Khoan hầm – nút thắt phải được gỡ trước để giữ nhịp tiến độ
Cao tốc Quy Nhơn Pleiku là tuyến đường bộ cao tốc dài khoảng 125km, quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế 100km/h, đi qua 16 xã, phường của Gia Lai, được chia thành 3 dự án thành phần và kỳ vọng rút ngắn mạnh thời gian di chuyển giữa khu vực duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Tâm điểm của giai đoạn hiện nay không phải là toàn tuyến, mà là hai hầm xuyên núi An Khê và Mang Yang – nơi quyết định việc dự án có giữ được kế hoạch thông tuyến hay không. Sau các chuyến kiểm tra hiện trường ngày 27/9 và 30/9, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn yêu cầu chậm nhất ngày 15/10 phải tổ chức khoan hầm An Khê và hầm Mang Yang, đồng thời huy động tối đa nhân lực, thiết bị để bù phần tiến độ đã mất. Đây là thông điệp rất rõ: nếu không “khoan xuyên núi” đúng hẹn, toàn bộ kế hoạch giải ngân và hoàn thành tuyến sẽ bị kéo lùi.
Dự án thành phần 2: vốn lớn, áp lực lớn và mặt bằng đang chạy đua thời gian
Dự án thành phần 2 của cao tốc Quy Nhơn Pleiku dài 68km, tổng mức đầu tư 27.576 tỷ đồng, khởi công ngày 19/8, là đoạn giữ vai trò bản lề kết nối các hợp phần còn lại. Trong đó, phạm vi phải giải phóng mặt bằng là 62,47km, phần còn lại thuộc các hầm trên tuyến. Đến ngày 25/9, các địa phương đã bàn giao khoảng 44,85/62,47km, tương đương 72% diện tích, với 731/960 tỷ đồng tiền bồi thường đã chi trả. Con số này cho thấy nỗ lực rõ rệt, nhưng cũng bộc lộ khoảng trống phải lấp đầy rất nhanh nếu muốn giữ mốc thông tuyến thành phần 2 vào ngày 31/12/2027. Theo báo cáo, tới 30/9, dự kiến mặt bằng bàn giao đạt 80,6% – một tiến bộ đáng kể nhưng vẫn chưa "an toàn" trước yêu cầu thi công 3 ca 4 kíp trên toàn tuyến.
Hầm Mang Yang, hầm An Khê và siêu cầu 30 tầng: công nghệ xây dựng đang thử sức Tây Nguyên
Điểm đặc biệt của dự án giao thông Gia Lai này là các cấu kiện ngầm và cầu có quy mô chưa từng có trên địa hình Tây Nguyên. Hầm qua đèo An Khê dài khoảng 2.750m, hầm qua đèo Mang Yang dài khoảng 2.980m, đều là hạng mục kỹ thuật quan trọng đòi hỏi công nghệ thi công tiên tiến để khắc phục địa hình hiểm trở. Riêng hầm Mang Yang, lãnh đạo tỉnh yêu cầu nhà thầu rút ngắn tối đa thời gian chuẩn bị, sớm mở đường công vụ và tiếp cận cửa hầm để bắt đầu khoan trong một tháng. Song hành cùng đó là cầu Ba La 2 với trụ cầu cao khoảng 105m – tương đương một tòa nhà 30 tầng – được dự kiến là trụ cầu cao nhất Việt Nam nếu hoàn thành theo thiết kế. Những con số này không chỉ thể hiện độ phức tạp của hạ tầng vùng Tây Nguyên, mà còn là phép thử năng lực thi công hiện đại của các nhà thầu trong nước.
Mệnh lệnh tăng tốc: vì sao Gia Lai không chấp nhận chậm trễ thêm nữa
Tiến độ cao tốc Quy Nhơn Pleiku đang chịu sức ép kép từ thời tiết và mặt bằng chưa được bàn giao trọn vẹn. Thay vì chấp nhận kéo dài, tỉnh Gia Lai chọn cách phát đi mệnh lệnh tăng tốc rất cụ thể: nhà thầu phải tổ chức thi công đồng loạt, nhiều mũi, 3 ca 4 kíp, phù hợp thực tế từng đoạn tuyến; Ban QLDA phải kiểm soát chặt chẽ tiến độ, chất lượng, an toàn lao động và môi trường. Ở dự án thành phần 1 và 3, nơi mặt bằng cơ bản đã sẵn sàng, yêu cầu là thi công khoa học, bù quãng thời gian bị mất do mưa và phấn đấu vượt tiến độ để đảm bảo thời điểm thông tuyến trước ngày 30/10/2027. Cách điều hành này cho thấy tỉnh không muốn cao tốc trở thành "dự án treo" vì thiếu quyết liệt ở giai đoạn móng – khi hầm và cầu chưa được kích hoạt đúng nhịp.
Tác động dài hạn: từ rút ngắn thời gian đến tái định hình kết nối Đông – Tây
Nếu giữ được mốc khoan hầm Mang Yang và An Khê đúng hạn, tuyến cao tốc Quy Nhơn Pleiku sẽ có cơ hội hoàn thành trọn vẹn giai đoạn 2025-2029 như kế hoạch. Khi đó, thời gian di chuyển giữa Quy Nhơn và Pleiku dự kiến giảm từ khoảng 4 giờ xuống còn khoảng 1,5 giờ, đồng thời giảm tải cho Quốc lộ 19 và chi phí vận tải hàng hóa giữa duyên hải và Tây Nguyên. Tuyến cao tốc này cũng sẽ hình thành trục Đông – Tây kết nối với cao tốc Bắc – Nam, cảng Quy Nhơn, sân bay và Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh, nâng cấp toàn bộ cấu trúc hạ tầng vùng Tây Nguyên. Theo các số liệu công bố, tổng mức đầu tư dự án là khoảng 43.734 tỷ đồng, trong đó riêng thành phần 2 đã lên tới 27.576 tỷ. Với quy mô đó, việc tỉnh Gia Lai quyết liệt yêu cầu khoan hầm đúng hẹn là lựa chọn hợp lý: chậm một mắt xích, lợi ích cả trục giao thông có thể bị lùi nhiều năm.
