng đoạn tuyến. Ban quản lý dự án được giao tăng cường kiểm tra, giám sát tiến độ, chất lượng, an toàn lao động, an toàn giao thông và vệ sinh môi trường, đồng thời chủ động làm việc với các cơ quan Trung ương để đề xuất bổ sung nguồn vốn phục vụ triển khai. Dự án cao tốc Quy Nhơn Pleiku được phê duyệt thực hiện trong giai đoạn 2025–2029, nghĩa là mốc khoan hầm tháng 10 chỉ là khởi đầu của một chặng đường thi công kéo dài nhiều năm. Về bản chất, cách Gia Lai siết tiến độ hầm Mang Yang và hầm An Khê cho thấy một chuyển biến: địa phương không chấp nhận tâm lý “chậm cũng được”, mà đặt tiêu chuẩn tiến độ cao như các dự án trục Bắc – Nam. Nếu giữ được nhịp thi công này, Tây Nguyên có cơ hội bước vào kỷ nguyên cao tốc thay vì tiếp tục gắn mình với hình ảnh những con đèo cheo leo và chuyến xe đường dài mỏi mệt.
