Ninh Bình đặt mục tiêu lên thành phố trực thuộc và chọn hạ tầng làm điểm đột phá
Chiến lược phát triển hạ tầng giao thông Ninh Bình là định hướng xây dựng hệ thống kết nối, không gian đô thị và các khu kinh tế một cách đồng bộ, hiện đại, phục vụ mục tiêu đưa Ninh Bình thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, đồng thời nâng tỷ lệ đô thị hóa, khả năng liên kết vùng và chất lượng sống của người dân trên toàn địa bàn. Ở đây, hạ tầng không còn là những dự án riêng lẻ mà được nhìn như trục xương sống cho tổ chức phát triển của cả tỉnh. Mấu chốt của câu chuyện Ninh Bình thành phố trực thuộc nằm ở tầm nhìn dám đặt hạ tầng lên hàng đầu, chấp nhận đầu tư lớn, quy hoạch dài hạn và sắp xếp lại không gian phát triển theo mô hình “một trục động lực - hai đầu phát triển - ba cực phát triển - bốn vùng kinh tế - năm hành lang kinh tế”. Đây là lựa chọn mang tính chủ động: thay vì đợi đô thị hóa diễn ra tự phát, tỉnh đang kéo hạ tầng đi trước để dẫn dắt dòng vốn, dân cư và hoạt động kinh tế.
Vành đai, trục động lực Hoa Lư – Nam Định: kiến tạo không gian đô thị trung tâm
Nhìn vào các dự án lớn, có thể thấy Ninh Bình không xây đường chỉ để “cho có”, mà để mở các trục phát triển mới và tái tổ chức không gian đô thị trung tâm. Đoạn đường Vành đai 5 đi qua địa bàn tỉnh dài khoảng 35,3 km, tiêu chuẩn cao tốc 6 làn xe, kèm đường song hành và đường gom, tạo xương sống kết nối các khu đô thị, công nghiệp, dịch vụ, logistics dọc tuyến. Đây là bước đi nhằm kéo các cực phát triển về gần hệ thống giao thông quốc gia, giảm tình trạng “đô thị, khu công nghiệp đứng riêng lẻ”. Ngày 24/8/2026, Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt Dự án tuyến đường trục động lực phát triển kinh tế - xã hội Hoa Lư – Nam Định, dài 39 km, tổng mức đầu tư 7.140 tỷ đồng, thực hiện từ năm 2026 đến 2029. Tuyến này không chỉ phục vụ đi lại, giao thương, du lịch, thương mại, dịch vụ mà còn là “đường khung” để hình thành đô thị động lực hai bên sông Đáy. Quy hoạch khoảng 6.670 ha với dân số dự kiến 650 nghìn người cho khu đô thị hai bờ sông Đáy cho thấy tỉnh đặt cược mạnh vào không gian trung tâm như đầu mối hành chính, kinh tế và cửa ngõ phía Nam vùng Đồng bằng sông Hồng.
Dự án đường Cồn Xanh: mảnh ghép then chốt cho cực tăng trưởng Ninh Cơ
Trong chiến lược phát triển hạ tầng 2030, dự án đường từ ĐT.490 đến Cồn Xanh là minh chứng rõ nhất cho cách Ninh Bình đưa hạ tầng giao thông ra tuyến đầu của kinh tế biển và logistics. UBND tỉnh đã phê duyệt chủ trương đầu tư tuyến này (giai đoạn 1) với tổng mức đầu tư 1.979 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh, chiều dài khoảng 9 km, quy mô 4 làn xe, triển khai tại xã Rạng Đông trong 3 năm từ 2026 đến 2028. Theo quy hoạch, điểm đầu giao với ĐT.490, điểm cuối giao với đê Tả Đáy, nền đường rộng 20,5 m với các làn cơ giới, làn hỗn hợp, dải phân cách và vỉa hè. Điều đáng chú ý là tuyến đường Cồn Xanh không đứng một mình; nó được thiết kế để kết nối Khu kinh tế Ninh Cơ với cao tốc Bắc – Nam (CT.01) và cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng (CT.08), tạo mạng lưới giao thông thuận lợi, vận tải thông suốt, an toàn cho người dân và các dự án đầu tư. Với nguồn lực gần 2.000 tỷ đồng, tuyến này được kỳ vọng giúp khu kinh tế Ninh Cơ trở thành cực tăng trưởng mới, nâng khả năng khai thác lợi thế kinh tế biển, dịch vụ logistics và liên kết vùng – một mảnh ghép không thể thiếu để Ninh Bình thành phố trực thuộc có nền tảng kinh tế đa cực, không lệ thuộc vào một trung tâm duy nhất.
Chuẩn bị đồng bộ quy hoạch, tổ chức không gian và hạ tầng xã hội
Nếu chỉ đầu tư các tuyến đường lớn, Ninh Bình sẽ khó đạt tiêu chí đô thị loại I và tiêu chuẩn thành phố trực thuộc. Vấn đề là mọi khu vực phát triển mới phải được chuẩn bị đồng bộ: giao thông, cấp điện, cấp nước, thoát nước, xử lý chất thải và hệ thống công trình xã hội thiết yếu như giáo dục, y tế, không gian công cộng. Tỉnh đã xác định sông Đáy là trục cảnh quan, không gian công cộng trung tâm; bờ Đông phát triển đô thị mới hiện đại, thông minh, bờ Tây ưu tiên bảo tồn cấu trúc làng xóm, mặt nước và giá trị văn hóa, lịch sử, nhưng vẫn thống nhất về chức năng và hạ tầng. Theo Nghị quyết 11-NQ/TU ngày 30/1/2026, các công trình giao thông phải thống nhất với quy hoạch đô thị, kế hoạch sử dụng đất và yêu cầu bảo vệ môi trường. Đây là điểm khác biệt so với cách làm chắp vá trước đây: giao thông không “chạy trước” một cách vô định, mà đi cùng với tổ chức không gian phát triển. Tỉnh cũng đang thực hiện 52 nhiệm vụ, đề án, dự án trọng điểm (5 dự án trọng điểm quốc gia và 47 dự án của tỉnh, gồm 22 dự án vốn đầu tư công và 25 dự án vốn ngoài ngân sách) cùng danh mục 27 dự án thu hút đầu tư đợt 1 năm 2026 với tổng diện tích hơn 1.834 ha, tổng vốn đầu tư dự kiến gần 7.000 tỷ đồng để từng bước hoàn thiện các tiêu chí thành phố trực thuộc.
Từ tỷ lệ đô thị hóa đến năng lực kết nối: thách thức và triển vọng trước mốc 2030
Đề án xây dựng Ninh Bình thành phố trực thuộc đặt mục tiêu đưa tỉnh đạt tiêu chí đô thị loại I, với hạ tầng xã hội và kỹ thuật phát triển đồng bộ theo quy định phân loại đô thị và đơn vị hành chính. Hiện tỷ lệ đô thị hóa đến năm 2025 mới khoảng 36%, hệ thống đường trục, đường khung còn thấp so với nhu cầu kết nối các đô thị, khu công nghiệp, vùng du lịch và khu vực ven biển. Điều đó cho thấy thách thức là rất rõ: nếu các dự án như trục Hoa Lư – Nam Định, Vành đai 5, đường Cồn Xanh chậm tiến độ hoặc thiếu đồng bộ, mục tiêu Ninh Bình thành phố trực thuộc sẽ bị đe dọa. Tuy nhiên, tỉnh đang đặt ra mốc cụ thể: đến năm 2028, phấn đấu tỷ lệ đô thị hóa đạt từ 50%, hoàn thành và nâng cao các tiêu chuẩn, hoàn thiện hồ sơ đề án thành lập thành phố Ninh Bình trực thuộc Trung ương; đến năm 2030, tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu trên 60%. Điều người dân có thể kỳ vọng là hạ tầng giao thông Ninh Bình không chỉ giúp đi lại thuận tiện mà còn kéo theo dịch vụ, công ăn việc làm và chất lượng sống tăng lên. Nếu giữ được kỷ luật thực hiện quy hoạch và tiến độ các dự án đường Cồn Xanh, Hoa Lư – Nam Định cùng hệ thống vành đai, Ninh Bình có cơ sở biến tham vọng phát triển hạ tầng 2030 thành thực tế, chứ không dừng lại ở khẩu hiệu.
